سند رسمی مهندسی آشوبها از سوی سازمان منافقین منتشر شد
شکست پروژه ارتباطات سایه در اغتشاشات اخیر
ورود آنکارا به ائتلاف سهگانه عربستان، پاکستان و ترکیه
به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری آنا، برخی از محافل خبری و سیاسی در روزهای گذشته به این اشاره کردهاند که ترکیه پیوستن به توافق دفاعی عربستان و پاکستان را در دستور کار قرار داده است.
این اتفاق در شرایطی روی داده که دست کم دو عضو از این ائتلاف دفاعی یعنی ترکیه و عربستان سعودی در ماههای اخیر، در برابر بسیاری از مداخله جوییها و اقدامات اشغالگرانه رژیم اسرائیل در سوریه موضع خاصی اتخاذ نکردهاند. با این حال، جمع بندی اولیه مقامات آنکارا، این است که با توجه به تحولات سیاسی – امنیتی منطقه و طرح ادعاهای موسوم به معماری نظم منطقهای آمریکا – اسرائیل، تصمیمات جدیدی بگیرند.
هاکان فیدان وزیر امور خارجه کابینه اردوغان، در روزهای گذشته به این موضوع اشاره کرده که ترکیه گذار جهان از تغییرات جدید را دنبال میکند و همکاریهای دفاعی و امنیتی برای حفظ ثبات منطقه را ضروری میداند. همچنین ژنرال یاشار گولر وزیر دفاع ملی ترکیه به این اشاره کرده که این کشور، در برابر تغییرات جدید در نظم منطقه، نمیتواند مانند یک نظاره گر عمل کند.
یک ائتلاف واقعی، یا یک حرکت نمادین؟
بدون تردید، مهمترین چالش بر سر راه شکل گرفتن یک ائتلاف دفاعی موثر بین ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان، تنگناهای استراتژیک و چالشهای جغرافیایی است. چرا که هر کدام از این سه کشور از موقعیت جغرافیایی و منطقهای متفاوتی برخوردارند که از برخی جهات و به ویژه به صورت واحد، دارای مزیت راهبردی است. اما همین مزیت، وقتی در تابلوی گروهی و در شکل ائتلاف دفاعی مشترک ارزیابی شود، عملاً بی اثر میشود.
به عنوان مثال، دغدغههای امنیتی و دفاعی پاکستان، ماهیت منطقهای متفاوتی دارد که از اساس و بنیان، با وضعیت خاص نظم امنیتی خلیج فارس و موضوعات موثر بر امنیت ترکیه، در همه حوزههای آناتولی، دریای سیاه و مدیترانه، تفاوت دارد.
در نتیجه مشخص نیست که حتی در صورت شکل گیری یک شبه ائتلاف دفاعی بین این سه کشور، اولویتهای دفاع منطقهای و همچنین شکل همکاری و هماهنگی دفاعی بین آنها به چه شکلی پیش خواهد رفت.
در سالیان گذشته، ترکیه و پاکستان، بارها درباره توسعه همکاریهای دفاعی، اهداف مهمی را در دستور کار قرار دادهاند. اما اغلب این اهداف، به خاطر بُعد مسافت و فاصله جغرافیایی و همچنین بنا به دلایل راهبردی، تنها بر روی کاغذ باقی مانده است.
البته به نظر میرسد که ترکیه و پاکستان، بخشی از همکاریهای متقابل در صنایع پهپادسازی را به خاطر حساسیتهای امنیتی، مستور نگه داشتهاند، اما دست کم در صنایع بالگردسازی و همچنین در عرصه رزمایشهای موثر، نتوانستهاند به نتایج ملموسی دست پیدا کنند.
سه کشور، سه ارتش متفاوت
نگاهی اجمالی به ویژگیهای دفاعی و پسزمینههای تاریخی شکل گیری ارتش در سه کشور مزبور، نشان دهنده تمایز ماهوی بین این ساختارهای دفاعی به ویژه در بخش هوایی است.
ارتش ترکیه به عنوان دومین ارتش پرجمعیت پیمان نظامی ناتو، در حوزههای دفاعی در هر سه بخش زمینی، دریایی و هوایی و در سالیان گذشته در بخشهای سایبری و الکترونیک، موفقیتهای قابل توجهی به دست آورده و علاوه بر این، از تجارب بالایی در ماموریتهای برونمرزی برخوردار است.
اما همین ارتش قدرتمند و باتجربه، در سالیان گذشته، در بخش نیروی هوایی با مشکلات بزرگی روبهرو شده است. به نحوی که بخش قابل توجهی از هواپیماهای جنگنده نیروی هوایی ترکیه فرسوده و مستهلک شدهاند و این کشور، به خاطر تحریمهای نظامی آمریکا هنوز هم نتوانسته جنگندههای نوین را جایگزین کند و تکلیف دو پرونده مهم اف ۱۶ و اف ۳۵ همچنان در هالهای از ابهام باقی مانده و ساخت جنگندههای سفارش داده شده به انگلیس نیز زمان بر است.
در نتیجه ترکیه ناچار شده با امضای قراردادهای دفاعی جدید، برای خرید یوروفایترهای دست دوم عمان و قطر اقدام کند. این در حالی است که عربستان سعودی از این حیث، وضعیت کاملاً متفاوتی دارد. به نحوی که این کشور ثروتمند عربی، برای خرید هواپیماهای جنگنده و تسلیحات پیشرفته، هیچ مشکل خاصی ندارد، اما از حیث تربیت نیروی نظامی ماهر و همچنین اتخاذ تصمیم استفاده از نیروی نظامی، در تنگنا قرار گرفته است.
کشور ترکیه، کشور پاکستان، عربستان سعودی، ارتش عربستان سعودی، تسلیحات پیشرفته فراوانی در اختیار دارد، اما برای استفاده از این قدرت نظامی، با دو مشکل مهم روبروست. اول این که از حیث توان فرماندهی و تامین منابع انسانی مجرب و قابل اعتماد مشکل دارد. دوم این که میزان تهدیدپذیری این کشور در سطحی است که برای دست زدن به هر نوع کنش منطقهای، فاقد استقلال استراتژیک است.
از آن سو، پاکستان شرایط بسیار متفاوتی دارد و با این که ارتش این کشور، در هر دو حوزه انسانی و تسلیحاتی در وضعیت نسبتاً قابل قبولی قرار دارد؛ اما دغدغههای منطقهای متفاوتی دارد و تا زمانی که پروندههایی همچون هندوستان و افغانستان بر روی میز قرار دارند، عملاً نمیتواند در معادله منطقهای نوینی قرار بگیرد که دغدغه دفاعی و سیاسی آن، شباهتی با اهداف ترکیه و عربستان سعودی داشته باشد.
در پایان باید گفت: از دید برخی مقامات سیاسی و دفاعی ترکیه، مفاهیم سنتی ائتلافهای شرق و غرب، حالا به اندازه سالیان قبل اهمیت ندارد و بخشی از بار معنایی این مفاهیم، تغییر یافته و هر کشوری میتواند ائتلافهای تازه شکل دهد و قراردادهای جدیدی امضا کند.
مخصوصاً با توجه به این که ترکیب ایده آلیستی از قدرت هستهای پاکستان، نفوذ اقتصادی و سیاسی عربستان و تکنولوژی صنایع دفاعی و ارتش ترکیه، عوامل مهم ائتلاف خواهند بود. اما حداقل در ماههای اخیر، این واقعیت را به وضوح دیدهایم که ترکیه به خاطر عضویت در ناتو، نتوانسته در پرونده سوریه و دیگر پروندههای منطقهای، به شکل موثر، در برابر آمریکا و رژیم صهیونیستی، موضع گیری کند.
انتهای پیام/
