مستندساز در بحران، وجدان بیدار جامعه/ نجات حقیقت از زیر آوار خبرهای گذرا
یاسر فریادرس، تهیهکننده و کارگردان سینمای مستند، در گفتگو با خبرنگار آنا مستندسازی در شرایط بحران، به ویژه جنگ را نوعی پاسداری از حافطه تاریخی یک ملت دانست و گفت: در شرایط بحران و جنگ، واقعیت فقط در میدان نبرد شکل نمیگیرد؛ در روایتها هم ساخته میشود. اگر وقایع ثبت نشوند یا سطحی ثبت شوند، خیلی زود جای خود را به روایتهای تحریفشده میدهند. مستندسازی در چنین شرایطی صرفاً ضبط تصویر و صدا نیست، بلکه نوعی پاسداری از حافظه تاریخی یک ملت است. مستندساز در دل بحران تلاش میکند لحظههایی را ثبت کند که بعدها هویت جمعی یک جامعه را شکل میدهند؛ از رنج و مقاومت مردم گرفته تا تصمیمهایی که سرنوشت یک کشور را تغییر میدهد.
او ادامه داد: بنابراین مستندسازی در جنگ، بیشتر شبیه حراست از حقیقت است تا صرفاً ثبت واقعه. در همین راستا و با توجه به تجاوزهای خارجی به کشورمان معتقدم روایت صحیح بسیار مهم است در مقابل رسانههای غربی که تجاوز را توجیه میکنند. درواقع در شرایط عادی، مستندساز زمان دارد، فاصله دارد و میتواند با آرامش روایتش را بسازد. اما در بحران، همه چیز فشرده و ناپایدار است؛ خطر، محدودیت دسترسی، فشار روانی و سرعت رخدادها اجازه برنامهریزی معمول را نمیدهد.
این تهیهکننده مستند درباره اهمیت مستندسازی در وضعیتی که تولید محتوا بواسطه وجود فضای مجازی برای همگان میسر شده است، گفت: امروز هر کسی میتواند با تلفن همراهش تصویری ثبت کند، اما ثبت تصویر با ساختن روایت قابل اعتماد فرق دارد. مستندساز حرفهای علاوه بر مهارت فنی، قدرت تحلیل، شناخت تاریخی و درک روایت دارد. او میداند کدام لحظه اهمیت تاریخی دارد، چگونه باید آن را در یک چارچوب روایی قرار دهد و چگونه از میان انبوه تصاویر پراکنده، حقیقتی منسجم بسازد. در فضای رسانههای اجتماعی، خطر اصلی سیل اطلاعات بیزمینه و بعضاً تحریفشده است. در چنین شرایطی مستندساز حرفهای نقش کسی را دارد که میان هیاهوی تصاویر، روایت دقیق و قابل اتکا تولید میکند.
فریادرس با اشاره به آنکه مستندساز در دل بحران، شاهدی است که نمیگذارد رنج انسانها و مقاومت یک ملت به فراموشی سپرده شود، بیان کرد: مستندساز اگر فقط ثبتکننده باشد، کارش نیمهتمام است. دوربین میتواند تصویر بگیرد، اما این انسان است که معنا میدهد. مستندساز در دل بحران درواقع شاهدی است که نمیگذارد رنج انسانها و مقاومت یک ملت به فراموشی سپرده شود. او نه قاضی است و نه صرفاً گزارشگر؛ بلکه کسی است که تلاش میکند حقیقت انسانی وقایع را آشکار کند. به همین دلیل میتوان گفت مستندساز در بحران، نوعی حافظه زنده و وجدان بیدار جامعه است. او روایت میکند تا حقیقت زیر آوار خبرهای گذرا دفن نشود و نسلهای بعد بدانند چه گذشته است و چرا ایستادگی شکل گرفته است.
انتهای پیام/
