مهدویت افق جامعه عادلانه/ انتظار کنش آگاهانه و مستمر در مسیر آینده مطلوب

به گزارش خبرنگار آنا، حجت‌الاسلام‌ مجید فتاحی معاون نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی غرب گیلان درراستای برگزاری جشنواره بین‌المللی امامت و مهدویت دانشگاه آزاد اسلامی درباره مهدویت و موضوع انتظار اظهار کرد: انتظار در اندیشه اسلامی، به‌ویژه در چارچوب مهدویت، مفهومی چندلایه است که در طول تاریخ، برداشت‌های متفاوتی از آن شکل گرفته است. در برخی قرائت‌های تاریخی، انتظار بیش‌تر به‌صورت حالتی صبورانه و همراه با سکون فهم شده است؛ حالتی که در آن، منتظر با تحمل وضع موجود، تحقق اصلاح نهایی را به آینده‌ای نامعلوم واگذار می‌کند و نقش فعالی برای انسان در تغییر شرایط قائل نیست. این نوع برداشت، هرچند ممکن است در بستر‌های خاص تاریخی قابل فهم باشد، اما در عمل می‌تواند به کاهش مسئولیت‌پذیری اجتماعی و تعلیق کنش اخلاقی منجر شود.

وی متذکر شد: در مقابل، بازخوانی‌های معاصر از مفهوم انتظار، بر پیوند میان امید و مسئولیت تأکید دارند. در این نگاه، انتظار صرفاً چشم‌داشت آینده نیست، بلکه نوعی زیست آگاهانه در پرتو آینده‌ای مطلوب است. معاون نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی غرب گیلان در تعریف انسانِ منتظر اظهار کرد: منتظر، کسی است که با شناخت افق جامعه عادلانه موعود، وضعیت موجود را به‌طور انتقادی نگریسته و تلاش می‌کند رفتار فردی و اجتماعی خود را در جهت آن افق سامان دهد. از این‌رو، انتظار نه نقطه مقابل عمل، بلکه جهت‌دهنده و معنا‌بخش کنش انسانی تلقی شده و چنین فهمی از انتظار، آن را از یک حالت فردی و احساسی به نیرویی اجتماعی تبدیل می‌کند. 

معاون نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی غرب گیلان تبیین کرد: جامعه‌ای که انتظار را به‌درستی درک کرده باشد، بی‌عدالتی را امری طبیعی و تغییرناپذیر تلقی نکرده و نسبت به سرنوشت جمعی خود بی‌تفاوت نمی‌ماند. انتظار در این معنا، می‌تواند امید پایدار، مشارکت اجتماعی و احساس مسئولیت را تقویت و جامعه را از نوعی حال‌زدگی و بی‌آیندگی که در جهان معاصر به‌وضوح مشاهده می‌شود، رها کند. 

این مسئول دانشگاهی در ادامه با بیان اینکه گام فراتر در فهم انتظار، نگاه تمدنی به آن است، یادآور شد: اگر مهدویت تنها به‌عنوان وعده اصلاح نهایی جهان فهم شود، انتظار در حد یک باور ذهنی باقی می‌ماند، اما اگر مهدویت افق شکل‌گیری جامعه‌ای عادلانه و انسانی تلقی شود، انتظار به راهبردی برای ساختن آینده تبدیل می‌شود.

به گفته فتاحی، در این سطح، انتظار به معنای تلاش تدریجی برای اصلاح فرهنگ، ارتقای اخلاق عمومی، تولید اندیشه و سامان‌دهی ساختار‌های اجتماعی است؛ تلاشی که نه شتاب‌زده و آرمان‌گریز است و نه منفعل و محافظه‌کار، بلکه واقع‌گرا و آینده‌محور است.

معاون نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی غرب گیلان اضافه کرد: براین اساس، انتظار در معنای اصیل خود، حالتی ایستا و منفعلانه نیست، بلکه نوعی کنش آگاهانه و مستمر در مسیر آینده مطلوب به‌شمار می‌رود.

فتاحی با تأکید بر اینکه گذار از انتظار تاریخیِ منفعل به انتظار کنش‌گر و تمدنی، مستلزم بازخوانی دقیق مفاهیم دینی و پیوند دادن مهدویت با مسائل واقعی جامعه امروز است، افزود: تنها در این صورت است که انتظار می‌تواند از یک باور ذهنی فراتر رفته و به عاملی موثر در شکل‌دهی حیات فردی و اجتماعی بدل شود.