داروهای تقلبی زیر پوست بازار؛ بسته‌بندی غیراستاندارد تهدیدی جدی برای سلامت دارو

مدیرعامل یکی از شرکت‌های چاپ و بسته‌بندی دارو در ایران با هشدار نسبت به گسترش داروهای تقلبی در بازار کشور، تأکید کرد که ضعف در کیفیت و امنیت بسته‌بندی دارویی، علاوه بر آسیب‌های جدی انسانی، خسارت‌های اقتصادی سنگینی به شرکت‌های دارویی وارد می‌کند و مقابله با این پدیده نیازمند استفاده از بسته‌بندی‌های باکیفیت و المان‌های امنیتی پیشرفته است.

امیر هومن محمدی مدیرعامل یکی از شرکت‌های چاپ و بسته‌بندی دارو در ایران و نایب‌رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان صنعت چاپ و بسته‌بندی ایران در گفت‌وگو با خبرنگار آنا، با اشاره به چالش‌های جدی حوزه بسته‌بندی دارویی در کشور، نسبت به گسترش پدیده داروهای تقلبی هشدار داد و ابعاد مختلف این معضل را تشریح کرد.

بحران بسته‌بندی و داروهای تقلبی در کشور

به گفته محمدی، یکی از چالش‌های مهمی که امروز در کشور با آن مواجه هستیم، موضوع بسته‌بندی و تقلبی بودن جعبه‌های دارویی است. وی تأکید کرد که بارها در این زمینه گزارش‌هایی تهیه شده و مشاهدات میدانی نشان می‌دهد داروهایی با اشکال و بسته‌بندی‌های کاملاً متفاوت از نمونه اصلی، اما با همان نام دارو، در بازار عرضه می‌شوند. در برخی موارد، اندازه جعبه‌ها بسیار بزرگ‌تر یا کوچک‌تر از حالت استاندارد است و رنگ‌بندی و طراحی بسته‌بندی نیز تفاوت‌های آشکاری با نمونه اصلی دارد.

گستردگی داروهای تقلبی در ایران و جهان

محمدی با اشاره به وضعیت جهانی داروهای تقلبی گفت: مسئله تقلب در صنعت دارو در سراسر دنیا وجود دارد و در قاره آسیا نمود بیشتری دارد، اما متأسفانه در ایران این موضوع به‌شدت گسترده و نگران‌کننده است. به حدی که این مسئله طی دو سال گذشته به یک دغدغه جدی تبدیل شده و برای آن سمینارهای تخصصی متعددی برگزار شده تا داروسازان نسبت به این خطر آگاه شوند. همچنین تحقیقات میدانی متعددی انجام شده تا مشخص شود چه درصدی از داروهای موجود در بازار ایران می‌تواند تقلبی باشد.

کیفیت بسته‌بندی؛ اولین سد در برابر جعل

نایب‌رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان صنعت چاپ و بسته‌بندی ایران با تأکید بر نقش کلیدی کیفیت بسته‌بندی گفت: ما همیشه به شرکت‌های دارویی تأکید می‌کنیم که حتی اگر المان‌های امنیتی را کنار بگذاریم، صرفاً تولید یک بسته‌بندی باکیفیت و استاندارد بالا، جعل را به‌شدت سخت می‌کند. دلیل آن هم مشخص است؛ جاعل به‌راحتی نمی‌تواند به متریال‌های خاص و باکیفیت دسترسی پیدا کند. برای مثال، زمانی که یک شرکت بسته‌بندی اقدام به خرید مقوای استاندارد با کیفیت بسیار بالا از تولیدکننده‌ای مانند صافی می‌کند، جاعل نه‌تنها به‌راحتی به این مواد دسترسی ندارد، بلکه حتی اگر امکان خرید وجود داشته باشد، با شرط‌هایی مانند حداقل خرید ۲۰۰ تن مواجه می‌شود که عملاً برای او امکان‌پذیر نیست. هرچه بسته‌بندی باکیفیت‌تر و استانداردتر باشد، جعل دارو سخت‌تر خواهد شد.

آسیب‌های اقتصادی و انسانی داروهای جعلی

محمدی با اشاره به تبعات گسترده جعل دارو اظهار داشت: وقتی یک دارو جعل می‌شود، آسیب‌های متعددی به همراه دارد. اولین آسیب، کاهش مستقیم فروش شرکت دارویی است. بخشی از سهم فروش شرکت عملاً به جاعل منتقل می‌شود. برای مثال، اگر یک شرکت توان فروش ۲۰۰ هزار عدد دارو را داشته باشد، ممکن است به دلیل ورود داروی تقلبی به بازار، فروش آن به ۸۰ هزار عدد کاهش پیدا کند و ۱۲۰ هزار عدد داروی جعلی مصرف شود. این موضوع علاوه بر آسیب اقتصادی، پیامدهای انسانی بسیار خطرناکی دارد؛ چرا که داروی تقلبی ممکن است اثربخشی لازم را نداشته باشد یا باعث بروز عوارض جدی مانند تشنج یا بدتر شدن وضعیت بیمار شود. در نهایت، همه این موارد به اعتبار برند شرکت دارویی لطمه می‌زند.

بسته‌بندی ضدجعل؛ سرمایه‌گذاری اقتصادی و انسانی

وی افزود: زمانی که همه این آسیب‌ها را کنار هم قرار می‌دهیم، به‌وضوح مشخص می‌شود که سرمایه‌گذاری روی بسته‌بندی ضدجعل، هم از نظر اقتصادی به نفع شرکت دارویی است و هم از نظر انسانی به نفع بیمار. بسته‌بندی ایمن به بیمار کمک می‌کند تا تشخیص دهد دارویی که مصرف می‌کند اصل است و این موضوع در نهایت منجر به بهبود سلامت جامعه می‌شود.

استفاده از نشانه‌های امنیتی پیشرفته

محمدی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه امنیت بسته‌بندی گفت: ما المان‌های امنیتی متعددی را طراحی و پیاده‌سازی کرده‌ایم. حتی به شرکت‌های دارویی پیشنهاد دادیم که تصور کنند یک جاعل بسته‌بندی را کاملاً مشابه نمونه اصلی تولید کرده است؛ به‌طوری‌که خود شرکت هم نتواند تفاوت را تشخیص دهد. در این شرایط، ما المانی طراحی کردیم که با استفاده از یک ابزار مشخص در آزمایشگاه شرکت دارویی، به‌محض رسیدن بسته‌بندی، امکان تشخیص اصالت فراهم شود. برای مثال، از مرکب صوتی استفاده شده که با ابزار مخصوص، صوت تعریف‌شده‌ای را پخش می‌کند و اصالت بسته‌بندی را مشخص می‌سازد؛ جعل این فناوری بسیار دشوار است.

نقش بیمار در تشخیص داروی اصل

وی ادامه داد: علاوه بر این، برای بیماران نیز المان‌هایی در نظر گرفته شده است؛ مانند مرکب‌های حرارتی که با تماس گرمای دست، واکنش نشان می‌دهند، یا لوگوهای امنیتی که در صورت اصل بودن دارو، با حرارت دست محو می‌شوند. همچنین استفاده از میکروتکست، که تنها در صورت وجود نوشته‌های بسیار ریز و خاص، اصالت را تأیید می‌کند، و یا المان‌های قابل مشاهده با نور UV که بیمار می‌تواند با تاباندن نور، از صحت دارو مطمئن شود.

هدف؛ سخت و پرهزینه کردن جعل

مدیرعامل این شرکت چاپ و بسته‌بندی دارویی تأکید کرد: هیچ‌کس نمی‌تواند ادعا کند که جعل به‌طور صددرصد از بین می‌رود، اما هدف ما این است که جعل را تا حد ممکن سخت و پرهزینه کنیم. همان‌طور که جعل اسکناس یا پاسپورت کاملاً از بین نرفته، اما با افزایش هزینه و پیچیدگی، صرفه اقتصادی آن کاهش یافته است. زمانی که هزینه جعل یک اسکناس ۱۰۰ یورویی از ارزش آن بیشتر شود، دیگر جعل آن منطقی نخواهد بود. ما نیز دقیقاً همین رویکرد را در صنعت بسته‌بندی دارو دنبال می‌کنیم؛ با افزایش هزینه و زمان جعل، انگیزه جاعلان را کاهش می‌دهیم.

اقدامات مستمر برای مقابله با جعل

محمدی در پایان گفت: مجموعه این اقدامات در جلسات و نشست‌های تخصصی متعددی با فعالان صنعت دارو مطرح شده و هدف اصلی، حفاظت از سلامت بیماران، حفظ اعتبار شرکت‌های دارویی و کاهش هرچه بیشتر سهم داروهای تقلبی در بازار کشور است.

انتهای پیام/

ارسال نظر