جشنواره فیلم عمار و روایت فردوسی‌وار از حماسه ملت ایران

گروه فرهنگ خبرگزاری آنا، سعید خورشیدی*- یکی از کارکرد‌های مهم هنر، بازتولید معارفی است که در جامعه وجود دارد. هنرمند با کشف، نشانه‌گذاری و بازتولید این معارف، آنها را وارد فرهنگ عمومی جامعه می‌کند و این امکان را فراهم میکند که این معارف در جامعه تثبیت بشود. این اقدام باعث می‌شود تا این معرفت‌ها مبنای عمل و کنش فردی و جمعی و سیاست گذاری‌های کلان قرار بگیرد.

هنر و به ویژه هنری مثل سینما میتواند به شکل‌گیری و تثبیت پارادایم‌های نظری جامعه کمک کند. حمله رژیم صهو نیستی با حمایت آمرکیا به کشورمان و وقاع جنگ ۱۲ روزه موضوعی نیست که از نگاه و منظر هنرمندان کشور و هنرمندان دور بماند. این جنگ ارزش‌های رسان‌های بالایی داشت و از طرف دیگر ارزش‌های زیبایی شناختی و هنری که در این واقعه رقم خورد؛ این رخداد، چه به عنوان درام و چه به عنوان حماسه ارزش روایت توسط هنرمندان را دارد. در این میان، خوانش ما از جنگ اخیر به جهتگیری تولیدات هنری و رسالتی که هنرمندان پیگیری میکنند کمک می‌کند.

ما با یک نزاع تمدنی روبه رو هستیم. رسانه‌های معاند و یا بعضاً برخی از غرب‌زدگان انگشت اتهام را به سمت ملت مظلوم ایران گرفته و می‌گویند این جمهوری اسلامی است که با ماجراجویی، تنش ایجاد کرده است. اگر با نگاهی کلان، چالشی که میان کشور ما و تمدن غرب رقم خورده را بررسی کنیم، با یک پدیده عمیقتر و نظری مواجه خواهیم شد. تمدن غرب به سرکردگی آمریکا سال‌هاست که تلاش می‌کند تا جهان را به این جمع‌بندی برساند که پیشرفت اقتصادی فقط با رویگردانی از ارزش‌های معنوی و پشت کردن به ذات مقدس الهی امکان‌پذیر است. بنابر این پایه‌های تمدن خودش را روی این انگاره‌ها بنا کرده و تاکید دارد که تنها راه پیشرفت بشر اتخاذ رویکرد‌های این جهانی و سکولار است؛ حالا در مقابل این ادعا، نظامی به نام جمهوری اسلامی ایران قد علم کرده است. اسن کشور دارای ملتی با هویت و با سابقه تاریخی است و همین هویت تاریخی مانع از آن می‌شود که ملت ایران این توهم غرب را باور کند؛ ملتی که در طول تاریخ هزاران دانشمند، شاعر و متفکر داشته و معتقد بوده که می‌توان معنویت را همراه با علم پیش برد.

لذا، انسان ایرانی هویتمند از همان ابتدا یک مواجهه فعالانه با غرب اتخاذ کرد. این رویکرد معتقد است که در غرب هم اجمالاً پیشرفت‌هایی رقم خورده است، اما می‌توان بر مبنای همین پیشینه هویتی دست به گزینش زد. می‌توان به علوم و پیشرفت‌های روز دست پیدا کرد و در عین حال خوی وحشی‌گری و هوس‌بازی غربی را هم از جامعه و ذهنیت افراد زدود. درنتیجه چنین دیگاهی است که می‌بینیم ملتی به فناوری هست‌های دست پیدا می‌کند، اما به تبعیت از پیشوای مذهبی و سیاسی خود، بمب اتمی را حرام می‌داند. به این ترتیب، بنیادیترین ارزش‌های غرب به چالش کشیده می‌شود.

در جنگ اخیر، فهمی تازه از انگاره‌های نظری جامعه ایران شکل گرفت. سال‌ها بود که رسانه‌های غربی این ادعا را داشتند که «دشمن» در قاموس سیاسی جمهوری اسلامی ایران یک توهم است. امّا مردم پس از جنگ ۱۲ روزه دیدند که «دشمن» یک امر عینی و واقعی است. ملت ایران درک کرد که اتفاقاً کارآمدترین و اثربخشترین سیاست برای حفظ منافع ملی کشور، همان سیاست‌های انقلابی است. یعنی آن جایی که ما آرمان حمایت از مستضعفان جهان را پیگیری کردیم، برای ما امکان حفظ منافع ملی هم فراهم شد. حضور ما در منطقه در سوریه، لبنان و ... در عین حال که منطبق بر آرمان‌خواهی اسلامی بود، کاملاً با حفظ منافع ملی کشور نیز هماهنگ بود.

ملت این را فهمید که جهان امروز و غرب وحشی زبانی به جز زبان قدرت را فهم نمیکند؛ همان تفکری که بویی از انسانیت نبرده و دانشمندان را در منزل مسکونی و به همراه اعضای خانواده به شهادت می‌رساند. اینها یافته‌هایی بود که در جنگ اخیر به شکل عیان برای جامعه ایرانی روشن شد. هنرمندان ما میتوانند این مفاهیم و درکی که شکل گرفته را بازتولید کنند تا تثبیت شده و مبنای عمل و جمعی قرار بگیرد.

جریان غربزده از این که عنصر «شهادت» در جامعه بیداری عمومی ایجاد کرده واهمه دارد. این جریان تلاش می‌کند به معنای واقعی کلمه، ایدئولوژی به معنای آگاهی کاذب تولید کند تا جلوی این معارف حقیقی را بگیرد. در اینجا یک تقابل و نزاع فرهنگی و هنری شکل میگیرد. ما در جشنواره عمار تلاش می‌کنیم که فردوسی‌وار این رسالت را رقم بزنیم و واقعیت حماسی این ملت را روایت کنیم. رسالت جشنواره  مردمی فیلم عمار این است که نشان دهد قهرمانان و فرزندان شجاع این ملت چگونه در مقابل ظلم و نظام سلطه ایستادند و از هویت و تمدن ایرانی و از داشته‌های کشور صیانت کردند. فضای هنری کشور با ورود به این مضامین و این موضوعات میتواند به رشد در حوزه‌های مختلف کمک کند و رسالت واقعی خودش را در تعامل با ملت فهیم و بزرگوار ایران پیش ببرد

*رئیس شورای سیاستگذاری شانزدهمین جشنواره مردمی فیلم عمار