![تولید نهال و پایههای رویشی باکیفیت و زودرس از طریق کشتبافت](/files/fa/news/1403/5/24/617783_575.jpg)
قنات ایرانی، جهانی شد
به گزارش خبرنگار فرهنگی آنا، پرونده 11 قنات 6 استان کشور، از اواخر سال 1393 به یونسکو ارائه شد تا با توجه به ویژگیهای خاصی که (عمیقترین، طولانیترین، عجیبترین، پرآبترین و قدیمیترین) هریک از قناتها دارند، به ثبت جهانی رسند. همچنین در همین راستا با هدف تمرکز بر روی بحث نگهداری و حفاظت که برای یونسکو بسیار اهمیت دارد با وزارت جهاد کشاورزی و وزارت نیرو تفاهمنامههایی در سطح معاونان وزیر و هیأت امنای بهرهبردار از آب قنات بسته شد و قنوات مورد ساماندهی قرار گرفت.
11قناتی که برای ثبت جهانی انتخاب و در این پرونده گنجانده شدهاند، هرکدام به لحاظ قدمت، نوع معماری، عمق، طول و مشخصاتی از این دست، منحصر به فرد و بینظیر هستند .عمیقترین قنات ایران، قنات قصبه گناباد است که مادر چاه آن ۳۵۰ متر عمق دارد و حتی زلزلههای بزرگ نیز تاکنون به آن آسیبی نرسانده است.
طولانیترین قنات ایران قنات زارچ یزد با طول ١٠٠ کیلومتر و تعداد چاههای آن ۲۱۱۵ حلقه است.
پرآبترین قنات ایران، قنات اکبرآباد فسا در استان فارس است. قناتهای تهران و ری که دشت ورامین را آبیاری میکردند تا ٣٠ سال قبل جزو پرآبترین قناتهای دنیا بودند ولی در ٢٠ سال گذشته به دلیل تخریب مادر چاهها و لایروبی نشدن از رونق افتادهاند.
عجیبترین قنات ایران قنات دوطبقه مون اردستان است که حدود ٨٠٠ سال پیش احداث شده است. این قنات چاههای مشترک ولی مادر چاهها و مظهر متفاوت دارد.
قنات های زارچ و حسن آباد مهریز در استان یزد، قنات ابراهیم آباد اراک در استان مرکزی، قصبه گناباد و بلده فردوس در خراسان، دو قنات در میمه و وزوان در استان اصفهان، قنات دوطبقه اردستان، جوپار، اکبر آباد و قاسم آباد بروات در استان کرمان ازدیگر قنات های این پرونده است که درقالب پرونده قنات ایرانی به ثبت جهانی رسید.
ویژگی های برخی از این قنات ها، به این شرح است:
قنات زارچ با ٨٠ کیلومتر طول، عنوان طولانی ترین قنات را دارد. قدمت قنات زارچ را مربوط به 2 تا 3 هزار سال پیش و دوران پیش از اسلام و دوره ساسانی می دانند. قنات حسن آباد مشیر مهریز یکی دیگر از قناتهای استان یزد است که برای ثبت جهانی مدنظر قرار گرفته است. تاریخچه این قنات هفتصد ساله به دوره میانی اسلامی یعنی قرن هشتم بر می گردد و در فهرست آثار ملی کشور نیز ثبت شده است.
خراسان با داشتن 6 هزار و 197 رشته قنات جزو 2 استان نخست کشور در تعداد قنات ها است. برخی از قناتهای خراسان جنوبی 2 هزار و 500 سال قدمت دارد. قنات بلده فردوس در خراسان از دوره ساسانی است که بخش های عمده ای از زمین های کشاورزی نزدیک شهر فردوس را آبیاری می کند. این قنات دربرگیرنده 16 قنات، 2 چشمه و مقداری آب های سرگردان است.
قنات وزوان در شهر وزوان، قنات مزدآباد در شهر میمه و قنات مون در شهرستان اردستان برای بررسی و ثبت جهانی به یونسکو ارسال شده است. قنات مون تنها قنات 2طبقه جهان است. این قنات با شماره 9023 در سال 82 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده که در هر طبقه آن آبی مستقل جریان دارد به گونه ای که آب هیچ یک به دیگری نفوذ نمی کند، این قنات 800 سال پیش احداث شده است. درباره قنات های وزوان و مزدآباد میمه هم گفته می شود وجود سدهای زیرزمینی در این 2 قنات باعث شد آنها به این فهرست راه پیدا کنند.
در استان کرمان بیش از ۵۰ قنات با طولی حدود ۱۵ کیلومتر وجود دارد. به گفته سرپرست اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان ۳ قنات تاریخی کرمان آماده ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو هستند. پرونده قنات جوپار کرمان و 2 قنات اکبرآباد و قاسم آباد بروات که بیش از یک سده از عمر آنها می گذرد نیز به یونسکو ارسال شده است. قنات گوهر ریز جوپار قدمتی 750ساله از دوران صفویه دارد و درمجموع با 3 هزار و 556 متر طول با 129 حلقه چاه و در 6 رشته با دبی آب 60 لیتر در ثانیه حدود 330 هکتار اراضی باغ شهر جوپار را آبیاری میکند.
پس از ثبت جهانی پرونده 11 قنات ایرانی در فهرست میراث جهان، مسعود سلطانی فر معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در قالب پیامی این موفقیت را به تمامی ایرانیان و علاقهمندان میراث فرهنگی کشور تبریک گفت.
در این پیام آمده است:
«با تلاش ویژه هیئت ایرانی و توجیهاتی که برای سفرای کشورهای عضو کمیته میراث جهانی یونسکو در ایران انجام شد،در چهلمین اجلاس کمیته میراث جهانی در استانبول ترکیه،١١ قنات ایرانی به عنوان بیستمین اثر ایران به عنوان میراث فرهنگی جهانی دریونسکو ثبت شد.
این موفقیت بزرگ را به تمام مردم ایران به خصوص دوستداران عرصه میراث فرهنگی تبریک عرض میکنیم.»
انتهای پیام/