واکاوی استانداردهای دوگانه در مواجهه با تهدیدات امنیت ملی
جزئیات جدید از توزیع سبد کالای رایگان درب منزل
از نخستوزیری امام (ره) تا پژواک پهلوی| بیانیهای برای «هیچ»
دانشجوی دکتری ژنتیک پزشکی: معیار سنجش دانشگاهها باید از مقاله به ایده تغییر کند
محمدرضا صابریان، دانشجوی دکترای ژنتیک پزشکی، در گفتوگو با آنا ضمن اعلام خبر ترجمه یکی از منابع اصلی حوزه ژنتیک بیوشیمیایی، به تحلیل وضعیت پژوهش در کشور پرداخت و راهکارهایی برای توسعه فرهنگ کتابخوانی و کاربردیسازی تحقیقات ارائه داد. وی، کتابی مرجع در حیطه ژنتیک بیوشیمیایی و بیماریهای متابولیکی ارثی را که تاکنون نسخه فارسی آن منتشر نشده بود، برای ترجمه انتخاب کرد و با تاکید بر جایگاه این اثر به عنوان یکی از «منابع مادر و اصلی» در این حوزه، اظهار کرد: حجم نسخه انگلیسی کتاب حدود ۱۲۰۰ صفحه بود که طی فرآیند ترجمه و تدوین، در قالب حدود ۸۰۰ صفحه فارسی آماده شد و توسط انتشارات ابن سینا به چاپ رسید.
در خصوص انگیزه شرکت در جشنواره کتاب سال دانشجویی، این دانشجوی دکتری، این رویداد را معتبرترین جشنواره کتاب دانشجویی در حیطه تخصصی خود دانست و حضور در آن را یک افتخار بزرگ تلقی کرد و افزود: انتشارات ابن سینا، زحمت ارسال و شرکت کتاب در این جشنواره را بر عهده داشته است. جشنواره کتاب سال دانشجویی از جشنوارههای معتبری است که هرساله برای دانشجویان برگزار میشود. حضور در این جشنواره و برگزیده شدن افتخاری بزرگ برای من بود.
نقد صریح به پیوند دانشگاه و صنعت
صابریان در ادامه سخنان خود، به چالش دیرینه ارتباط دانشگاه و صنعت پرداخت و گفت: این رابطه تا به امروز، بیشتر «شعارگونه» بوده و به میزان کمی تحقق یافته است. برای ایجاد تحولی واقعی در این زمینه، خواستار ایجاد تغییرات بنیادین در شیوه تعریف پژوهشها هستم.
او تاکید کرد: برای اینکه این اتفاق بیفتد، لازم است موانع و چارچوبهای سختگیرانهای که برای دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری در مورد پایاننامهها تعریف شده، بهخصوص دغدغههایی مانند صرفاً انتشار مقالات، کمتر شود. در این صورت، دانشجو این جسارت را پیدا میکند که روی مفاهیم و موضوعاتی کار کند که کاربردی باشند.
صابریان افزود: وقتی ایده و استراتژی با تفکر کاربردی بودن طراحی شود، صنعت که همواره به دنبال بهروزرسانی و برطرف کردن نیازهای انسانی است، خود به خود این ارتباط را برقرار خواهد کرد.
توصیه به پژوهشگران جوان
وی خطاب به دانشجویانی که خواستار پژوهشهای اثرگذار و کاربردی هستند، توصیه کرد: با وجود اینکه دنیای علم امروز، بهخصوص در کشور ما، مبتنی بر مقاله و رزومه است، در کنار اینها، همواره تفکرشان این باشد که با کار پژوهشی خود، چه نیازی را میتوانند برطرف کنند. اگر با این دید جلو بروند و دستاوردهایی که دوست دارند به آن برسند، در راستای برطرف کردن نیازهای موجود و کاربردی بودن مطالعاتشان باشد، قطعاً نتیجه دلخواه خود را خواهند گرفت.
فرهنگ کتابخوانی نیازمند کار ۱۰ تا ۱۵ ساله است
صابریان در خصوص توسعه فرهنگ کتابنویسی و پژوهش میان دانشجویان، تاکید کرد: فرهنگ کتاب و کتابخوانی با توصیهها و صحبتهای روتین شکل نمیگیرد، بلکه نیازمند یک کار زیرساختی ۱۰ تا ۱۵ ساله است که باید از سنین پایین در جامعه شکل گیرد.
وی در حیطه تخصصی پژوهشگران نیز توصیه کرد: درست است که منابع اصلی وجود دارند، اما منابع تخصصیتر و بهتری همواره در حال انتشار در دنیا هستند. اگر دانشجویان رصد کنند و نیازسنجی طیف تخصصی خود را انجام دهند، میتوانند منابع خوب و متناسبی را در قالب تالیف، ترجمه، تدوین و گردآوری تهیه کنند.
این دانشجوی دکتری پیامی روشن برای مسئولین دانشگاهها و نهادهای علمی داشت که میتواند به ارتقای سطح پژوهش آنها کمک کند: به جای اینکه با صرف بودجههای خرد در دانشگاهها و مراکز برای یک سری پژوهشهای اولیه، همیشه درجا بزنیم؛ بهتر است با شناسایی افراد مستعدتر و هدفمندتر کردن چارچوب مطالعات، بر کاربردیسازی تحقیقات تمرکز شود.
دانشجوی دکترای ژنتیک پزشکی، در ادامه گفتوگو با تاکید بر لزوم تحول در ساختارهای پژوهشی کشور، خواستار بازنگری در معیارهای ارزیابی دانشگاهها شد و عدم حمایت کافی از ایدههای کاربردی را عامل اصلی مهاجرت پژوهشگران به سمت مجلات خارجی دانست و گفت: نکتهای که وجود دارد این است که در حال حاضر، معیار سنجش مراکز علمی و دانشگاهی ما در واقع میزان مقالات و دستاوردهای تئوری است که ارائه میدهند. اما اگر از این کالبد خارج شویم و معیار سنجش افراد و دانشگاهها بر اساس تولید و ایدهآلوژیهای سطح بالا قرار بگیرد، آنگاه میتوانیم یک جهش پژوهشی و علمی در کشور داشته باشیم.
وی افزود: این جهش مستلزم هدایت صحیح بودجهها و گرنتها است؛ بسیاری از هزینهها از سمت دولت و مسیر دانشگاهی صرف میشود، اما در سطوح پایین که قرار است نتایج و دستاوردها شکل بگیرد، این اتفاق نمیافتد؛ چون طراحیها و استراتژیهای سطح پایین درست نبوده است. اگر این اصلاح شود، قطعاً از لحاظ پژوهشی میتوانیم جایگاه بهتری در سطح جهان کسب کنیم.
چالش مقالات خارجی و مالکیت معنوی
در پاسخ به سوالی درباره روند ارسال مقالات پژوهشگران داخلی به مجلات خارجی جهت ارتقای رنکینگ بینالمللی، صابریان ضمن بیان تجربه شخصی خود (که تعداد مقالات داخلیاش بسیار کمتر از مقالات بینالمللی است)، دو دلیل اصلی را مطرح کرد و با اشاره به کیفیت و ارزشگذاری گفت: مجلاتی که در کشور ما هستند، حداقل در حیطه پژوهشی من، سطح بالایی ندارند. همچنین، سختگیری آنها به مراتب بیشتر از مجلات خارجی است و ارزشدهی کمتری به آثار علمی ما انجام میدهند.
وی درباره دیده شدن بیان کرد: انتشار یک موضوع در مجلات خارجی به معنای لاینحل بودن مسائل داخلی ما نیست. ما صرفاً برای دیده شدن بیشتر، این کار را انجام میدهیم، زیرا امتیازات و برداشتهایی که از آن دستاورد علمی کسب میکنیم، طبق تمام معیارها بالاتر است.
این پژوهشگر سپس به حوزه کاربردیتر، یعنی اختراعات و دستاوردهای علمی پرداخت و نگرانی اصلی خود را در این زمینه بیان کرد: چیزی که شما میگویید درست است. اخیراً ما در مسابقات استارتاپی و تولیداتی که ایده داشتیم، تیم برتر شدیم و محصول ما در سطح دنیا مورد نیاز است. اما چه اتفاقی میافتد؟ یک شرکت مذاکره میکند، ایده را تا جایی پیش میبرد تا ببیند چه دستاوردی برای آن شرکت دارد. وقتی حقوق مالکیت معنوی در کشور ما به آن شکل رعایت نمیشود، افرادی که نزدیک میشوند سعی در سوءاستفاده دارند. در نتیجه، من پژوهشگر ترجیح میدهم حتی ایده خام خودم را از طریق دیگری معرفی کنم یا حتی ایده را بفروشم تا اینکه آن را به یک شرکت داخلی بیاورم که ایده من را بگیرد و اجرا کند و چیزی به من نرسد.
وی تاکید کرد: مشکلات قانونی در ثبت مالکیت معنوی وجود دارد؛ زیرا صرفاً به اختراعات «بدیع جهانی» توجه میشود، در حالی که بسیاری از تکنولوژیهایی که در داخل کشور باید بومیسازی شوند، قبلاً در دنیا وجود داشتهاند و افرادی که روی آنها کار میکنند باید نگران سوءاستفاده باشند.
هدررفت ۹۰ تا ۹۵ درصدی بودجهها در سطوح پایین
صابریان در نهایت به نقش نهادهای حمایتی، چون بنیاد علم ایران و صندوق نوآوری اشاره کرد و گفت: بودجههایی صرف میشود، اما واقعیت این است که این بودجهها در سطح پایین که قرار است مدیریت و اختصاص یابند، در جای درست هزینه نمیشود.
او با استناد به بررسیهای کلی، بیان کرد: اگر یک بررسی جامع در مورد بودجههای پژوهشی کشور انجام دهیم، متوجه خواهید شد که ۹۰ تا ۹۵ درصد این بودجهها صرف موضوعات اولیه و پایین میشود؛ اگر قرار است یک کار قدیمی صرفاً برای انجام یک رسم آموزشی انجام شود، بهتر است آن امور انجام نشود، چرا که دستاوردی برای کشور ندارد.
این دانشجوی دکتری سخنان خود را با ابراز امیدواری به تغییر شکل و شمایل امور پژوهشی به پایان برد: امروزه در دنیا دولتها و کمپانیها به دنبال پژوهشگران میآیند تا روی ایدههای آنها سرمایهگذاری کنند، اما متأسفانه در کشور ما، با وجود خلاقیت بالا، پژوهشگر باید به دنبال سرمایهگذار بدود که روندی اشتباه است و موجب میشود مسیر دیگری انتخاب شود. امیدوارم این مسیر اصلاح شده و حوزه پژوهش و خلاقیت کشور در جایگاه درست خود قرار گیرد.
انتهای پیام/
