نوروز کتاب در سایه جنگ: چرا نمایشگاه کتاب نباید تعطیل شود؟
به گزاری خبرنگار خبرگزاری آنا، مجتبی سلطانی احمدی در یادداشتی اختصاصی نوشت: سالها پیش، آنگاه که نوجوانی بیش نبودم، غرق شدن در هزارتوی راهروهای بیپایان نمایشگاه کتاب تهران و کشف دنیای شگفتانگیز کتابها، لذتی وصفناپذیر داشت؛ گویی قفسههای چیده شده، دریچههایی به سوی بینهایت بودند و هر کتاب، کلیدی برای گشودن جهانی دیگر.
این اشتیاق، امروزه نیز در وجودم زنده است و حس نوستالژیک آن دوران، همچنان مرا به وجد میآورد. برای اهالی کتاب، هر سال از نیمه اسفند، عطر دلانگیز نمایشگاه در هوا میپیچد؛ چرا که غالباً فرایند ثبتنام ناشران برای حضور در این رویداد بزرگ فرهنگی آغاز میشود و تیترهای «نمایشگاه کتاب» همچون مژدهای از راه میرسند و در لابهلای اخبار به چشم میخورند.
اما امسال، سکوتی غریب بر این فضای همیشگی حاکم شده است. جستوجوهای مکرر من برای آغاز ثبتنام ناشران برای حضور در این رویداد عظیم، بینتیجه مانده و خبری از چرخش چرخهای تدارکات این مهم نیست.
این در حالی است که مدتی پیش، با حکم وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی، مسئولان برگزاری نمایشگاه منصوب شده و حتی بازه زمانی برگزاری آن (۲۳ اردیبهشت تا ۳ خرداد) نیز به طور رسمی اعلام گردیده است.
با این حال، در شرایطی که کشور درگیر تنشهای منطقهای و هراس از جنگی تحمیلی است، از شور و حال همیشگی حوزه کتاب خبری نیست و سامانه ثبتنام نمایشگاههای فرهنگی نیز همچون بسیاری از فعالیتهای فرهنگی دیگر، در هالهای از ابهام قرار گرفته و از دسترس خارج شده است.
در این برهه حساس که جهان، شاهد ناآرامیها و هراس از گسترش دامنه جنگ است، برگزاری نمایشگاه کتاب نه تنها نباید به دست فراموشی سپرده شود، بلکه به مثابه چراغی فروزان در تاریکی، اهمیت حیاتی مییابد.
کتاب، فراتر از یک کالا، رسانهای قدرتمند برای ترویج اندیشه، تعمیق خودآگاهی و تقویت سرمایه اجتماعی است. در روزهایی که هجمههای اطلاعاتی و روانی بر افکار عمومی فشار میآورد، کتاب با ارائه دیدگاههای مستند، تحلیلهای عمیق و روایتهای صادقانه، میتواند سپر دفاعی مستحکمی در برابر دروغپراکنی و پروپاگاندا باشد.
علاوه بر ابعاد فرهنگی و اجتماعی، نباید از اهمیت حیاتی «اقتصاد نشر» در این میان غفلت کرد. صنعت چاپ و نشر کتاب، به واسطه شرایط نامساعد اقتصادی، تورم فزاینده، و تأثیرات مخرب جنگهای تحمیلی منطقهای، به شدت آسیب دیده و نحیف گشته است.
در چنین شرایطی، برگزاری نمایشگاه کتاب، چه به صورت حضوری، مجازی، و یا ترکیبی، میتواند به مثابه یکی از معدود فرصتهای مغتنم، بخشی از مشکلات مالی و اقتصادی اصحاب نشر را مرتفع سازد.
این رویداد، نه تنها ویترین عرضه آثار است، بلکه شریان حیاتی فروش و ارتباط مستقیم با مخاطبان را نیز برای ناشران، کتابفروشان و دیگر فعالان این عرصه فراهم میآورد. از این رو، حمایت از برگزاری نمایشگاه کتاب، سرمایهگذاری مستقیم در حفظ و احیای اقتصاد نشر و پاسداری از فرهنگ مکتوب کشور محسوب میشود.
نمایشگاه کتاب، فرصتی بیبدیل برای بازسازی و تقویت روحیه جامعه است. این رویداد فرهنگی، با گرد هم آوردن اهالی قلم، ناشران و مخاطبان، فضایی سرشار از امید، همبستگی و تبادل فرهنگی ایجاد میکند. در شرایطی که ترس و اضطراب ممکن است جامعه را در بر گیرد، حضور در فضایی سرشار از کتاب و دانش، میتواند به بازیابی حس امید و اعتماد به آینده کمک شایانی نماید.
به یاد بیاوریم سالهایی را که ویروس کرونا، جهان را درنوردید و فعالیتهای اجتماعی را به شدت تحت تاثیر قرار داد. در آن دوران، مسئولان امر با درایت و خلاقیت، نسبت به برگزاری نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران به شیوه مجازی همت گماشتند و نگذاشتند چراغ این مشعل فرهنگ خاموش شود. امروز نیز، حیف و صد حیف است که سایه شوم جنگ یا ملاحظات دیگر، مانع برگزاری این سنت حسنه فرهنگی گردد.
«آمریکایی - صهیونی» که در منطقه، آتش افروخته است، نباید بتواند بر فرهنگ، اندیشه و هویت ما نیز تاثیری ویرانگر بگذارد.
کتاب میتواند سپری باشد در برابر هجمههای تبلیغاتی و اطلاعات نادرستی که در شرایط جنگی، با هدف ایجاد تفرقه و ناامیدی، به وفور منتشر میشود. با مطالعه و آگاهیبخشی از طریق کتاب، نه تنها میتوانیم در برابر پروپاگاندای دشمنان مقاومت کرده و درک درستی از وقایع پیرامون خود بیابیم، بلکه میتوانیم پلی مستحکم به سوی روشنگری و حقیقتیابی بنا نهیم. این رویداد فرهنگی، بستری استثنایی برای ناشران و نویسندگان است تا آثار ارزشمند خود را، بهویژه در حوزههایی، چون تاریخ معاصر، ادبیات پایداری، علوم سیاسی و اجتماعی، در معرض دید عموم قرار دهند.
از سوی دیگر، مخاطبان نیز فرصت مییابند تا با آخرین دستاوردهای فکری و فرهنگی در این عرصهها آشنا شوند و دیدگاههای خود را غنیتر سازند.
یاد و خاطره رهبر شهیدمان، امام خامنهای (قدس الله نفسه الزکیه)، که همواره بر اهمیت راهبردی نمایشگاه کتاب و نقش آن در تقویت جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی تأکید داشتند، گرامی باد. حضور ایشان در نمایشگاهها، نه صرفاً یک اقدام تشریفاتی، بلکه نشاندهنده درک عمیق ایشان از جایگاه نمایشگاه کتاب به عنوان یکی از سنگرهای اصلی مقابله با جنگ نرم و ترویج فرهنگ اصیل ایرانی-اسلامی بود.
انتهای پیام/
