نخبگی اصیل در برابر رادیکالیسم اجاره‌ای

رخداد‌های چهلم شهدای دی‌ماه در دانشگاه‌های تهران، فراتر از یک سوگواری آیینی، نقطه برخورد دو پارادایم نخبگی اصیل و رادیکالیسم اجاره‌ای بود. در حالی که اکثریت دانشجویان با تکیه بر دکترین امنیت درون‌زا، دانشگاه را به دژ صیانت از استقلال ملی بدل کردند، اقلیتی رادیکال با توسل به خشونت عریان و شعار‌های ارتجاعی، عملاً در زمین بازی تروریسم قرار گرفتند. 

به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری آنا، روز‌های آغازین اسفندماه، صحن دانشگاه‌های بزرگ پایتخت به اتمسفری مبدل گشت که در آن، سکوت معنا‌داراکثریت با فریاد بلند شعار‌های اصیل، لرزه بر اندام روایت‌های جعلی انداخت. اینجا دیگر سخن از یک تجمع ساده نیست؛ بلکه سخن از ایستادگی در برابر جریانی است که تلاش داشت دانشگاه را به شعبه‌ای از استودیو‌های جعل حقیقت بدل کند. زمانی که صفوف منظم نماز جماعت در قلب امیرکبیر و شریف شکل گرفت، عملاً پیامی مخابره شد که در آن، هویت نه یک عنصر موزه‌ای، بلکه سلاحی کارآمد برای بازتولید قدرت نرم در برابر هژمونی غرب‌گراست.

سقوط از نخبگی به لمپنیسم مدرن

رادیکالیسمی که در حوادث اخیر شاهد آن بودیم، فاقد هرگونه بن‌مایه تئوریک و اصالت نخبگانی است. آنچه در دانشکده فنی یا صحن دانشگاه الزهرا (س) رخ داد، نشان‌دهنده تولد نوعی لمپنیسم مدرن است که زیر نقاب اعتراض، به بدوی‌ترین رفتار‌های خشونت‌آمیز متوسل می‌شود. از منظر جامعه‌شناسی سیاسی، وقتی یک جریان توان تولید گفتمان ندارد، به اجبار به سمت تخریب نماد‌ها حرکت می‌کند. سوزاندن پرچم یا هتاکی به تصاویر قهرمانان ملی، واکنشی عصبی به شکست پروژه جذب توده‌های دانشجویی است. این رادیکالیسم، برخلاف جنبش‌های اصیل، نه بر پایه آگاهی که بر پایه هیجان القایی و دستورالعمل‌های دیکته‌شده از اتاق‌های فکر خارج از مرز‌ها بنا شده است.

استفاده از سلاح سرد و پرتاب اشیای سخت به سمت دانشجویان نمازگزار، نشان‌دهنده گذار این جریان از فاز اعتراض به فاز تروریسم شهری خرد است. اینجاست که دکترین امنیت درون‌زا معنا پیدا می‌کند. امنیت درون‌زا یعنی لایه‌های حفاظتی دانشگاه نه توسط باتوم و یگان ویژه، بلکه توسط شعور جمعی دانشجویان تأمین شود. شکست پروژه امنیتی‌سازی دانشگاه توسط دشمن، دقیقاً مدیون همین هوشمندی بود؛ جایی که دانشجویان خود مرز میان نقد و اغتشاش را ترسیم کردند و اجازه ندادند دانشگاه به پادگان یا جولانگاه اوباش تبدیل شود.

جنگ روایت‌ها و سلاح جعل

در لایه دوم این نبرد، شاهد یکی از پیچیده‌ترین عملیات‌های روانی قرن حاضر بودیم. رسانه‌های معاند با بهره‌گیری از تکنولوژی‌های جعل عمیق و هوش مصنوعی، تلاش کردند تا تصویری سیاه و پلیسی از دانشگاه‌های ایران به جهان مخابره کنند. انتشار تصاویر دستکاری‌شده از حضور نیرو‌های مسلح در دانشگاه، بخشی از پازل نامشروع‌سازی نظام علم در ایران بود. هدف اصلی این جنگ روایت‌ها، ایجاد گسست میان دانشجو و حاکمیت و القای این حس است که دانشگاه محیطی اشغال‌شده است. اما واقعیت میدانی، یعنی مدیریت فضا توسط کادر علمی و خود دانشجویان، این سناریوی هالیوودی را با شکست مواجه کرد. دشمن که در میدان واقعیت قافیه را باخته بود، به میدان مجازی پناه برد تا با پیکسل‌های دروغین، پیروزی کاذب خلق کند.

این تحریف سیستماتیک تنها به تصاویر محدود نشد، بلکه حافظه تاریخی ۱۶ آذر را نیز هدف گرفت. جریانی که امروز شعار حمایت از استبداد پهلوی را سر می‌دهد، یا از جهل تاریخی رنج می‌برد یا مأمور به وارونه‌سازی تاریخ است. ۱۶ آذر، شناسنامه ضداستکباری دانشگاه است؛ چگونه می‌توان زیر سایه‌ی پرچم همان خاندانی که خون سه دانشجوی بی‌گناه را در پای معاون رئیس‌جمهور آمریکا ریخت، شعار آزادی داد؟ این پارادوکس، نشان‌دهنده موفقیت نسبی دشمن در شستشوی مغزی بخشی از نسل زد است که باید با جهاد تبیین مستند و بازخوانی پرونده‌های ساواک، با آن مقابله کرد.

عدالت ساختاری

از منظر انتظام اجتماعی، عدالت ایجاب می‌کند که مرز میان دانشجوی معترض و مزدور عملیاتی به روشنی ترسیم شود. دانشگاه نباید به پناهگاهی برای کسانی تبدیل شود که با چاقو و سنگ به جنگ اندیشه می‌آیند. تسامح در برابر کسی که به پرچم یک ملت توهین می‌کند، نه نشانه دموکراسی، بلکه نشانه ضعف ساختاری است. انتظام اجتماعی پایدار زمانی محقق می‌شود که اکثریت هویت‌گرا احساس کنند قانون از حقوق آنها در برابر قلدری اقلیت رادیکال حمایت می‌کند.

بسیج اکثریت خاموش در روز‌های گذشته و حضور آنها با پرچم‌های ملی و سرود‌های حماسی، نشان داد که قدرت نرم نظام» در بطن دانشگاه همچنان تپنده است. این اکثریت ثابت کرد که می‌توان هم منتقد بود و هم مؤدب؛ هم مطالبه‌گر بود و هم وفادار به میثاق‌های ملی. پایان این معرکه، پیروزی منطق نخبگی بر هیاهوی خیابانی بود. دانشگاه ایران ثابت کرد که اجازه نخواهد داد هویت ملی‌اش در آژانس‌های تبلیغاتی غرب ری‌برندینگ شود.

انتهای پیام/

ارسال نظر