هشدار رئیس سازمان نظام پزشکی درباره افت کیفیت آموزش و کمبود متخصصان

به گزارش خبرنگار آنا، در سال‌های اخیر، موضوع افزایش ظرفیت پذیرش دانشجویان پزشکی در ایران به یکی از مباحث داغ و جنجالی حوزه سلامت تبدیل شده است. این مسئله نه‌تنها آموزش پزشکی را تحت تاثیر قرار داده، بلکه نگرانی‌هایی جدی درباره کیفیت خدمات درمانی در آینده ایجاد کرده است. موضوع وقتی حساس‌تر می‌شود که رسانه‌ها و برخی برنامه‌های تلویزیونی، همچون برنامه ثریا»، به طرح این موضوع می‌پردازند و برداشت‌های متفاوتی از وضعیت موجود ارائه می‌دهند.

افزایش بی‌رویه ظرفیت پزشکی و اثرات آن

محمد رئیس‌زاده، رئیس سازمان نظام پزشکی، در گفت‌وگو با خبرنگار آنا، افزایش ظرفیت پذیرش پزشکی در سال‌های اخیر را بی‌رویه، غیرضروری و فلج‌کننده» توصیف کرد و با اشاره به آمار تاریخی آموزش پزشکی گفت: طی حدود ۸۷ سال از آغاز آموزش پزشکی در ایران، ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی به حدود ۸۵۰۰ نفر رسیده بود، اما طی چهار سال اخیر تقریباً همان میزان ظرفیت به سیستم آموزش پزشکی اضافه شد و به بیش از ۱۶ هزار نفر رسید. رئیس‌زاده افزود این میزان افزایش در هیچ جای دنیا سابقه ندارد و دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور به دلیل این افزایش، عملاً درگیر مسائل زیرساختی شده‌اند و تمرکز بر کیفیت آموزش، تحقیقات و اعتباربخشی آموزشی کاهش یافته است.

وی همچنین اشاره کرد: کلاس‌های درس شلوغ شده و امکانات لازم برای آموزش بالینی محدود است؛ به گونه‌ای که حتی بیمار کافی برای آموزش بالینی دانشجویان وجود ندارد. این مسئله به کاهش کیفیت آموزش و به تبع آن خدمات درمانی منجر می‌شود، به‌ویژه در شرایطی که کشور با کمبود نیروی متخصص مواجه است.

تفاوت کمبود پزشک عمومی و متخصص

رئیس سازمان نظام پزشکی با تأکید بر این نکته که مشکل اصلی کشور کمبود پزشک عمومی نیست بلکه کمبود نیروی متخصص است، گفت: کشور بیش از ۱۸ هزار پزشک عمومی دارد که برای نظام سلامت کافی است، اما کمبود در حوزه تخصصی است و باید شرایطی فراهم شود که پزشکان عمومی وارد دوره‌های تخصصی شوند.

وی توضیح داد: دوره دستیاری پزشکی جذابیت لازم را ندارد و همین مسئله باعث می‌شود که حتی افزایش ظرفیت پذیرش پزشکان عمومی به تربیت نیروی متخصص منجر نشود.

محمد رئیس‌زاده به اقدامات انجام شده برای تبدیل دوره دستیاری به شغل نیز اشاره کرد و گفت که این تغییر باعث شده دستیاران از حقوق، مرخصی و بیمه برخوردار شوند. او با اشاره به اصلاح بودجه سال ۱۴۰۵ توضیح داد که این روند با پیگیری وزارت بهداشت و مجلس ادامه یافته و اهمیت آن در تربیت نیروی متخصص غیرقابل انکار است.

راهکارهای پیشنهادی برای رفع کمبود متخصص

رئیس سازمان نظام پزشکی سه اقدام اصلی را برای حل مشکل کمبود پزشک متخصص پیشنهاد کرد: واقعی شدن تعرفه‌ها، پرداخت به موقع مطالبات توسط بیمه‌ها و تدوین بسته‌های تشویقی برای ماندگاری پزشکان در مناطق کمتر برخوردار. او تأکید کرد که اصلاح وضعیت رزیدنت‌ها همراه با این اقدامات می‌تواند به حل مشکل کمبود پزشک متخصص منجر شود.

واکنش سازمان نظام پزشکی به برنامه ثریا

سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران در بیانیه‌ای رسمی نسبت به مطالب مطرح شده در برنامه ثریا واکنش نشان داد. این بیانیه تاکید کرد: عنوان و برداشت‌های رسانه‌ای برنامه مبتنی بر برداشت ناصحیح بوده و هرگونه نسبت دادن توهین به رئیس کل سازمان غیرمستند و مردود است. سازمان نظام پزشکی تأکید کرد که مواضع خود درباره ظرفیت پذیرش دانشجویان پزشکی همواره مبتنی بر استدلال‌های کارشناسی، اسناد بالادستی و حفظ استانداردهای علمی کشور بوده است.

بیانیه سازمان نظام پزشکی همچنین انتقاد کرد که در برنامه ثریا» پیش از ارائه آمار و نمودارهای مربوط به ظرفیت پزشکی، هیچگونه نظر کارشناسی از سوی این سازمان دریافت نشده است. سازمان اعلام کرد آمادگی کامل دارد تا در فضایی تخصصی و منصفانه مناظره‌ای کارشناسی پیرامون ظرفیت‌پذیری دانشجویان پزشکی برگزار کند.

پیامدهای احتمالی افزایش بی‌رویه ظرفیت

رئیس سازمان نظام پزشکی هشدار داد: ادامه افزایش ظرفیت بدون تأمین زیرساخت‌های آموزشی و بالینی می‌تواند کیفیت آموزش پزشکی کشور را در سال‌های آینده به شدت کاهش دهد. او تأکید کرد که کاهش کیفیت آموزش نه تنها به سلامت مردم آسیب خواهد زد، بلکه کسانی که برخلاف نظر کارشناسی و قانون تصمیم‌گیری کرده‌اند نیز باید پاسخگو باشند.

اهمیت سیاست‌های بالادستی و مدیریت یکپارچه

محمد رئیس‌زاده با اشاره به سیاست‌های کلی سلامت ابلاغی سال ۱۳۹۳ گفت: تولیت نیازسنجی و تربیت نیروی انسانی حوزه سلامت بر عهده وزارت بهداشت است و تقسیم این مسئولیت میان نهادهای مختلف برخلاف سیاست‌های بالادستی است. او افزود که وزارت بهداشت، نظام پزشکی، فرهنگستان علوم پزشکی و انجمن‌های علمی تخصصی همه با افزایش بی‌رویه ظرفیت مخالفت دارند و این مخالفت مبتنی بر داده‌ها و تجربه‌های کارشناسی است.

انتقاد از نگاه رسانه‌ای و یک‌طرفه

رئیس سازمان نظام پزشکی در بخش دیگری از سخنان خود، انتقاد شدیدی به نحوه طرح موضوع در برخی رسانه‌ها، از جمله برنامه ثریا»، داشت. او توضیح داد که ارائه نمودارها و آمار محدود به آموزش پزشکی عمومی، تصویری ناقص از نظام آموزش پزشکی ارائه می‌کند و به آموزش تخصص و فوق‌تخصص توجه نمی‌شود. رئیس‌زاده تأکید کرد که رسانه‌ها و صدا و سیما باید در خدمت تحلیل کارشناسی و شفاف باشند، نه طرح دیدگاه‌های یک‌طرفه و پوپولیستی.

موضوع افزایش ظرفیت پزشکی در ایران، اگرچه با هدف جبران کمبود نیروی پزشکی مطرح شده، اما بدون در نظر گرفتن کیفیت آموزش، زیرساخت‌های بالینی و جذابیت دوره‌های تخصصی، می‌تواند به بحران در تربیت نیروی متخصص و کاهش کیفیت خدمات درمانی منجر شود. بیانیه سازمان نظام پزشکی و سخنان محمد رئیس‌زاده نشان می‌دهد که تصمیم‌گیری در حوزه آموزش پزشکی باید مبتنی بر قانون، اسناد بالادستی و تحلیل‌های کارشناسی باشد و فشار رسانه‌ای یا تصمیمات یک‌جانبه نباید آینده سلامت کشور را به خطر بیندازد.

با توجه به حجم قابل توجه افزایش ظرفیت پذیرش، نیاز فوری به اصلاح سیاست‌ها، تقویت زیرساخت‌ها و ایجاد انگیزه برای ورود پزشکان عمومی به دوره‌های تخصصی احساس می‌شود. تنها با ترکیب اصلاحات ساختاری، حمایت از دستیاران و برنامه‌ریزی علمی می‌توان تضمین کرد که تربیت پزشکان متخصص با کیفیت بالا ادامه پیدا کند و سلامت جامعه در آینده به خطر نیفتد.