سند رسمی مهندسی آشوبها از سوی سازمان منافقین منتشر شد
شکست پروژه ارتباطات سایه در اغتشاشات اخیر
جنگ پنهان ترکیه و اسرائیل در سایه توافق آتشبس میان قسد و جولانی
«میرقاسم مؤمنی» کارشناس حوزه سیاست خارجی و مسائل بینالملل، در گفتوگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آنا، با اشاره به توافق اخیر میان نیروهای قسد و جریان تحت رهبری جولانی برای برقراری آتشبس، تأکید کرد: آنچه امروز در سوریه در جریان است، نه یک درگیری صرفاً داخلی، بلکه نتیجه مستقیم رقابت و تقابل راهبردی میان بازیگران منطقهای و فرامنطقهای، بهویژه ترکیه و اسرائیل است.
وی گفت: تحولات اخیر سوریه، بهویژه درگیریهایی که در مناطق مختلف از جمله اطراف حلب میان نیروهای قسد و دولت جولانی شکل گرفت، در ظاهر یک اختلاف سیاسی ـ نظامی داخلی به نظر میرسد، اما در واقع باید آن را در چارچوب یک جنگ نیابتی تحلیل کرد؛ جنگی که بازیگران اصلی آن ترکیه و اسرائیل هستند و هر یک تلاش میکنند منافع خود را در سوریه پس از تضعیف و فروپاشی دولت بشار اسد تثبیت کنند.
استقلال کردهای سوریه و مخالفت ترکیه
مؤمنی افزود: کردهای سوریه از مدتها قبل به دنبال نوعی خودمختاری در چارچوب ساختار سیاسی آینده سوریه بودهاند، اما تحقق این هدف با مخالفت جدی ترکیه مواجه است. ترکیه نفوذ گستردهای در شمال سوریه دارد و اساساً شکلگیری هرگونه ساختار خودمختار کردی را تهدیدی مستقیم علیه امنیت ملی خود میداند.
این کارشناس مسائل بینالملل تصریح کرد: رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه پس از کنار رفتن بشار اسد تصور میکرد میتواند در سوریه دست بالا را داشته باشد، نفوذ سیاسی و امنیتی خود را گسترش دهد، نیروهای کرد سوریه را خلع سلاح یا حذف کند و حتی نوعی حاکمیت غیرمستقیم بر بخشهایی از مناطق کردنشین تحمیل کند، اما این سناریو با منافع اسرائیل در تضاد قرار گرفت.
وی ادامه داد: اسرائیل نهتنها با این رویکرد ترکیه موافق نیست، بلکه از نیروهای قسد بهعنوان یک ابزار راهبردی برای مهار ترکیه و همچنین اعمال فشار بر دولت جولانی استفاده میکند. به همین دلیل، امروز شاهد آن هستیم که ترکیه بهدنبال خلع سلاح نیروهای قسد است، اما اسرائیل چنین اجازهای نمیدهد و دقیقاً همین تعارض منافع، منشأ اصلی درگیریهای کنونی در سوریه است.
فاصله سوریه تا ثبات، خطر بازگشت داعش جدی است
مؤمنی با بیان اینکه بیشترین سطح درگیری در حال حاضر میان ترکیه و اسرائیل شکل گرفته است، گفت: این درگیری هنوز بهصورت مستقیم و علنی بروز نکرده، اما در قالب حمایتهای سیاسی، امنیتی و نظامی از بازیگران میدانی ادامه دارد و تا زمانی که این رقابت حلوفصل نشود، بحران سوریه نیز وارد مرحله ثبات نخواهد شد.
وی با اشاره به پیامدهای از بین رفتن دولت مرکزی در سوریه اظهار کرد: فروپاشی حاکمیت متمرکز، سوریه را در مسیر خطرناکی قرار داده است. اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، احتمال دارد سوریه به مدلی شبیه لیبی تبدیل شود؛ کشوری با چند مرکز قدرت، فقدان اقتدار ملی، ناامنی گسترده و عدم بازگشت ثبات سیاسی و اجتماعی.
این کارشناس حوزه سیاست خارجی افزود: در چنین فضایی، گروههای تروریستی بهویژه داعش بیشترین بهره را میبرند. فرار زندانیان داعش، بهخصوص فرماندهان و عناصر کلیدی این گروه، موجب میشود آنها دوباره سازماندهی شوند، در قالب هستههای جدید فعالیت خود را از سر بگیرند و بخشهایی از سوریه و حتی کشورهای همجوار را ناامن کنند.
موج جدیدی از بیثباتی در منطقه در راه است؟
مؤمنی ادامه داد: این ناامنیها میتواند به موج جدیدی از بیثباتی در منطقه منجر شود؛ بهگونهای که عناصر داعش به کشورهای دیگر نفوذ کرده و دوباره منطقه را با تهدیدات امنیتی گسترده مواجه کنند.
وی در پاسخ به پرسشی درباره نقش آمریکا در تحولات اخیر سوریه گفت: ایالات متحده در وهله نخست به دنبال ایجاد یک منطقه حائل میان سوریه و اسرائیل است؛ منطقهای که نظارت امنیتی آن عملاً در اختیار اسرائیل باشد. برای آمریکا، مهمترین مسئله، امنیت اسرائیل و حفظ مرزهای آن است و تمام تحرکات واشنگتن در سوریه نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است.
این تحلیلگر مسائل بینالملل افزود: پس از تضعیف دولت اسد، اسرائیل حدود ۲۰ درصد از خاک سوریه را اشغال کرده و از این وضعیت بیشترین منفعت راهبردی را برده است. در شرایط کنونی نیز دولت جولانی به دلیل ضعف ساختاری، نبود قدرت متمرکز و فقدان مشروعیت، عملاً توان مقابله با این وضعیت را ندارد.
مؤمنی با اشاره به وضعیت متزلزل جولانی تصریح کرد: جولانی نه از مشروعیت قانونی برخوردار است و نه از انسجام درونی کافی در میان نیروهای خود. بسیاری از نیروهایی که تحت فرمان او هستند، نسبت به سیاستهایش در قبال غرب، آمریکا و اسرائیل تردید دارند و همین مسئله موقعیت او را بهشدت تضعیف کرده است.
وی افزود: این ضعف مشروعیت میتواند زمینهساز کودتا، فروپاشی حاکمیت یا زیر سؤال رفتن جدی قدرت جولانی شود. هرچند در حال حاضر، ترکیه، اسرائیل و آمریکا با وجود اختلافاتی که دارند، بر سر حفظ جولانی بهعنوان یک بازیگر ضعیف اما قابل کنترل، نوعی اشتراک منافع پیدا کردهاند.
انتهای پیام/
