وقتی اصلاحات با سپر معیشتی کالابرگ پیش می‌رود

خبرگزاری آنا، سهراب هاشمی، کارشناس اقتصادی- حذف ارز ترجیحی، اگرچه با هدف اصلاح ساختار‌های معیوب، کاهش رانت و شفاف‌سازی بودجه انجام شد، اما در عمل به موجی از تورم در کالا‌های اساسی انجامید که فشار آن بیش از همه بر دوش خانوار‌های دهک‌های پایین و حتی میانی سنگینی کرد. افزایش قیمت اقلام ضروری مانند نان، روغن، لبنیات، گوشت و دارو، قدرت خرید را به‌طور محسوسی کاهش داد و شکاف میان درآمد و هزینه‌های معیشتی را عمیق‌تر کرد. در چنین شرایطی، کالابرگ به‌عنوان یک ابزار هدفمند حمایتی، نه یک سیاست موقتی بلکه ضرورتی برای ترمیم بنیه اقتصادی خانوارهاست.

کالابرگ؛ سپر معیشتی در برابر تورم

برخلاف یارانه نقدی که به‌سرعت در تورم عمومی مستهلک می‌شود، کالابرگ مستقیماً به سبد مصرفی خانوار گره می‌خورد و امکان دسترسی پایدار به کالا‌های اساسی را فراهم می‌کند. این ویژگی باعث می‌شود اثر حمایتی آن ماندگارتر باشد و از انتقال یارانه به بازار‌های غیرضروری یا سفته‌بازانه جلوگیری شود. در فضایی که تورم ناشی از آزادسازی قیمت‌ها همچنان فعال است، کالابرگ می‌تواند نقش سپر معیشتی را ایفا کند.

تقویت قدرت خرید دهک‌ها با هدف‌گیری دقیق

دهک‌های پایین بیشترین سهم هزینه‌ای خود را صرف خوراک و نیاز‌های اولیه می‌کنند؛ بنابراین هر شوک قیمتی، مستقیماً رفاه آنان را کاهش می‌دهد. کالابرگ، به‌ویژه اگر با اعتبار متناسب با نرخ تورم و به‌روزرسانی منظم همراه باشد، می‌تواند قدرت خرید این دهک‌ها را تثبیت کند. حتی برای دهک‌های میانی که در سال‌های اخیر به‌تدریج به مرز آسیب‌پذیری نزدیک شده‌اند، کالابرگ نقش ضربه‌گیر را دارد و مانع سقوط آنها به طبقات پایین‌تر می‌شود.

کارکرد اقتصادی فراتر از حمایت اجتماعی

کالابرگ صرفاً یک سیاست رفاهی نیست؛ بلکه از منظر اقتصاد کلان نیز اهمیت دارد. تضمین تقاضای حداقلی برای کالا‌های اساسی، به ثبات تولید و توزیع کمک می‌کند و از نوسانات شدید بازار می‌کاهد. همچنین با کاهش نااطمینانی معیشتی، فشار اجتماعی و انتظارات تورمی را تعدیل می‌کند؛ عاملی که برای موفقیت سایر اصلاحات اقتصادی حیاتی است.علاوه بر آثار اقتصادی، این طرح از منظر اجتماعی نیز حائز اهمیت است. شارژ اعتبار کالابرگی در آستانه رمضان می‌تواند سطحی از اطمینان و آرامش روانی برای خانوار‌ها ایجاد کند؛ به‌ویژه در شرایطی که انتظارات تورمی و شایعات قیمتی، خود به عاملی برای افزایش قیمت‌ها تبدیل شده‌اند. از منظر اقتصادی، کارشناسان معتقدند که تخصیص اعتبار کالابرگی به‌جای پرداخت نقدی، در صورت مدیریت صحیح زنجیره تأمین و قیمت‌گذاری، می‌تواند اثر تورمی کمتری داشته باشد.

شرط موفقیت؛ پایداری، شفافیت و هم‌زمانی با اصلاحات

کالابرگ زمانی اثربخش خواهد بود که پایدار، شفاف و به‌دور از تصمیمات مقطعی اجرا شود. هم‌زمان باید با اصلاح نظام توزیع، نظارت بر قیمت‌ها و تقویت زیرساخت‌های داده‌ای همراه باشد تا از انحراف و کم‌اثر شدن آن جلوگیری شود. توجه به معیشت مردم و حفظ قدرت خرید خانوارها، پیش‌شرط اجتماعی موفقیت هر برنامه اصلاحی است.

با توجه به تورم برآمده از حذف ارز ترجیحی، کالابرگ نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی اقتصادی و اجتماعی برای تقویت بنیه خانوار‌های همه دهک‌هاست؛ ضرورتی که می‌تواند اعتماد عمومی به مسیر اصلاحات را حفظ و هزینه‌های اجتماعی آن را به حداقل برساند.