نوشیدنِ آبِ کمتر از حد نیاز، سلامتی بلندمدت شما را به خطر می‌اندازد

به گزارش «سای‌تک‌دیلی»، بر اساس تحقیقات جدید دانشمندانِ دانشگاهِ LJMU، نوشیدنِ آبِ کمتر از مقدار توصیه‌شده روزانه، ممکن است آسیب‌پذیری در برابر مشکلاتِ سلامتیِ مرتبط با استرس را افزایش دهد.

پژوهشگران این مطالعه دریافتند افرادی که کمتر از مقدار توصیه شده روزانه، مایعات مصرف می‌کردند، سطحِ بالاتری از کورتیزول (هورمونِ اصلیِ استرس در بدن) را نشان دادند. واکنش‌هایِ سطحِ بالایِ کورتیزول با ریسکِ بالاتری از بیماریِ قلبی، دیابت و افسردگی مرتبط است.

این تحقیق که در مجله Journal of Applied Physiology منتشر شده، گزارش می‌دهد افرادی که کمتر از ۱.۵ لیتر مایعات در روز (تقریبا هفت فنجان چای) نوشیده بودند، سطوحِ کورتیزولِ ناشی از استرسِ آنها بیش از ۵۰ درصد بیشتر از کسانی بوده که میزانِ توصیه‌شده مصرفِ آب را رعایت کرده‌اند.

پروفسور «نیل والش»، فیزیولوژیست و سرپرستِ این پژوهش در دانشکده علومِ ورزش و تمرینِ LJMU، می‌گوید: «کورتیزول، هورمونِ اصلیِ استرس در بدن است و واکنشِ اغراق‌آمیزِ کورتیزول به استرس، با افزایشِ ریسکِ بیماریِ قلبی، دیابت و افسردگی مرتبط است».

«اگر می‌دانید که ضرب‌الاجلِ نزدیکی دارید یا باید سخنرانی کنید، همراه داشتنِ یک بطریِ آب می‌تواند عادتِ خوبی با فوایدِ بالقوه برای سلامتیِ بلندمدتِ شما باشد».

سلامتیِ ضعیف در بلندمدت

نیل و همکارانش، بزرگسالانِ سالمِ جوان را به دو گروهِ مساوی بر اساسِ مصرفِ روزانه مایعات تقسیم کردند؛ این گروه‌ها نماینده ۲۵ درصدِ پایینی و ۲۵ درصدِ بالاییِ مصرف‌کنندگان بودند. گروهِ «مایعاتِ کم» شاملِ شرکت‌کنندگانی بود که معمولا کمتر از ۱.۵ لیتر مایعات در روز (شاملِ آب، چای و سایر نوشیدنی‌ها) مصرف می‌کردند. گروهِ «مایعاتِ زیاد» متشکل از افرادی بود که به طور مداوم میزانِ توصیه‌شده ۲ لیتر برای زنان و ۲.۵ لیتر برای مردان را رعایت می‌کردند. هر دو گروه از نظرِ فاکتور‌های مهمی که می‌توانند بر پاسخِ استرس تاثیر بگذارند؛ مانندِ ویژگی‌هایِ روان‌شناختی و الگوهایِ خواب، همسان بودند.

به مدتِ یک هفته، شرکت‌کنندگان عاداتِ نوشیدنِ معمولِ خود را ادامه دادند، در حالی که وضعیتِ آب بدن آنها از طریقِ آزمایش‌هایِ خون و ادرار پیگیری می‌شد. پس از آن، آنها در آزمونِ استرسِ اجتماعیِ تریر (Trier Social Stress Test) شرکت کردند؛ یک روشِ پرکاربرد که استرسِ دنیایِ واقعی را با ترکیبی از یک مصاحبه شغلیِ ساختگی و یک چالشِ محاسبه ذهنیِ زمان‌بندی‌شده بازسازی می‌کند.

دکتر «دنیل کاشی»، یکی از اعضایِ تیمِ پژوهشی، می‌گوید: «هر دو گروه در طولِ آزمونِ استرس، احساسِ اضطرابِ یکسانی داشتند و افزایشِ مشابهی در ضربانِ قلب را تجربه کردند. با این حال، تنها گروهِ «مایعاتِ کم» افزایشِ قابلِ توجهی در بزاقِ کورتیزول در پاسخ به آزمونِ استرس نشان داد».

او می‌افزاید: «اگرچه گروهِ مایعاتِ کم، خود را تشنه‌تر از گروهِ «مایعاتِ زیاد» توصیف نکردند؛ اما ادرارِ تیره‌تر و غلیظ‌تری داشتند که نشانه‌هایِ روشنی از میزان کم آب در بدن آنها بود. یک مشاهده مهم این بود که کم‌آبی بدن باعثِ افزایشِ شدتِ واکنشِ کورتیزول به آزمونِ استرس می‌شد. شدتِ اغراق‌آمیزِ واکنشِ کورتیزول به استرس، با سلامتیِ اندک در بلندمدت مرتبط دانسته شده است».

دکتر دنیل کاشی، فیزیولوژیستِ LJMU، می‌گوید: «اگر برنامه پراسترسی دارید، همراه داشتنِ یک بطریِ آب می‌تواند عادتِ خوبی باشد».

چرا کم‌آبی مضر است؟

پاسخ در سیستمِ تنظیمِ آبِ بدن نهفته است که ارتباطِ نزدیکی با مرکزِ پاسخِ استرسِ مغز دارد. هنگامی که بدن کم‌آبی را حس می‌کند، چه به علت مصرفِ ناکافیِ مایعات یا از دست دادنِ بیش از حدِ آن، آزادسازیِ هورمونی به نامِ «وازوپرسین» را تحریک می‌کند. وازوپرسین عمدتا بر کلیه‌ها تاثیر می‌گذارد و باعثِ افزایشِ بازجذبِ آب می‌شود تا حجمِ خون و تعادلِ الکترولیت‌ها حفظ گردد. این سازوکارِ حفاظتی هزینه‌ای دارد. آزادسازیِ پایدارِ وازوپرسین، فشارِ اضافی بر کلیه‌ها وارد می‌کند که باید برای تغلیظِ ادرار و مدیریتِ تعادلِ الکترولیت‌ها سخت‌تر کار کنند.

وازوپرسین همچنین بر مرکزِ پاسخِ استرسِ مغز؛ یعنی هیپوتالاموس تاثیر می‌گذارد و می‌تواند بر آزادسازیِ کورتیزول تاثیر بگذارد. این نقشِ دوگانه وازوپرسین به حفظِ حجمِ خون و تعادلِ الکترولیت‌ها کمک می‌کند؛ اما همچنین کورتیزول را افزایش می‌دهد.

پژوهشگران می‌گویند که اگرچه تحقیقاتِ بلندمدتِ بیشتری مورد نیاز است، یافته‌های آنها توصیه‌هایِ فعلیِ مصرفِ آب را تقویت می‌کنند؛ تقریبا ۲ لیتر مایعات در روز برای زنان و ۲.۵ لیتر برای مردان.

آبرسانی به بدن به ما در مدیریتِ استرس کمک می‌کند

دکتر کاشی می‌افزاید: «هیدراته بودن (نوشیدن آب کافی) ممکن است به بدنِ شما کمک کند استرس را موثرتر مدیریت کند». یک راهِ عملی برای بررسیِ وضعیتِ آب بدن، نظارت بر رنگِ ادرار است؛ رنگِ زردِ روشن معمولا نشان‌دهنده میزان خوب آب در بدن است.

«اگر می‌دانید، برای مثال برنامه پراسترسی دارید، شاید ضرب‌الاجلِ نزدیکی یا سخنرانی‌ای پیشِ رو دارید، همراه داشتنِ یک بطریِ آب می‌تواند عادتِ خوبی با فوایدِ بالقوه برای سلامتیِ بلندمدتِ شما باشد».