نگاهی به سفر فواد حسین به تهران؛ آیا عراق همکاری‌های امنیتی با ایران را ارتقا داده است؟

به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری آنا، سفر اخیر فواد حسین، وزیر امور خارجه عراق به تهران، در بستری از تنش‌های منطقه‌ای و فشارهای بین‌المللی بر جمهوری اسلامی ایران، اهمیت بسزایی یافته است. این دیدار که فراتر از یک چارچوب صرفاً دیپلماتیک ارزیابی می‌شود، در شرایطی حائز اهمیت است که مقامات آمریکایی، از جمله رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، تهدیداتی را علیه ایران مطرح کرده بودند. این سفر فرصتی مغتنم برای تهران و بغداد بود تا درباره ابعاد مختلف روابط دوجانبه، به ویژه در حوزه امنیت و همکاری‌های اقتصادی، رایزنی کنند.

حسن هانی‌زاده، کارشناس برجسته مسائل بین‌الملل، در گفت‌وگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آنا، در تحلیل خود از این سفر، ضمن اشاره به فضای پرچالش منطقه‌ای، بر لزوم فراتر نگریستن از جنبه‌های صرفاً دیپلماتیک این دیدار تأکید داشت. وی با اشاره به تظاهرات گسترده‌ای که در مناطق مختلف عراق در محکومیت توطئه‌ها و اغتشاشات و حوادث تروریستی آمریکایی-صهیونیستی اخیر در ایران صورت گرفت، خاطرنشان کرد: این رویدادها نشان‌دهنده «عمق استراتژیک» و «حمایت مردمی بالایی» است که ایران در عراق از آن برخوردار است. این بدین معناست که نه تنها دولت، بلکه بخش قابل توجهی از جامعه عراق، منافع و امنیت خود را با ثبات و امنیت ایران گره‌خورده می‌بینند.

مسئله امنیت مرزها؛ محور کلیدی سفر فواد حسین به تهران

یکی از کلیدی‌ترین محورهای گفت‌وگو در این سفر، مسئله امنیت مرزی و منطقه‌ای بود. هانی‌زاده در این خصوص تصریح کرد که فواد حسین در جریان سفر به تهران، مجدداً بر «تعهد دولت عراق و پایبندی این کشور به توافقنامه‌های امنیتی» با ایران تأکید کرده است. این موضع‌گیری در شرایطی صورت گرفت که اخیراً نگرانی‌هایی در خصوص حضور و فعالیت برخی عناصر در مرزهای مشترک عراق با ایران بروز کرده بود. وزیر خارجه عراق با صراحت اعلام کرد که بغداد اجازه نخواهد داد «عراق به پایگاهی علیه ایران تبدیل شود». این اطمینان‌بخشی از سوی یک مقام ارشد عراقی، حاوی پیامی روشن مبنی بر تلاش بغداد برای مدیریت امنیتی مرزها و جلوگیری از سوءاستفاده احتمالی از خاک این کشور علیه همسایه شرقی‌اش است.

وی، نکته حائز توجه دیگر در این سفر را اشاره به موضوع خروج نیروهای آمریکایی از پایگاه هوایی عین‌الاسد عنوان کرد و در این رابطه گفت: این تحول «امیدبخش برای گسترش همکاری‌ها» است و دلیل آن این است که پایگاه عین‌الاسد پیش از این به محلی برای «توطئه‌چینی آمریکایی‌ها علیه ایران» تبدیل شده بود. بنابراین، تخلیه و کاهش حضور نظامی خارجی در این منطقه می‌تواند فضای مساعدتری را برای تقویت روابط دوجانبه و کاهش تنش‌های منطقه‌ای فراهم آورد. علاوه بر این، وزیر امور خارجه عراق بر این نکته نیز صحه گذاشت که بغداد اجازه استفاده از حریم هوایی خود را برای «حملات احتمالی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران» نخواهد داد. این موضع‌گیری، گامی مهم در راستای تقویت بنیان‌های امنیتی منطقه و نمایش همبستگی عراق با ایران در برابر تهدیدات خارجی تلقی می‌شود.

هانی‌زاده با اشاره به تقویت بعد اقتصادی همکاری‌های ایران و عراق در کنار مباحث امنیتی اظهار کرد: اقبال گسترده‌ای که از کالاهای ایرانی در عراق وجود دارد، امید می‌رود این مناسبات اقتصادی بتواند به سطح بسیار بالایی ارتقا پیدا کند. این ظرفیت اقتصادی، ضمن منافع مشترک برای دو کشور، می‌تواند به عنوان عاملی برای ثبات و همگرایی بیشتر در منطقه عمل کند.

آیا عراق امنیت آسمانش را تأمین خواهد کرد؟

این کارشناس مسائل منطقه در پاسخ به این پرسش که آیا دولت عراق، همانند آنچه در جنگ ۱۲ روزه رخ داد دوباره در عمل موفق به جلوگیری از استفاده از آسمانش علیه ایران نخواهد بود یا این بار امنیت آسمان خود را تأمین خواهد کرد یا خیر؟ گفت: در طول دوران جنگ تحمیلی 12 روزه، حریم هوایی عراق گاه مورد استفاده نیروهای خارجی قرار گرفته بود، اما وضعیت کنونی متفاوت است. دولت عراق به طور جدی دنبال این است که همکاری‌های امنیتی خودش را با ایران گسترش بدهد تا مانع هرگونه استفاده احتمالی از آسمانش علیه ایران شود.

وی همچنین به نقش «الحشدالشعبی» اشاره کرد و گفت که این نیروها به شدت نسبت به هرگونه حمله احتمالی آمریکا به ایران حساس شده‌اند و در چنین شرایطی، امکان کنترل آمریکا و دولت سودانی در کنار ایران، بیش از پیش تقویت خواهد شد.

این تحلیلگر مسائل منطقه در نهایت، سفر فواد حسین را صرفاً یک تضمین امنیتی سطحی ندانست، بلکه آن را تأییدی بر عمق پیوندهای راهبردی میان دو کشور قلمداد کرد.

هانی‌زاده در این باره گفت: تاکید آقای فواد حسین که یک شخصیت کاملاً مورد احترام و نزدیک به جریان‌های شیعه و کرد عراق است، بسیار مهم بود؛ ایشان بارها تاکید کردند که ایران بخشی از امنیت عراق است. این جمله نشان‌دهنده درک متقابل از ضرورت امنیت جمعی است.