احضار روح بغدادی توسط آمریکا

به گزارش خبرنگار گروه بین‌الملل خبرگزاری آنا، انتقال حدود هفت هزار زندانی وابسته به داعش از اردوگاه الهول در حسکه سوریه به خاک عراق، آن هم زیر نظارت مستقیم نیروهای آمریکایی و با پوشش «محاکمه قضایی»، در واقع چیزی فراتر از یک جابه‌جایی اداری است. این اقدام بیش از آنکه نشانه‌ای از مبارزه با تروریسم باشد، شبیه پرتاب آگاهانه یک بمب ساعتی به قلب کشوری است که تازه نفس‌هایش برای رسیدن به ثبات به شماره افتاده بود.

واقعیت آن است که واشنگتن با این تصمیم، بار سنگین و خطرناک پرونده داعش را از دوش خود و متحدانش در سوریه برداشته و یک‌سره روی شانه‌های عراق انداخته است. کشوری که هنوز زخم‌های داعش را به‌طور کامل ترمیم نکرده، حالا باید میزبان هزاران عنصر افراطی باشد که هر یک می‌توانند هسته‌ای برای ناامنی، فرار، آشوب یا بازتولید ترور باشند. این «انتقال مسئولیت»، نه یک اقدام حقوقی، بلکه نوعی صادرات بحران است.

عبدالباری عطوان به‌درستی این جابه‌جایی را تهدیدی بالقوه برای امنیت و ثبات عراق می‌داند؛ تهدیدی که درست در زمانی فعال می‌شود که بغداد تلاش کرده بود با بستن پرونده حضور نظامی آمریکا و کاهش تنش‌های داخلی، از مرحله بی‌ثباتی مزمن عبور کند. ورود هزاران زندانی داعشی، آن هم با سابقه فرارهای سازمان‌یافته و شبکه‌های فعال بیرونی، یعنی کاشتن بذر بحران در خاکی که هنوز آماده انفجار است.

نکته معنادارتر، هم‌زمانی این اقدام با فشارهای سیاسی و میدانی علیه حضور نظامی آمریکا در عراق است. پس از تصمیم پارلمان عراق برای اخراج نیروهای آمریکایی و تعطیلی پایگاه‌هایی چون عین‌الاسد، به نظر می‌رسد فرماندهی نظامی آمریکا به دنبال ایجاد اهرم‌های جدید فشار است. بازگرداندن داعش به معادله امنیتی عراق، می‌تواند همان کارت سوخته‌ای باشد که واشنگتن بار دیگر آن را از زیر میز بیرون کشیده است.

در سوی دیگر ماجرا، این انتقال عملاً به نفع بازیگران مستقر در سوریه تمام می‌شود؛ از رژیم جدید دمشق به ریاست ابومحمد الجولانی گرفته تا نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد). با خارج کردن زندانیان داعشی از سوریه، خطر انفجار دوباره داعش از داخل اردوگاه‌ها و زندان‌ها کاهش می‌یابد و بحران به آن سوی مرزها هل داده می‌شود. به بیان دیگر، آمریکا با احضار «روح بغدادی» به عراق، تلاش می‌کند متحدانش در سوریه را از کابوس بازخیزی داعش نجات دهد.

این سیاست، بیش از هر چیز، نشان می‌دهد که داعش برای آمریکا نه یک دشمن مطلق، بلکه ابزاری انعطاف‌پذیر است؛ ابزاری که هر زمان لازم باشد، می‌توان آن را از زندانی به زندان دیگر منتقل کرد، احیا نمود یا به میدان جدیدی صادر کرد. عراق اکنون با پیامدهای این بازی خطرناک روبه‌روست؛ بازی‌ای که در آن، امنیت ملت‌ها قربانی محاسبات ژئوپلیتیک می‌شود.
اگر این روند مهار نشود، احضار روح بغدادی ممکن است فقط یک استعاره نباشد، بلکه مقدمه‌ای برای بازگشت واقعی شبح داعش به عراق باشد؛ شبحی که این بار نه از دل بیابان‌ها، بلکه از پشت میله‌های زندان وارد میدان خواهد شد.