ایران با تنوع گیاهی و ظرفیت علمی قادر به افزایش سهم خود در تجارت جهانی است

به گزارش خبرگزاری آنا، نشست تخصصی «تولید و استاندارسازی گیاهان دارویی» به همت گروه علوم کشاورزی و منابع طبیعی فرهنگستان علوم برگزار شد.

مجید عزیزی عضو گروه علوم کشاورزی و منابع طبیعی فرهنگستان علوم، با اشاره به تنوع اقلیمی و گیاهی ایران گفت: ایران از جهت تنوع اقلیمی، تنوع گیاهی و سابقه تاریخی و کهن در گیاهان دارویی، کشوری ممتاز و کم‌مانند است. تخمین زده می‌شود که در ایران حدود ۱۵۱۲ گیاه دارویی وجود داشته باشد که بخش مهمی از آن‌ها هنوز به‌طور کامل شناخته نشده و حدود هشت درصد آن‌ها در معرض خطر انقراض هستند.

وی به فرصت‌های اقتصادی مرتبط با گیاهان دارویی اشاره کرد و افزود: پیش‌بینی بانک جهانی از تجارت گیاهان دارویی در سال ۲۰۵۰ در حدود ۵۰۰۰ میلیارد دلار است. ضروری است با توجه به پتانسیل کشورمان، گام‌های جدی و منسجم توسط دستگاه‌های مسئول برداشته شود.

عزیزی همچنین بر ضرورت بهره‌برداری علمی و اقتصادی از مواد مؤثره گیاهان دارویی تأکید کرد: اقدام‌ها باید متناسب و بر پایه مبانی علمی و تلاش‌های فناورانه باشد تا از نیروی انسانی، مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی، صنایع فرآوری و ذخائر خدادادی کشور بهره‌وری کامل اقتصادی و علمی حاصل شود.

عزیزی مفهوم استانداردسازی را شامل تمام مراحل تولید و فرآوری دانست و توضیح داد: عبارت استانداردسازی معادل GACP و GMP است که به ترتیب بخش تولید و بخش فرآوری گیاهان دارویی را در بر می‌گیرد.

عضو گروه علوم کشاورزی و منابع طبیعی فرهنگستان علوم درباره عوامل مهم در تولید استاندارد گیاهان دارویی گفت: انتخاب منطقه مناسب، انتخاب بذر مناسب (ارقام اصلاح‌شده و کموتایپ‌های مطلوب)، سیستم کشت استاندارد، مدیریت نور، آبیاری، تغذیه و عملیات پس‌برداشت از جمله موارد حیاتی هستند.

وی به اهمیت اصلاح Plant Factory و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین اشاره کرد: اصلاح کیفیت نور با لامپ‌های LED و تولید گلخانه‌ای با کنترل دقیق شرایط، به ویژه در شرایط خشکسالی و کمبود منابع آبی، نتایج مطلوب‌تری به دنبال دارد.

عزیزی همچنین بر اصالت گیاهان و جلوگیری از تقلب در زنجیره تولید و فرآوری تأکید کرد و ادامه داذ: استفاده از دارچین سریلانکا با کومارین پایین به جای دارچین کاسیا با کومارین بالا ضرورت اجتناب‌ناپذیر دارد. همچنین جایگزینی گیاهان سمی با نمونه‌های مناسب و تشخیص تقلب با روش‌های آنالیز متابولیتی بسیار حیاتی است.

وی به سیستم‌های ردیابی محصول اشاره کرد و گفت: اخیراً سیستم ردیابی محصول از مزرعه تا فرآورده نهایی توسعه یافته است. با اسکن بارکد محصول، تمامی حلقه‌های زنجیره تولید قابل ردیابی و اصلاح هستند تا محصول نهایی استاندارد به دست آید.

عزیزی در پایان توصیه کرد: با توجه به زیرساخت‌ها و پتانسیل‌های کشور، به منظور رسیدن به جایگاه واقعی در تجارت جهانی گیاهان دارویی، توجه به مسائل مطرح شده توسط نهادهای ذیربط مانند معاونت علمی، وزارت کشاورزی، وزارت بهداشت، اتاق بازرگانی و مراکز علمی و تخصصی و شرکت‌های خصوصی توصیه می‌شود.