عقبگرد علمی را میتوان با بهرهگیری از هوش مصنوعی و پژوهش دانشبنیان جبران کرد
به گزارش خبرنگار آنا؛ شاهین آخوندزاده، معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ظهر امروز در مراسم رونمایی از محصولات دانشبنیان در دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، با اشاره به سابقه علمی و تاریخی این دانشکده گفت: نخستین مواجهه من با خروجی علمی دانشگاههای ایران به سالها قبل و رصد تولیدات علمی کشور در یک بازه حدود ۵۰ ساله بازمیگردد. در دهههای ۶۰ و ۷۰ میلادی، زمانی که تولید علم ایران را بررسی میکردم، مشاهده میشد که دانشکده دندانپزشکی ملی سابق، در کنار دانشکده داروسازی دانشگاه تهران و برخی دیگر از دانشکدههای علوم پزشکی، جزو مراکزی بودند که بیشترین مقالات علمی کشور را تولید میکردند؛ نه تنها در حوزه پزشکی بلکه در کل تولید علم ایران.
دندانپزشکی شهید بهشتی، پیشران علمی کشور در دهههای گذشته
وی افزود: این دادهها نشان میداد که دانشکده دندانپزشکی ملی سابق، که امروز دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی است، نقش بسیار بزرگی در شکلگیری و رشد علم ایران داشته است. این موضوع تنها یک برداشت شخصی نیست، بلکه بر اساس شواهد و آمارهای علمی قابل اثبات است.
روابط علمی شخصی، نشانهای از جایگاه دندانپزشکی
آخوندزاده ادامه داد: حتی در روابط شخصی و حرفهای خودم، نزدیکترین همکاران علمی من از رشته دندانپزشکی هستند. در دانشگاه علوم پزشکی تهران، دکتر سراج از دانشکده پزشکی از نزدیکترین دوستان من است و در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نیز دکتر عبادی از دوستان و همکاران قدیمی من به شمار میرود. این موضوع نشان میدهد که دندانپزشکی همواره در کانون تعاملات علمی و دانشگاهی کشور قرار داشته است.
پیشرفت قابل توجه پژوهش در دانشکدههای دندانپزشکی
آخوندزاده با اشاره به تجربه چند دههای خود در حوزه آموزش عالی گفت: نزدیک به ۳۰ سال پیش، زمانی که نخستین کارگاههای علمی را برای دانشکده دندانپزشکی دانشگاه تهران برگزار میکردیم، شرایط پژوهشی با امروز کاملاً متفاوت بود. اما امروز وقتی اسناد، داکیومنتها و عملکرد هیئت علمی دانشکدههای دندانپزشکی در سراسر کشور، بهویژه دانشکدههای برتر، بررسی میشود، مشاهده میکنیم که از نظر پژوهشی، در بسیاری از موارد حتی از دانشکدههای پزشکی جلوتر هستند؛ اتفاقی که ۳۰ سال پیش تصور آن را نمیکردیم.
بهترین دانشجویان کشور در دندانپزشکی تحصیل میکنند
وی تأکید کرد: این رشد اتفاقی نیست و دلیل مشخصی دارد. بهترین دانشجویان کشور وارد دانشکدههای دندانپزشکی میشوند و اگر نتوانیم این ظرفیت انسانی ممتاز را در مسیر پژوهش و تولید علم هدایت کنیم، کوتاهی بزرگی صورت گرفته است. دانشجویی که با رتبه زیر ۵۰ وارد این رشته میشود، اگر در محیط پژوهشی مناسب قرار گیرد و از منتور و راهنمای علمی توانمند بهرهمند شود، میتواند در مرزهای دانش تولید علم کند.
لزوم بهرهگیری از توان پژوهشی و فناوریهای نوین
آخوندزاده افزود: تجربه ما در دانشگاه علوم پزشکی تهران نشان میدهد که دانشجویان برتر، بهویژه در استفاده از ابزارهای نوین مانند هوش مصنوعی، توان بسیار بالایی دارند و باید از این ظرفیتها بهدرستی استفاده شود. بخش مهمی از پیشرفت پژوهشی دانشکدههای دندانپزشکی نیز به همین کیفیت بالای ورودیها بازمیگردد، هرچند هنوز جای کار زیادی وجود دارد.
ضرورت ارتقای کیفیت پایاننامهها و مقالات
وی با تأکید بر نقش پایاننامهها گفت: اگر ۱۵۰ دانشجو داریم، باید ۱۵۰ مقاله حاصل از فعالیتهای پژوهشی آنها داشته باشیم؛ نه صرفاً بهعنوان تمرین پژوهشی، بلکه با هدف تولید یافتههای علمی در سطح بالا. در این مسیر، نقش منتورینگ، راهنمایی صحیح هیئت علمی و تبدیل پایاننامهها به مقالات معتبر علمی بسیار تعیینکننده است.
عقبگرد علمی کشور نتیجه تصمیمات داخلی است
آخوندزاده با اشاره به وضعیت کلان علم کشور اظهار کرد: متأسفانه عقبگرد علمی ایران طی چند سال اخیر آغاز شده و بخشی از این وضعیت به خود دانشگاهها بازمیگردد. در دورهای، نگاه منفی به مقاله شکل گرفت و برخی گروهها از ارزیابیهای علمی معاف شدند. نتیجه این رویکرد، کاهش رتبههای علمی کشور بود. وقتی خودمان میگوییم مقاله بد است، طبیعی است که در رتبهبندیها سقوط کنیم.
رتبهبندیها نشانه پویایی محیط پژوهشی هستند
وی افزود: رتبهبندیها همه چیز نیستند، اما نشان میدهند که آیا یک محیط پژوهشی شاداب وجود دارد یا نه. مهمتر از آن، این رتبهها اعتماد به نفس علمی ایجاد میکردند. زمانی که با وجود تحریمها و کمبود بودجه، کشور اول منطقه بودیم، این موضوع حس توانمندی ملی ایجاد میکرد، اما این اعتماد به نفس بهتدریج تضعیف شد و بازگشت به آن شرایط کار سادهای نیست.
رقابت منطقهای و پیشرفت کشورهای همسایه
آخوندزاده با اشاره به وضعیت کشورهای منطقه گفت: کشورهای منطقه با سرعت در حال پیشرفت هستند و دیگر فاصلهها زیاد نیست. عربستان سعودی با برنامهریزی، سرمایهگذاری و ایجاد فضای آکادمیک مناسب در حال رشد است و این پیشرفت، حاصل دوپینگ یا اقدامات غیرعلمی نیست. این کشور پلهپله و با برنامه جلو میرود و ما باید این واقعیت را بپذیریم.
جایگاه فعلی ایران در منطقه نگرانکننده است
وی افزود: در حال حاضر ایران چهارمین کشور منطقه است و این جایگاه، زیبنده ظرفیت علمی کشور نیست. ترکیه شرایط متفاوتی دارد، مصر با وجود محدودیت منابع مالی در حال حرکت است و عربستان با سرمایهگذاری گسترده جلو آمده است. با این حال، فاصلهها آنقدر زیاد نیست که نتوان آنها را جبران کرد، اما این امر نیازمند تصمیمهای درست و شفاف است.
نقش مجلات علمی در ارتقای جایگاه دندانپزشکی
آخوندزاده با تأکید بر نقش مجلات علمی گفت: مجلات دندانپزشکی کشور، بهویژه مجلات نمایهشده، یک ظرفیت جدی برای ارتقای جایگاه علمی هستند. برخی مجلات داخلی پتانسیل بالایی برای نمایه شدن و افزایش تولید مقالات دارند و میتوانند در مدت کوتاهی دهها مقاله به تولید علمی کشور اضافه کنند. این ظرفیت باید بهدرستی مورد استفاده قرار گیرد.
مرجعیت علمی دندانپزشکی شهید بهشتی در کشور
وی خاطرنشان کرد: اگر ۱۰ نفر اول دندانپزشکی کشور را بررسی کنیم، بخش عمده آنها از دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی هستند و این نشان میدهد که این دانشکده با فاصله، مرجعیت علمی دندانپزشکی کشور را در اختیار دارد. این جایگاه بسیار ارزشمند است و باید حفظ و تقویت شود.
لزوم تقویت همکاریهای بینالمللی
آخوندزاده در پایان با اشاره به همکاریهای بینالمللی گفت: بخشی از مشکلات ما در همکاریهای علمی، داخلی است نه خارجی. در دنیا، همکاریهای بینالمللی بهصورت مستقیم بین اعضای هیئت علمی انجام میشود، اما ما با سختگیریهای غیرضروری، این مسیر را دشوار کردهایم. باید اجازه دهیم اعضای هیئت علمی ارتباطات علمی خود را توسعه دهند، چرا که افزایش همکاریهای بینالمللی مستقیماً به ارتقای کیفیت مقالات، افزایش استنادات و بهبود جایگاه علمی کشور منجر میشود.
انتهای پیام/
