شکست پروژه فرسایش امنیتی در جغرافیای انسجام
بازخوانی اقتدار ملی در بیانات رهبر انقلاب
نسخههای نئولیبرالی در جزایر امن تکنوکراتها؛
ایران تضمینهای بلندمدت و عملی میخواهد؛ مسیر رسیدن به توافق طولانی و پیچیده است
«عماد آبشناس» کارشناس حوزه سیاست خارجی و مسائل بینالملل، در گفتوگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آنا، درباره دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو اظهار کرد: مطابق اظهارات مقامات ایرانی و آمریکایی، دو جلسهای که برگزار شده، مثبت ارزیابی شده و توافق بر روی یک سری کلیات و اصول راهنما صورت گرفته است.
وی ادامه داد: مذاکرات جدید در مقایسه با دوره اول شرایط متفاوتی دارد. پیش از این دور، آمریکاییها با سقف بسیار بالایی از مطالبات وارد گفتوگو شدند، اما پس از رایزنیهای غیررسمی و استفاده از واسطهها، ناچار شدند بخش زیادی از خواستههای غیرواقعی را کنار بگذارند و تنها بر موضوع هستهای تمرکز کنند.
وی تصریح کرد: این اصول راهنما، در واقع چارچوبی است که طرفین روی آن توافق کردهاند تا مسیر جزئیات و اقدامات عملی بعدی را مشخص کند. ایران با تجربه مذاکرات گذشته، خواستار تضمینهای ملموس و عملی از طرف مقابل است تا توافقی مشابه برجام دوباره به چالش کشیده نشود.
تجربه تاریخی ایران در مذاکرات هستهای
کارشناس مسائل بینالملل با اشاره به تجربیات ایران در مذاکرات قبلی گفت: در برجام، ایران تمام تعهدات خود را اجرا کرد. این موضوع توسط ۱۴ گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی و تاییدیه شورای امنیت به اثبات رسیده است. با این حال، آمریکا و برخی کشورهای اروپایی تعهدات خود را عملی نکردند.
وی ادامه داد: «این تجربه تلخ باعث شد ایران در مذاکرات جدید، علاوه بر رفع تحریمها و تضمین اجرای تعهدات، خواستار تضمینهایی باشد که آمریکا و متحدانش نتوانند از توافق خارج شوند و همچنین اجازه نداشته باشند اقدامات تروریستی یا حمله نظامی علیه ایران انجام دهند.
آبشناس افزود: تضمینها فقط به دولت فعلی محدود نیست و باید به گونهای باشد که دولتهای بعدی آمریکا نتوانند از توافق خارج شوند. تجربه برجام نشان داد که تغییر دولتها، منجر به بیثباتی توافق شد و ایران ناچار شد اقدامات خود را در مواجهه با این بیاعتمادی تنظیم کند.
وی درباره سقف خواستههای طرف آمریکایی گفت: پیش از مذاکرات رسمی، آمریکاییها با سقف بالایی از مطالبات وارد گفتوگو شدند؛ اما مذاکرات غیرعلنی و رایزنیها با واسطهها نشان داد که این مطالبات غیرواقعی و غیرقابل پذیرش است و در نهایت آنها مجبور شدند روی موضوع هستهای تمرکز کنند. این مسئله نشان میدهد که رسانههایی که به دنبال بزرگنمایی خطوط قرمز آمریکا هستند، اغلب خواستههای رژیم صهیونیستی را به عنوان سیاست رسمی واشنگتن مطرح میکنند، در حالی که واقعیت این است که آمریکا صرفاً به توافق هستهای تمرکز دارد.
خطوط قرمز و مواضع ایران
کارشناس مسائل بینالملل درباره خطوط قرمز ایران گفت: واقعیت این است که خطوط قرمز ایران در مذاکرات هستهای مشخص است. ایران بر حفظ امنیت کشور، تضمین عدم تعرض نظامی و تضمین اجرای تعهدات توسط طرف مقابل تاکید دارد. این خطوط قرمز، حاصل تجربه تاریخی ایران در مواجهه با تعهدات نقضشده طرف مقابل است. ایران با توجه به سابقه خروج آمریکا از برجام و عدم اجرای تعهدات توسط اروپاییها، به دنبال تضمینهای عملی است که تضمین کند توافق اجرا میشود و کشور در برابر هر گونه تهدید خارجی محافظت میشود.
آبشناس درباره سازوکار تضمینها اظهار کرد: تضمینها باید طوری طراحی شود که حتی در صورت تغییر دولت در آمریکا، اجرای توافق ادامه پیدا کند. پیشنهادهایی از طرف آمریکاییها مطرح شده که شامل حضور شرکتهای بزرگ آمریکایی در ایران، سرمایهگذاری و حمایت لابیهای داخلی آمریکا است تا دولت بعدی نتواند از توافق خارج شود. ایران به دنبال توافقی است که شفاف، قابل کنترل و تحت نظارت بینالمللی باشد و تجربه تلخ برجام دوباره تکرار نشود.
نقش رژیم صهیونیستی و چالشهای سیاسی
آبشناس درباره موانع فعلی مذاکرات گفت: مشکل اصلی نه تنها آمریکا بلکه رژیم صهیونیستی است. این رژیم با لابیهای گسترده خود در کنگره آمریکا تلاش میکند مسیر توافق را پیچیده کند. فشار نتانیاهو و گروههای وابسته باعث میشود هر توافقی نیازمند تضمینهای محکم باشد. در کنار این فشارها، برخی رسانهها تلاش میکنند فضای عمومی را متقاعد کنند که آمریکا دست از مواضع حداکثری خود برداشته، در حالی که واقعیت این است که خطوط اصلی مذاکرات همچنان موضوع هستهای و امنیت ملی ایران است.
کارشناس مسائل بینالملل درباره پیشبینی خود از آینده مذاکرات گفت: همه طرفها امیدوار هستند مذاکرات به نتیجه برسد و توافقی پایدار حاصل شود، اما مسیر دستیابی به این توافق پیچیده و طولانی است. تضمینهای عملی، پایبندی به تعهدات و نظارتهای بینالمللی، کلید موفقیت مذاکرات هستند. اگر تنها طرف مقابل ایران آمریکا بود، امکان دستیابی به توافق راحتتر بود، اما با وجود لابیهای رژیم صهیونیستی، مذاکرات نیازمند هوشیاری و سیاستگذاری دقیق است. هرگونه توافق باید تضمین کند که کشور در برابر تهدیدها محافظت شود و سرنوشت مشابه برجام تکرار نشود.
تجربه تاریخی ایران؛ از سعدآباد تا برجام
وی با اشاره به توافق سعدآباد گفت: در آن زمان کل تاسیسات هستهای ایران پلمپ شد و ایران تمامی تعهدات خود را اجرا کرد. با این حال، دو هفته بعد شورای امنیت علیه ایران اعمال فشار کرد و این تجربه تلخ نشان داد که اعتماد به طرف مقابل، بدون تضمینهای عملی، مشکلات جدی ایجاد میکند. در مذاکرات فعلی، ایران به دنبال تضمینهایی است که حتی در مواجهه با تغییر دولتها در آمریکا، توافق و امنیت کشور پایدار بماند.
وی تاکید کرد: تضمینها فقط شامل اجرای تعهدات هستهای نمیشود. ایران خواستار تضمینهایی است که آمریکا اجازه نداشته باشد به ایران حمله نظامی کند یا اسرائیل را برای عملیات علیه ایران تحریک کند. این تضمینها باید واقعی، عملی و قابل نظارت باشند. اگر توافقی حاصل شود بدون تضمینهای واقعی، ایران همچنان باید آماده باشد تا در برابر هر تهدید احتمالی واکنش نشان دهد و امنیت کشور حفظ شود.
نتیجهگیری
عماد آبشناس در پایان گفت: مذاکرات ژنو مثبت و رو به جلو ارزیابی شده است، اما تضمینهای عملی و پایدار برای حفظ منافع و امنیت ایران همچنان محور اصلی مذاکرات است. ایران با تجربه گذشته و هوشیاری نسبت به تهدیدات، در پی دستیابی به توافقی است که پایدار و قابل اعتماد باشد. هرگونه توافقی باید تضمین کند که سرنوشت مشابه برجام تکرار نشود و کشور در برابر تهدیدهای نظامی و سیاسی محافظت شود. تنها در این صورت است که دیپلماسی میتواند به موفقیت عملی برسد و منافع مردم ایران تضمین شود.
انتهای پیام/
