بزه‌دیدگی کودکان و نوجوانان در فضای مجازی؛ واکاوی جرم‌شناسانه یک پدیده رو به گسترش

به گزارش خبرگزاری آنا؛ کتاب «بزه‌دیدگی کودکان و نوجوانان در فضای مجازی» تألیف رضاعلی محسنی، دانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، با رویکردی تحلیلی و میان‌رشته‌ای، به بررسی یکی از مهم‌ترین چالش‌های نوظهور جوامع معاصر یعنی بزه‌دیدگی کودکان و نوجوانان در فضای آنلاین پرداخته و کوشیده است تصویری علمی و کاربردی از این پدیده ارائه دهد.

این اثر با تمرکز بر تحولات ناشی از گسترش فناوری‌های دیجیتال و تغییر الگو‌های ارتباطی، نشان می‌دهد که چگونه فضای مجازی به بستری نوین برای شکل‌گیری انواع جدیدی از جرم و بزه‌دیدگی تبدیل شده است؛ بستری که در آن، کودکان و نوجوانان به دلیل ویژگی‌های سنی و شناختی، بیش از دیگر گروه‌های اجتماعی در معرض آسیب قرار دارند. نویسنده با بهره‌گیری از دستاورد‌های نوین جرم‌شناسی و بزه‌دیده‌شناسی، رابطه میان بزهکار و بزه‌دیده، ویژگی‌های محیط‌های مجازی، علل بزه‌دیدگی و پیامد‌های روانی و اجتماعی آن را به‌صورت منسجم بررسی کرده است.

کتاب در یازده فصل تنظیم شده و از مباحث مفهومی و نظری آغاز می‌شود و تا تحلیل‌های کاربردی، سیاست‌گذارانه و ارائه راهبرد‌های پیشگیرانه ادامه می‌یابد. بررسی نظریه‌های بزه‌دیدگی، تیپ‌شناسی کودکان و نوجوانان بزه‌دیده، علل جرم در فضای مجازی و آسیب‌شناسی پیامد‌های آن، از جمله محور‌هایی است که این اثر را به منبعی قابل اتکا برای پژوهشگران، حقوقدانان، جرم‌شناسان و فعالان حوزه کودک و فضای مجازی تبدیل کرده است.

محسنی در این کتاب با تأکید بر اینکه دنیای امروز ترکیبی از واقعیت و فضای مجازی است، معتقد است اینترنت و شبکه‌های اجتماعی با ویژگی‌هایی همچون دسترسی آسان، سرعت بالا، جذابیت و امکان گمنامی کاربران، زمینه‌های تازه‌ای برای ارتکاب جرم فراهم کرده‌اند. به باور او، گمنامی یکی از مهم‌ترین عوامل جرم‌زا در فضای سایبری است که شناسایی مجرمان و کنترل آسیب‌ها را با دشواری‌های جدی روبه‌رو می‌کند و نیازمند مطالعه علمی عمیق‌تر و سیاست‌گذاری دقیق‌تری است.

نویسنده با اشاره به رویکرد اجتماعی کتاب تصریح می‌کند که مخاطبان این اثر تنها به جامعه دانشگاهی محدود نمی‌شوند و خانواده‌ها نیز می‌توانند از آن بهره‌مند شوند. به گفته او، استقبال خانواده‌ها و درخواست برای برگزاری کارگاه‌های آموزشی پس از انتشار کتاب، نشان‌دهنده دغدغه جدی جامعه نسبت به امنیت کودکان و نوجوانان در فضای مجازی است.

محسنی در پایان با طرح مفهوم «واکسیناسیون کودکان و نوجوانان در برابر آسیب‌های فضای مجازی»، بر ضرورت هم‌افزایی آموزش، سیاست‌گذاری و پژوهش تأکید دارد و یادآور می‌شود که با توجه به وضعیت خاص حقوقی و اجتماعی کودکان، توجه هدفمند به این گروه سنی در حوزه فضای آنلاین نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت انکارناپذیر است.