![تولید نهال و پایههای رویشی باکیفیت و زودرس از طریق کشتبافت](/files/fa/news/1403/5/24/617783_575.jpg)
ترجمه رهبر انقلاب از «فی ظلال القرآن» سید قطب منتشر شد
![1336204_474.jpg](/c-files/old/1398/03/21/636958639257333577.jpg)
به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری آنا از روابط عمومی انتشارات انقلاب اسلامی، قرآن کریم، بزرگترین گوهر گرانبهایی است که پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله) برای امّت اسلامی بر جای گذاشتهاند. «انس با قرآن ایمان را تقویت میکند، توکّل به خدا را زیاد میکند، اعتماد به وعده الهى را زیاد میکند، ترس و خوف از مشکلات مادى را در انسان کم میکند، انسانها را تقویت روحى میکند، اعتماد به نفس میدهد، راههاى تقرّب به خدا را براى انسان روشن میکند ... قرآن کتاب معرفت است، کتاب نور است. وَ مَا جَالَسَ هَذَا القُرآنَ احَدٌ الّا قَامَ عَنْهُ بِزِیادَة او نُقصَانٍ زِیادَةٍ فی هُدًی او نقصانٍ فی عمًی؛[1] این کلام منسوب به امیرالمؤمنین است؛ فرمود: هر کسى که با قرآن نشست، از این نشست که برخاست، یا هدایتى در او افزون شده است یا بىمعرفتى و کورىاى از او کم شده است. یک افزایشى و یک نقصانى در او بهوجود میآید، افزایش در هدایت و نقصان در کورى، نقصان در گمراهى، یعنى گمراهى انسان کم میشود. هدایت انسان، آگاهى انسان افزایش پیدا میکند ... این البتّه با توجّه و تدبّر در قرآن حاصل میشود.[2]
قرآن نور است و حقیقتاً دل و روح را روشن میکند. اگر با قرآن انس پیدا کنید، میبینید که دل و جان شما نورانى میشود. به برکت قرآن بسیارى از ظلمات و ابهامها از قلب و روح انسان زدوده میشود. آیا این بهتر نیست؟ «یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ». بهوسیله قرآن است که خداى متعال میفرماید: «اللَّهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُوا یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ»[3]. به برکت قرآن است که انسان از ظلمات اوهام، اشتباهات، خطاها و غلطها، به نور هدایت راه پیدا میکند. قرآن، کتاب معرفت است. ما در زمینه زندگى، در زمینه آینده، در زمینه تکلیف کنونی، در زمینه هدف از بودن و در بسیارى از زمینههاى دیگر، خیلى از مسائل را نمیدانیم. بشر مشحون به جهالتهاست و قرآن برای انسان معرفت میآورد.
قرآن کتاب نور، کتاب معرفت، کتاب نجات، کتاب سلامت، کتاب رشد و تعالى و کتاب قرب به خداست. ما این خصوصیات را چه وقت از قرآن به دست میآوریم؟ ... باید در قرآن تدبّر کرد. خودِ قرآن در موارد متعدد از ما میخواهد که تدبّر کنیم.[4]
آیتالله خامنهای (مدّظلّهالعالی) که خود از کودکی با قرآن کریم، انس داشتهاند پس از بهرهگیری از معارف این کتاب عزیز در دوران طلبگی، به نشر این گنجینه گرانبها پرداختند. جلسات تفسیری ایشان در سطوح مختلفی انجام میشد: طلّاب، دانشجویان و عموم مردم.
با آغاز نهضت انقلاب اسلامی به رهبری حضرت امام خمینی (قدّسسرّه)، بیان معارف اسلامی رنگوبوی مبارزاتی به خود گرفت و مزدوران رژیم منحوس پهلوی با شناختی که از ویژگی برانگیزانندگی ایشان داشتند، محدودیّتهایی را برای ایشان اعمال کردند بهگونهای که در سالهای 43 تا 50، 6 بار دستگیر شدند.
سالهای 43 تا 50 علاوه بر فعّالیّتهای تبلیغی به صورت منبر و کلاس درس، فعّالیتهای دیگری نیز توسّط روحانیّون انقلابی و ازجمله آیتالله خامنهای انجام میشد و آن هم حضور در فضای مکتوب - مانند نشر کتاب و مجلّه – بود. البتّه سبک زندگی امثال ایشان نیز اقتضای این امر را میکرد؛ زیرا که از سال 43 تا 57 گاه در فرار و زندگی پنهانی و گاه در زندان و تبعید و در همه این مدّت تحت نظر مزدوران و جاسوسان رژیم بودند.
افزون بر این مطلب باید گفت که در آن زمان گروههای مختلف سیاسی و مبارز، با انتشار کتب و جزوات، سعی در جذب مخاطبان و بهویژه جوانان داشتند. فشار دستگاه سفاک پهلوی نیز اجازه نمیداد که مطالب روشنگرانه از زبان نیروهای انقلاب منتشر شود، از اینرو بود که آیتالله خامنهای به ترجمه آثار اندیشمندان مسلمان جهان عرب روی آوردند. روش هم اینچنین بود که اولاً کتابهایی انتخاب میشد که از جهت اصول و نکات، به تفکّرات مبارزاتی و اسلامی معظّمٌله نزدیک بود و ثانیاً در موارد لازم، طعنههای مترجم به دستگاه حکومت وارد میآمد و ثالثاً در مواردی که مطلب مؤلّف صحیح نبود، با درج پاورقی لازم، ذهنیّت مخاطب از آن مطلب پیراسته میشد.
این اقدام گرچه ظاهر مبارزاتی نداشت امّا هم مخاطبان و هم مزدوران رژیم میدانستند که در پشت این کار، اهداف دیگری وجود دارد. به همین خاطر بود که برای انتشار برخی از این ترجمهها، فشارهایی بر معظّمٌله وارد گردید. بهطور نمونه میتوان به کتاب «آینده در قلمرو اسلام» که ترجمه کتاب «المستقبل لهذا الدین» اثر سیّد قطب است، اشاره نمود که بهخاطر آن کتاب، معظّمٌله تحت تعقیب قرار میگیرند و مجبور میشوند به مدت یکسال زندگی پنهانی داشته باشند و در نهایت در پایان سال 45 شمسی برای سومین بار بازداشت و زندانی میشوند.
نامش سید و نام پدرش، قطب بود. او و برادرش محمّد از اندیشمندان مسلمان مصری بودند. او در آمریکا تحصیل کرده بود و با دیدن مشکلات مختلف اجتماعی و سیاسی آن و همچنین دیگر کشورهای غربی، منتقد جدی غرب شد. درعینحال اشکالات تفکّر مارکسیسم نیز باعث شده بود که نسبت به آن، موضع منفی اتّخاذ کند. سرانجام در دادگاه نظامی مصر به اتّهام تلاش برای تغییر حاکمیّت، به اعدام محکوم شد.
آیتالله خامنهای با مطالعه آثار او و یافتن قرابتهای فکری او با تفکّرات انقلابی در ایران، ترجمه برخی از کتب او را آغاز کردند؛ البتّه طبیعی است که سیّد قطب از برخی عیوب مبرا نبود که بحث از آنها از هدف این نوشتار خارج است.
«سیّد» با ممارستی که با قرآن کریم داشت، به اسلوب قصّهپردازی بسیار زیبا و شگرف این کتاب عزیز پی برد و کتابی با عنوان «التّصویر الفنّی فی القرآن» را منتشر کرد که در آن با ارائه مثالهایی از آیات قرآن کریم، زیباییهای آن را در برابر چشم مخاطب قرار داد.
بعد از انتشار آن کتاب، به این فکر افتاد که با این هدف، کل قرآن را مورد بررسی قرار دهد. بر این اساس بود که کتاب «فی ظلال القرآن»[5] را نگاشت. در واقع میتوان گفت که این کتاب، بیش از آنکه یک کتاب تفسیر باشد، کتابی است که درباره نحوه بیان الهی و زیباییهای لفظی و معنوی قرآن، تناسب آیات با یکدیگر و برخی مصادیق معاصر آیات، بحث میکند.
آیتالله خامنهای در سال 48 (در سن 30 سالگی) ترجمه این اثر را آغاز میکنند و شایان ذکر است که مقداری از آن را در زندانهای ستمشاهی انجام میدهند. کتاب حاضر، از ابتدای قرآن کریم تا آیه 182 سوره مبارکه بقره را در بر دارد. معظّمٌله پس از اتمام جلد اول ترجمه کتاب، باخبر میشوند که این کتاب ازسوی مرحوم احمد آرام، در حال ترجمه است و لذا از ادامه ترجمه خودداری میکنند.
قلم مترجم معظم کتاب، بسیار فاخر و در سبکی مخصوص به خود ایشان است و این مطلب بر زیبایی کتاب میافزاید. به فراخور مطلب، در مواردی پاورقیهایی با امضای مترجم، درج شده است که یا توضیح متن مؤلف و یا نقد او است.
بر اساس تقسیمبندی مؤلّف کتاب، مجلّد موجود از 12 بخش تشکیل شده است. در مقدمه بهطور مبسوطی از قرآن کریم و استفادههایی که از این کتاب میتوان کرد سخن گفته است. پس از مقدمه در ضمن یک درس، از سوره حمد، بحث شده است. درس بعدی، بیان ویژگیهای سوره بقره است و در ادامه با تقسیم آیات همسیاق جزء اوّل قرآن کریم در 6 درس و تنظیم آیات همداستان جزء دوّم در چهار درس کتاب به پایان میرود. علاوه بر این یازده بخش، در ابتدای جزء دوم نیز، توضیحاتی درباره مفاد این جزء داده شده است.
در چاپ حاضر، متن تصحیح شده و منابع مورد استناد کتاب، تحقیق مجدد شده و در مواردی نیز منابعی جدید اضافه شده است. همچنین برای بهرهمندی بیشتر مخاطب محترم از محتویات کتاب، تیترهای کنارمتنی و نمایههای مختلف در پایان کتاب، درج شده است.
امید است با بهرهگیری از معارف قرآن کریم، گامی در نورانی شدن خود و جامعه اسلامی برداریم.
علاقهمندان برای تهیه کتاب «فی ظلال القرآن» میتوانند اینجا را کلیک کنند.
[1] نهجالبلاغه، خطبه 176
[2] (08/ تیر/ 1393) بیانات در محفل انس با قرآن در اولین روز ماه مبارک رمضان 1435 در حسینیه امام خمینى رحمهالله
[3] . بقره: 257
[4] (14/ دی/ 1373) بیانات در مراسم اختتامیهى مسابقات قرائت قرآن
[5] در سایهسار قرآن
انتهای پیام/4072/4028/
انتهای پیام/