اسم ماکان به گوش شما و دوستانتان نخورده است!؟
جهش قیمت گاز اروپا در پی تنشهای خاورمیانه؛ انرژیهای پاک سپر کشورها در برابر شوک قیمتی
به گزارش خبرگزاری آنا به نقل از شبکه خبری یورونیوز، کشورهایی که بخش بزرگتری از انرژی مورد نیاز خود را از منابع پاک تأمین میکنند، در برابر افزایش شدید قیمت نفت و گاز مقاومت بیشتری دارند؛ افزایشی که با تداوم تنشها و جنگ با ایران بار دیگر هزینه واقعی وابستگی به سوختهای فسیلی را آشکار کرده است.
بر اساس این گزارش، تنها طی دو روز پس از حملات در خاورمیانه، قیمت شاخص گاز اروپا موسوم به «تیتیاف هلند» با جهشی ۶۸ درصدی به ۵۲.۸ یورو برای هر مگاواتساعت رسید؛ سطحی که بالاترین رقم در دو سال گذشته محسوب میشود.
یورونیوز مینویسد این شاخص در ابتدای هفته جاری، دوشنبه ۲۰ آوریل (۳۱ فروردین)، در حدود ۴۰.۲ یورو معامله میشد. هرچند با نشانههایی از کاهش تنشها و برقراری آتشبس دو هفتهای، قیمتها اندکی عقبنشینی کردهاند، اما همچنان بهطور قابل توجهی بالاتر از سطح پیش از آغاز درگیریها یعنی حدود ۳۱.۵ یورو باقی ماندهاند.
بخش مهمی از این نوسانات به موقعیت راهبردی ایران در تنگه هرمز مرتبط دانسته شده است. در همین حال، صادرات گاز طبیعی مایع به اتحادیه اروپا در ماه مارس حدود ۱۱ درصد کاهش یافته است. کمیسر انرژی اتحادیه اروپا نیز به کشورهای عضو توصیه کرده است در طول تابستان بهصورت تدریجی ذخایر گاز خود را افزایش دهند تا از فشار ناگهانی بر بازار در پایان فصل جلوگیری شود.
در چنین شرایطی، توجه به انرژیهای تجدیدپذیر بیش از گذشته افزایش یافته است؛ منابعی که در دوره تنشهای ژئوپلیتیکی بهعنوان گزینهای باثباتتر مطرح میشوند. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، نیز تأکید کرده است که انرژی خورشیدی و بادی نه با جهش ناگهانی قیمت مواجه میشوند و نه تحت تأثیر تحریمها و محدودیتهای سیاسی قرار میگیرند.
گزارش تازه مرکز پژوهشهای انرژی و هوای پاک نشان میدهد اتحادیه اروپا نسبت به سال ۲۰۲۲ و دوره آغاز جنگ اوکراین، اکنون در برابر نوسانات قیمتی بازار انرژی مقاومت بیشتری پیدا کرده است. این وضعیت تا حد زیادی نتیجه رشد سریع انرژیهای تجدیدپذیر در سالهای اخیر است؛ روندی که سال گذشته به رکوردهای تازهای رسید.
پیشبینی میشود جایگزینی گاز پرهزینه با انرژیهای پاک در سال جاری حدود ۵.۸ میلیارد یورو صرفهجویی برای کشورهای اروپایی به همراه داشته باشد. کارشناسان معتقدند اگر سازوکار تعیین قیمت نهایی برق در بسیاری از کشورها همچنان به گاز وابسته نبود، میزان این صرفهجویی میتوانست بسیار بیشتر باشد.
بر اساس دادههای این گزارش، در سال گذشته میلادی هر یک یورو افزایش قیمت گاز بهطور متوسط ۰.۳۷ یورو به قیمت هر مگاواتساعت برق در اروپا اضافه کرده است؛ رقمی که نسبت به ابتدای جنگ اوکراین حدود ۸ درصد کاهش نشان میدهد. این کاهش عمدتاً نتیجه سرمایهگذاری در انرژیهای پاک و کاهش وابستگی قیمت برق به گاز است. سهم این منابع در تولید برق اتحادیه اروپا نیز در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال ۲۰۲۲ حدود ۱۴ درصد افزایش یافته است.
کشورهایی با بیشترین مصونیت در برابر افزایش قیمت گاز
تمام کشورهای عضو اتحادیه اروپا در سالهای اخیر با افزایش سهم انرژیهای پاک، تا حدی حساسیت کمتری نسبت به نوسانات قیمت گاز پیدا کردهاند. با این حال، دانمارک، فنلاند، فرانسه، سوئد و اسلواکی بیشترین بهره را از این روند بردهاند.
برآوردها نشان میدهد این کشورها در مجموع میتوانند حدود ۸.۵ میلیارد یورو در هزینههای انرژی صرفهجویی کنند؛ رقمی که به معنای کاهش ۵۸ درصدی قبوض انرژی در مقایسه با کشورهایی با ترکیب انرژی آلایندهتر مانند لهستان، ایتالیا، یونان، استونی و هلند است.
در میان این کشورها، سوئد کمترین حساسیت را نسبت به شوکهای قیمتی گاز دارد. در این کشور، هر یک یورو افزایش قیمت گاز تنها ۰.۰۴ یورو به قیمت هر مگاواتساعت برق اضافه میکند. تأمین حدود ۹۹ درصد برق سوئد از منابع پاک، نقش مهمی در مصون ماندن بازار برق این کشور از نوسانات قیمتی داشته است.
اسپانیا و پرتغال نیز با سرمایهگذاری گسترده در انرژیهای تجدیدپذیر، بهویژه افزایش ۷۴ درصدی ظرفیت انرژی خورشیدی، وضعیت مشابهی پیدا کردهاند. این دو کشور در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال ۲۰۲۲ حدود ۲۱ درصد رشد در تولید انرژی پاک ثبت کردهاند و حساسیت بازار برق آنها به قیمت گاز حدود ۵۳ درصد کاهش یافته است. در سال گذشته، هر یک یورو افزایش قیمت گاز تنها ۰.۰۸۹ یورو به قیمت برق در این منطقه افزوده است.
فرانسه نیز با توسعه منابع پاک و اصلاح ساختار انرژی خود توانسته است حساسیت بازار برق به قیمت گاز را در فاصله سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ تقریباً به نصف کاهش دهد.
کشورهایی که همچنان بهای وابستگی به سوختهای فسیلی را میپردازند
در مقابل، برخی کشورها همچنان به دلیل وابستگی بالا به سوختهای فسیلی در برابر افزایش قیمت گاز آسیبپذیرتر هستند. هلند با وجود رشد ۳۱ درصدی تولید برق از منابع پاک، نسبت به سال ۲۰۲۲ حساسیت بیشتری به نوسانات قیمت گاز پیدا کرده است.
علت اصلی این وضعیت، نقش پررنگ گاز بهعنوان مهمترین منبع تولید برق در این کشور و وابستگی شدید آن به بازار گاز اروپا عنوان شده است. در هلند، انرژی خورشیدی سهم قابل توجهی از تولید برق در ساعات روز را تأمین میکند، اما برای جبران کمبود تولید در شب، همچنان از نیروگاههای گازی استفاده میشود.
لهستان نیز با وجود رشد ۴۸ درصدی انرژیهای تجدیدپذیر، به دلیل روند جایگزینی زغالسنگ با گاز طبیعی همچنان نسبت به نوسانات قیمت گاز بسیار حساس است. تولید برق از گاز در این کشور در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال ۲۰۲۲ حدود ۱۳۲ درصد افزایش یافته و همین امر باعث شده حساسیت قیمت برق به گاز ۸۷ درصد افزایش یابد؛ بهطوری که هر یک یورو افزایش قیمت گاز، ۰.۳۶ یورو به قیمت برق میافزاید.
مجارستان نیز با وجود توسعه انرژی خورشیدی، به دلیل محدودیت در ظرفیت اتصال به شبکه برق، همچنان ناگزیر از استفاده از گاز برای حفظ پایداری شبکه است و حساسیت آن به قیمت گاز نسبت به سال ۲۰۲۲ حدود ۲۲ درصد افزایش یافته است.
انتهای پیام/
