گزارش آنا از واکنشهای عصبی واشنگتن به فرسایش بازدارندگی
آیا بلاگرهای اقتصادی دولت را به سوی خودکشی معیشتی هل میدهند؟
مذاکرات هستهای در نقطه آزمون؛ دستاورد سیاسی یا توافق متوازن؟
«سیدجلال ساداتیان» سفیر اسبق ایران در انگلستان، در گفتوگو با خبرنگار سیاسی آنا، درباره به حاشیه رفتن نقش اتحادیه اروپا در مذاکرات هستهای و چشمانداز آینده مذاکرات گفت: مذاکرات اصلی اکنون بین ایران و آمریکا جریان دارد و نقش اروپا و واسطههای سنتی به شدت کمرنگ شده است. کشورهای همسایه ایران از جمله عربها، موقعیت خود را تقویت کردهاند و تلاش میکنند نقش واسطه و میانجی را بازی کنند.
وی با اشاره به سابقه نقش اروپاییها در مذاکرات گذشته (برجام) اظهار داشت: زمانی که ایران و آمریکا مستقیماً وارد گفتوگو نمیشدند، اروپا نقش واسطهای مهمی داشت و در توافقات سعدآباد و برجام نقش فعالی ایفا میکرد، اما اکنون دیگر نیازی به این نقش واسطهای نیست و اروپا بیشتر در سمت فشارآوری و نمایشی حضور دارد. کشورهای اروپایی با اقداماتی مانند فعال کردن مکانیسم اسنپبک و اعمال تحریمها تلاش کردهاند ایران را تحت فشار قرار دهند، اما این اقدامات نتوانسته نتیجهای ملموس ایجاد کند و نشاندهنده تضعیف موقعیت اروپا در مذاکرات است.
این کارشناس حوزه سیاست خارجی تأکید کرد: دلیل دیگری که اروپا به حاشیه رفته، موقعیت منطقهای و نقش کشورهای همسایه ایران است. کشورهای عربی و همسایگان ایران نگران جاهطلبیهای اسرائیل هستند و همچنین به دنبال پیشبرد طرحهای توسعهای خود هستند. این کشورها تلاش میکنند از طریق لابیهای خود در آمریکا، میان تهران و واشنگتن میانجی شوند تا از تشدید بحران جلوگیری کنند.
تمرکز اصلی مذاکرات اکنون بر موضوع هستهای است
وی درباره تمرکز مذاکرات بر مسائل هستهای توضیح داد: تمرکز اصلی مذاکرات اکنون بر موضوع هستهای است و هدف طرف آمریکایی دستیابی به پیروزی سیاسی داخلی از طریق فشار بر ایران است. ایران تنها براساس مصالح و منافع ملی خود تصمیم میگیرد و هرگونه فشار یکجانبه را نمیپذیرد. اقدامات ایران، از جمله افزایش سطح غنیسازی اورانیوم و محدود کردن دسترسی بازرسان، پاسخ متناسب به تحریمها و خروج آمریکا از برجام بوده و نشاندهنده اراده مستقل ایران برای حفظ حقوق هستهای خود است.
ساداتیان تصریح کرد: هرگونه امتیاز اقتصادی ایران مستلزم اقدام متقابل طرف مقابل است و ایران تنها زمانی امتیاز خواهد داد که منافع ملی حفظ شود. حتی اگر آمریکا و اروپا فشار بیاورند، ایران قادر است با ابزارهای سیاسی، اقتصادی و نظامی خود از منافع ملی دفاع و از امتیازدهی یکجانبه جلوگیری کند.
گره اصلی مذاکرات چیست؟
ساداتیان در بخش دیگری از صحبتهای خود به مسئله موشکی پرداخت و گفت: یکی از گرههای اصلی مذاکرات، موضوع توانمندیهای موشکی ایران است. آمریکا به دنبال دستیابی به یک پیروزی سیاسی داخلی است و تلاش میکند با فشارهای اقتصادی و نظامی، ایران را وادار به امتیازدهی کند، اما ایران با توانمندیهای موشکی و موقعیت منطقهای خود ابزارهای بازدارندهای دارد که طرف مقابل را وادار به ملاحظات میکند.
وی ادامه داد: کشورهای عربی و همسایگان ایران و همچنین ترکیه، فشار میآورند تا درگیری ایجاد نشود و مذاکرات پیش برود. این فشارها به ایران کمک میکند تا در مقابل فشارهای خارجی مقاومت کند و تنها در شرایطی که منافع ملی تضمین شود، امتیاز دهد. توان موشکی و قدرت منطقهای ایران نقش کلیدی در مذاکرات دارد و باعث میشود که طرف مقابل نتواند یکجانبه پیشروی کند.
ساداتیان وضعیت فعلی مذاکرات را به نوعی «طنابکشی پیچیده» توصیف کرد، جایی که هر دو طرف تلاش میکنند مواضع خود را حفظ کنند و امتیازاتی کسب کنند. ایران با حفظ توانمندیهای خود و ابزارهای بازدارنده، توانسته از فشارهای خارجی عبور کند و مسیر مذاکرات را به نفع منافع ملی مدیریت کند.
چشمانداز آینده مذاکرات
ساداتیان در ادامه درباره چشمانداز آینده مذاکرات گفت: مذاکرات باید با امیدواری ادامه یابد و ایران با حفظ استقلال تصمیمگیری، از فرصتها برای رسیدن به توافق استفاده خواهد کرد. تمرکز مذاکرات بر مسائل هستهای و موشکی است و هرگونه امتیاز اقتصادی ایران مستلزم اقدامات متقابل طرف مقابل است. ایران پیش از این، اقدامات متعددی در پاسخ به خروج آمریکا از برجام انجام داده است؛ از افزایش سطح غنیسازی تا محدود کردن دسترسی بازرسان و اقدامات متقابل دیگر. بنابراین هر گونه امتیازی که ایران بخواهد بدهد، مستلزم اقدام متقابل طرف مقابل خواهد بود.
ساداتیان جمعبندی کرد: اروپا به حاشیه رفته، آمریکا و ایران مسیر مذاکرات را دنبال میکنند و تمرکز مذاکرات بر مسائل هستهای است. همسایگان و منطقه نقش مکمل دارند و ایران با ابزارهای بازدارنده خود و حفظ منافع ملی، مسیر مذاکرات را مدیریت میکند تا امنیت منطقهای و منافع کشور حفظ شود.
انتهای پیام/
