جایگاه نگرش سیستمی در توسعه صنعتی

گروه اقتصاد خبرگزاری علم و فناوری آنا؛ ارتباط مستقیم توسعه صنعتی و توسعه اقتصادی بر هیچ کس پوشیده نیست. اساسا این دو لازم و ملزوم یکدیگر بوده و شکل گیری یکی از آن‌ها بدون ارتقای دیگری امکانپذیر نخواهد بود. در اینجا مولفه‌های گوناگونی از جمله "استفاده از تکنولوژی‌های نوین"، " ارتقای دانش صنعتی"، " افزایش تولید سرانه صنعتی"و .. محوریت و موضوعیت خواهند داشت. اصلی‌ترین دغدغه صاحبان صنایع بزرگ و کوچک، عدم تقلیل سرمایه گذاری صنعتی در کشور و تامین بدون دغدغه هزینه‌های استهلاک می‌باشد. سوال اصلی اینجاست که تضمین سرمایه گذاری صنعتی در کشور و کاهش هزینه‌های استهلاک و در نتیجه، تحقق همزمان توسعه صنعتی و اقتصادی کشور معلول حرکت در چه چارچوب و قالبی می‌باشد؟ در اینجا با کلید واژه‌ای تحت عنوان "نگرش سیستمی در حوزه صنعت" مواجه می‌شویم.

نگرش سیستمی در حوزه صنعت، به معنای ترسیم یک استراتژی و متعاقبا تعریف چندین بسته سیاستی منسجم و عینی با هدف هدایتگری فعالان بخش صنعت به سوی یک نقطه معین است. تکثر در هدف کلان (استراتژی)، منتج به تکثر در روش‌ها و در نتیجه، عدم همپوشانی و همگرایی در مسیر تحقق توسعه صنعتی خواهد شد. پس در گام نخست، استراتژی باید تدوین، عینی و حتی کمی سازی شود تا دچار تکثر در اهداف نشویم. در گام دوم، لازم است مجازی، ابزار‌ها و ظرفیت‌های بالقوه‌ای که تا کنون در مسیر توسعه صنعتی به کار گرفته نشده یا نسبت به آن‌ها درک مناسبی وجود نداشته، به خوبی احصاء شده و مورد استناد و استفاده جمعی صاحبان صنایع قرار گیرد.

یکی از بایسته‌های نگرش سیستمی در عرصه توسعه صنعتی، استفاده جمعی هدفمند از ابزار‌ها و روش‌های سودمند و موثر است. تبدیل مزیت‌های نهفته صنعتی در کشور به مزیت‌های رقابتی با محیط بیرونی و خارجی، یکی از ملزومات همین روند محسوب می‌شود. تنظیم سیاست‌های صنعتی و بسته‌های ارزش صنعتی بر مبنای همین مزیت‌های رقابتی و احصاء شده، قطعا به صاحبان صنایع مربوطه در ارتقای توسعه صنعتی کشور کمک شایانی خواهد کرد. در اینجا ابزار‌های متکثر، در ذیل یک هدف و استراتژی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در اینجا یک خطای محاسباتی وجود دارد که باید نسبت به آن آگاه بود:اینکه نگرش سیستمی به معنای انطباق مطلق روش‌ها، ابزار‌ها و تاکتیک‌ها و حتی اهداف کوتاه مدت سازمان‌ها و شرکت‌ها (اعم از دولتی و خصوصی) با یکدیگر است! چنین باوری معلول عدم شناخت ماهیت نگرش سیستمی و کارکرد آن است. اساسا نگرش سیستمی در سطح استراتژی تعریف می‌شود و به معنای، برآورد مثبت و موثر حرکت یک مجموعه (از جمله مجموعه‌های صنعتی) در هم افزایی کلی با یکدیگر است. به این معنا که ماهیت اهداف کلان آن‌ها با یکدیگر در تعارض قرار نگرفته و منتج به توسعه کشور شود. اتخاذ نگرش سیستمی در صنایع خلاق مانند صنایع پلیمری، با توجه به جایگاه نوآوری و ابتکار جمعی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

دکتر محمد حسین چشم براه - تحلیلگر ارشد حوزه صنعت و تجارت