کشورهای عربی و ضرورت بازنگری در منطق امنیتی

به گزارش خبرگزاری آنا، دهه‌ها تجربه بحران‌ها و جنگ‌های منطقه‌ای نشان داده است که کشور‌های عربی منطقه هنگامی در معرض تهدید قرار می‌گیرند که امنیت خود را به غرب و نیرو‌هایی سپرده‌اند که هیچ تعهد واقعی نسبت به منافع منطقه از جمله کشورهای مسلمان منطقه و خود عرب‌ها ندارند. آمریکا و متحدان منطقه‌ای و غربی آن، از جمله اسرائیل و برخی بازیگران منطقه‌ای، به وضوح ثابت کرده‌اند که امنیت کشور‌های عربی برایشان هرگز هدف اصلی نبوده است؛ بلکه این کشور‌ها تنها به دنبال تثبیت نفوذ، تحقق منافع مادی و حمایت از متحدان دست نشانده خود هستند. مثال روشن این واقعیت، جنگ‌های مکرر علیه فلسطینی‌ها و دو مرحله جنگ علیه ایران است؛ جایی که امنیت انسانی در ایران اسلامی و سرزمین فلسطینیان هرگز برای غرب اهمیت نداشته و مداخله آنها صرفاً با منافع استراتژیک و امنیتی خود همسو بوده است.

نتیجه این وابستگی، تبدیل کشور‌های عربی منطقه و حاشیه خلیج فارس به میدان عملیات خارجی و قربانی بازی‌های قدرت‌های بزرگ است. هنگامی که جنگ‌ها شعله‌ور می‌شوند، نه تنها زیرساخت‌ها و اقتصاد کشور‌ها آسیب می‌بیند، بلکه شکاف‌های داخلی و اختلافات سیاسی نیز عمیق‌تر می‌شوند.

این تجربه‌ها نشان می‌دهد که وابستگی به حضور نیرو‌های خارجی، از جمله پایگاه‌های نظامی آمریکا در خاک کشور‌های عربی، یک خطر ساختاری است. این پایگاه‌ها نه تنها به تامین امنیت واقعی منطقه کمک نمی‌کنند، بلکه به ابزاری برای کنترل و فشار خارجی بر کشور‌ها تبدیل شده‌اند. سیاستی که در ظاهر برای حمایت از امنیت طراحی شده است، در عمل موجب محدودیت حاکمیت ملی و افزایش آسیب‌پذیری کشور‌ها در مقابل بحران‌های منطقه‌ای می‌شود.

ضرورت بازنگری در حضور پایگاه‌های آمریکایی در منطقه

بازنگری در سیاست حضور پایگاه‌های آمریکایی در کشور‌های عربی، ضروری است. این اقدام باید با هدف تضمین استقلال تصمیم‌گیری امنیتی و دفاعی کشور‌ها و کاهش وابستگی به نیرو‌های خارجی صورت بگیرد. کشور‌های عربی باید به این پرسش پاسخ دهند: آیا ادامه حضور پایگاه‌های خارجی، تضمین‌کننده امنیت منطقه است یا به ابزاری برای تحقق منافع بیگانگان و دست نشانده‌های آنها تبدیل شده است؟ تجربه غزه، یمن، عراق و حالا جنگ علیه ایران پاسخ روشنی به این پرسش می‌دهد.

کشورهی عربی اکنون در موقعیتی تاریخی قرار دارند تا از این تجربه درس گرفته و جایگاه واقعی خود را در معادلات منطقه‌ای بازسازی کنند. ایجاد نظام دفاعی منطقه‌ای با همکاری کشورهای منطقه، با ظرفیت‌های امنیتی، اقتصادی و سیاسی مشترک، می‌تواند تضمین کند که کشور‌های منطقه دیگر قربانی بازی قدرت‌های خارجی نشوند. این نظام باید قادر باشد اختلافات داخلی را مدیریت کند، امنیت کشور‌ها را بدون وابستگی به بیگانگان حفظ کند و توان مقابله با تهدیدات خارجی را در قالب جمعی و هماهنگ ایجاد نماید.

وابستگی به نیرو‌های خارجی، به ویژه آمریکا، علاوه بر تهدید مستقیم امنیت، موجب محدود شدن سیاست خارجی مستقل، کاهش مشروعیت دولت‌ها و افزایش نفوذ بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی در امور داخلی کشور‌ها می‌شود. کشور‌های عربی باید این واقعیت را بپذیرند که امنیت خود را نمی‌توانند با تکیه بر کسانی که هیچ تعهد واقعی به حفظ آن ندارند، تامین کنند. بازنگری در حضور پایگاه‌های آمریکایی و کاهش وابستگی به مداخله خارجی، گام اول و ضروری در بازپس‌گیری حاکمیت واقعی و تضمین امنیت ملی است.

ددر همین راستا تجربه‌های تاریخی و بحران‌های اخیر به وضوح نشان می‌دهد که تنها راه حفظ امنیت و استقلال عرب‌ها، ایجاد نظام دفاعی و امنیتی مستقل عربی و کاهش حضور و نفوذ بیگانگان در منطقه است. عرب‌ها باید با بازگرداندن تصمیم‌گیری‌های امنیتی به خود، اجازه ندهند پایگاه‌های خارجی و نیرو‌های دست نشانده، امنیت و ثروت کشورهایشان را ابزاری برای منافع شخصی و استراتژیک خود تبدیل کنند.