اسم ماکان به گوش شما و دوستانتان نخورده است!؟
لزوم تدوین برنامهای جامع برای بهسازی سیمای شهرها/ جایگاه «معماری» کشور کجاست؟
به گزارش خبرنگار آنا، اوایل اردیبهشت هر سال، تقویم شمسی کشور، روز بزرگداشت شیخ بهایی و روز معماری را به ما یادآور میشود و چهره شهرها و ساختمانها برایمان مجسم میشود، از معماریها و ساخت و سازهای زیبا و چشمنواز و مطابق با فرهنگ و هنر کشور تا نماها و ساختمانهای نازیبا و برهمزننده نظم بصری شهری.
در این راستا باید برای توجه عموم مردم و متخصصان به معماری و مهندسی در ایران کوشید و زمینه حمایت و مشارکت بیشتر دستگاههای اجرایی برای ارتقای طراحی و کیفیت ساختمانها را فراهم کرد به امید آنکه جایگاه ارزشی معماری در جامعه بازتعریف شود.
خبرنگار خبرگزاری آنا در همین رابطه و درباره «جایگاه معماری» و باید و نبایدهای آن در کشور با طاهره نصر، استادتمام دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز و عضو هیئت مدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان استان فارس به گفتوگو نشسته است که در ادامه میخوانیم؛
آنا: چرا دیگر اثری از معماری بومی ایرانی در ساخت و سازهای چند دهه اخیر شهرهای کشور دیده نمیشود؟
نصر: پاسخ به این پرسش از دو دیدگاه بیان میشود. ابتدا باید نگاهی به اصول معماری بومی ایرانی داشت. معماری بومی را می توان گونه ای معماری دانست که در ارتباط با فرهنگ، اقلیم و مصالح ساختمانی منطقه معینی از کشور شکل می گیرد و در حقیقت معماری بومی هر منطقه نگاهی به هویت آن منطقه دارد؛ بنابراین شکل گیری هر بوم بر پایه عوامل اصلی و طبیعی هر بوم یعنی عوامل انسانی، عوامل اقلیمی و عوامل امکانات مادّی بوده که متأسفانه در ساخت و سازهای اخیر شهرهای کشور توجه به این موارد بسیار اندک بوده است.
از دیدگاهی دیگر برای پاسخ به این پرسش باید نگاهی به واژه ای داشت که به نوعی به «خویشتنِ خویش» اشاره دارد. این واژه «هویت» است. هویّت موضوعی است که تفاوت سیمای شهر قدیم ایرانی و سیمای شهر معاصر را موجب شده است. در این راستا می توان گفت ساخت و ساز باید متناسب با ارزشهاي سنّتی، ویژگیهاي محیطی، اعتقادي، فرهنگی و اجتماعی باشد. متأسفانه انقطاع به وجود آمده در فرهنگ ما موجب قطع رابطه بین مفهوم فرهنگ و فضای معماری شده است.
تأکید می شود که مسئله هویّت قابل اهمیّت است؛ اما با توجّه به معماری کنونی متداول در کشور به راحتی میتوان گفت که نه تنها ساختمانهای امروز به شهر هویّتی نمیدهند؛ بلکه هویّت تاریخی و گذشته را از آن میگیرد. متأسفانه در طول زمان برای طراحی بهینه ساختمان، بینش مناسب نادیده گرفته شده و بسیاری از ساختمان ها فقط به عنوان سرپناه برای بسیاری از افراد کشور تعریف شده است.
آنا: با توجه به ساخت و سازهای انبوه کشور به ویژه در کلان شهرها، چگونه میتوان ارزش ها و شاخصهای معماری ایرانی را زنده کرد؟
نصر: برای حفظ معماری ایرانی در طول تاریخ باید گذشته را ورق زد تا بتوان راه آینده را با درس گرفتن از گذشته هموار کرد. توجّه به اصول معماری ایرانی میتواند در حفظ معماری بومی هر منطقه از کشور کمک کند. بهرهگیری از بینش، معانی، مفاهیم و فرهنگ محلّی میتواند مانع از ساخت و سازهای بیهوده و بیمعنا شود؛ بنابراین میتوان گفت در طرّاحی معماری امروزی به اصول معماری ایرانی سنّتی توجّه کرد و ضوابطی را در نظر داشت که بینش و هویّت ایرانی را هم مد نظر داشته باشد؛ ارزشهایی که در معماری سنّتی ایرانی به عنوان الگووارههایی وجود داشته است.
آنا: چگونه در سیمای شهر حس خوب از معماری ایرانی تداعی شود؟
نصر: لزوم توجه به ایجاد و تدوین برنامهای جامع برای بهسازی سیمای شهرها ضروری است. این مورد می تواند در مقررات ملی ساختمان، مقررات و ضوابط شهرداری ها و حتی حقوق شهر و شهروند به عنوان مبحث سیمای بصری شهر قابل تأمل باشد.
از سویی دیگر باید توجه داشت که هویت در سیمای شهری از طریق ساخت نما ایجاد نخواهد شد؛ بلکه باید مولفه هایی همچون تاریخ شهر را نیز در نظر داشت تا بتوان روح زمانه را در محیط ایجاد کرد. شاید بتوان مشکل اصلی سیمای شهرهای امروز را این مورد دانست که طراحان و معماران بدون التزام به مقررات و ضوابط، و بدون توجه به مباحث زیبایی شناسی و منظر شهری و نیز بدون توجه به فرهنگ شهرها، نماهایی برای ساختمان ها طراحی می کنند و با الهام از ژورنال های رنگارنگ وارداتی و با استفاده از مصالح رنگارنگ وارداتی، سیمای شهرهای امروز ایران را تعیین می کنند.
به این مقوله ها شرایط اقتصادی کشور و نیز شرایط مالی شهرداری ها را نیز باید افزود؛ بنابراین مشکل اصلی فقط بیتوجهی به سیمای شهری نیست؛ بلکه بیتوجهی به هویت منظر شهری است و نیز سایر عواملی که در این مورد دخیل هستند.
آنا: و سخن آخر...
نصر: برای دستیابی به توسعه ای پایدار و منطقی در حال و آینده، باید در مرحله اول عوامل اصلی تأثیرگذار بر توسعه پایدار شهری شناسایی شده و در مرحله بعدی در قالب برنامه¬های کوتاه¬مدت، میان¬مدت و بلندمدت به منظور رسیدن به سناریو مطلوب توسعه پایدار به هر کدام از پیشران¬های کلیدی جهت داد. در این میان معماری و کیفیت معماری به عنوان عاملی مؤثر و به بیانی بهتر به عنوان پیشران کلیدی می تواند در این توسعه مطرح باشد. در این راستا معماران در عرصه تاریخ همواره تأثیرگذار بوده اند و در تاریخ جایگاهی خاص داشته اند.
در چارچوب تأمین فضای مورد نیاز برای آسایش انسان، معماری و نیز معماری مسکونی، نه تنها وجودی مادی است که تحقّق آن مستلزم دانش مهندسی است؛ بلکه کیفیّتی فضایی است که تأمین نیازهای روحی و روانی آدمیان را بر عهده دارد. در این چارچوب، علاوه بر واحد مسکونی، واحدهای مسکونی، محلّه، روستا و شهر نیز مسکن، یعنی محل سکونت، محسوب میشوند؛ بنابراین باید برای توجه عموم مردم و متخصصان به معماری و مهندسی در ایران کوشید و زمینه حمایت و مشارکت بیشتر دستگاههای اجرایی برای ارتقای طراحی و کیفیت ساختمانها را فراهم کرد به امید آنکه جایگاه ارزشی معماری در جامعه بازتعریف شود.
انتهای پیام/
