ولادت حضرت ابوالفضل (ع)؛ از تکوین یک شخصیت تاریخی تا تولد یک الگوی تمدنی

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، چهارم شعبان روزی است که تاریخ، شاهد تولد شخصیتی شد که بعد‌ها به یکی از عمیق‌ترین نماد‌های وفاداری، ایثار آگاهانه و اخلاق ولایی در فرهنگ شیعه تبدیل گشت. حضرت ابوالفضل العباس بن علی (ع) در چنین روزی پا به عرصه وجود نهاد؛ شخصیتی که عظمت او در اوج بندگی و تبعیت از امام زمان خویش متجلی شد.

بستر تاریخی ولادت؛ مدینه در میانه تحولات سیاسی ـ اعتقادی

ولادت حضرت عباس (ع) در سال ۲۶ هجری قمری و در فضای سیاسی ـ اجتماعی خاصی رخ داد. جامعه اسلامی پس از رحلت پیامبر اکرم (ص)، دوره‌ای از تحولات عمیق اعتقادی، اختلافات سیاسی و تغییر در الگو‌های رهبری را تجربه می‌کرد. مدینه به‌ عنوان کانون اولیه اسلام، دیگر تنها شهر وحی نبود، بلکه به صحنه‌ای از تقابل اندیشه‌ها و قدرت‌ها تبدیل شده بود.

در چنین شرایطی، تولد فرزندی در خانه امیرالمؤمنین علی (ع)، آن هم از مادری، چون حضرت فاطمه کلابیه (ام‌البنین) (س)، حامل پیامی از تداوم خط ولایت، اخلاق نبوی و شجاعت علوی بود.

انتخاب مادر؛ تصمیمی آگاهانه در امتداد ولایت

از منظر تاریخی و کلامی، انتخاب حضرت‌ام‌البنین (س) به همسری امام علی (ع) اقدامی هدفمند در راستای آینده امت اسلامی به‌ شمار می‌رفت. منابع تاریخی تصریح می‌کنند که امام علی (ع) در انتخاب همسر، به اصالت خانوادگی، ایمان، شجاعت و سلامت اعتقادی توجه ویژه داشت؛ چراکه فرزندانی که قرار بود در آینده در کنار امام حسن (ع) و امام حسین (ع) بایستند، نیازمند مادری با بینش ولایی بودند.

حضرت‌ام‌البنین (س) نه تنها این نقش را به‌ درستی ایفا کرد، بلکه با تربیتی آگاهانه، فرزندانی پرورش داد که خود را فدای امام زمانشان می‌دانستند.

ولادت و نام‌گذاری؛ نشانه‌شناسی یک شخصیت آینده‌ساز

نام «عباس» در لغت، به معنای شیر درنده‌ای است که دیگران از او می‌گریزند؛ اما در سیره حضرت عباس (ع)، این شجاعت هرگز به خشونت کور یا قدرت‌طلبی تبدیل نشد. شجاعت او، همواره در خدمت عقلانیت، اخلاق و ولایت قرار داشت. کنیه «ابوالفضل» نیز تنها اشاره به فرزند داشتن نیست؛ بلکه در خوانش معنوی، بیانگر «پدر فضیلت‌ها» بودن شخصیتی است که فضائل اخلاقی در او به اوج می‌رسند.

تربیت در مکتب علی (ع)؛ شجاعت همراه با معرفت

حضرت عباس (ع) در خانه‌ای رشد یافت که مدرسه‌ای کامل از توحید، عدالت، معرفت و اخلاق بود. امام علی (ع) نه تنها پدر، بلکه معلم، الگو و مرشد او بود. در این مکتب، شجاعت بدون بصیرت ارزشی نداشت و قدرت، تنها زمانی مشروع بود که در خدمت حق قرار گیرد. از همین روست که حضرت عباس (ع) در طول زندگی خود، هرگز از مسیر اطاعت آگاهانه از امام خویش خارج نشد؛ حتی آنجا که توان جسمانی، شجاعت و محبوبیت اجتماعی، امکان پیش‌قدم شدن را برایش فراهم می‌کرد.

عباس (ع) چگونه «نماد» شد؟

تحلیل شخصیت حضرت عباس (ع) نشان می‌دهد که عظمت او تنها محصول حماسه عاشورا نیست، بلکه نتیجه فرآیند تربیتی ممتد از ولادت تا شهادت است. ایشان در کربلا آن‌گونه عمل کرد که پیش‌تر زیسته بود؛ با ادب، با معرفت و با آگاهی کامل از جایگاه خود در منظومه امامت.

اینجاست که ولادت حضرت عباس (ع) اهمیت مضاعف می‌یابد؛ زیرا این ولادت، تولد انسانی است که بعد‌ها به «معیار وفاداری» در فرهنگ شیعه تبدیل شد.

با این وجود چهارم شعبان، روز شادی است؛ اما شادی‌ای آمیخته با معرفت. شیعه در این روز، میلاد مردی را جشن می‌گیرد که می‌داند سرانجامش به عاشورا ختم خواهد شد. همین آگاهی، شادی ولادت حضرت عباس (ع) را عمیق‌تر و انسانی‌تر می‌کند؛ شادمانی برای تولد انسانی که همه هستی‌اش را نثار حقیقت کرد.

در نهایت اینکه ولادت حضرت ابوالفضل العباس (ع)، نقطه آغاز شکل‌گیری شخصیتی است که در تاریخ اسلام با قدرت اخلاقی ماندگار شد. او اثبات کرد که می‌توان بدون آنکه امام بود، «امامی زیست»؛ می‌توان پرچمدار شد، بی‌آنکه داعیه رهبری داشت. در واقع چهارم شعبان، یادآور این حقیقت است که تاریخ، گاه با تولد یک انسان، مسیر وجدان بشری را تغییر می‌دهد.

انتهای پیام/