آیا دولت به «صندوق بازنشستگان» تنزل یافته است؟
نقد رویکرد انفعالی نظام حکمرانی در مواجهه با استعمار فرانو
تبیین دکترین هماهنگی سردار و سفیر در عصر جدید قدرت
جشن کهن، خطر مدرن/ زنگ خطر آتشسوزی پیش از موعد به صدا در آمد
به گزارش خبرنگار آنا، چهارشنبهسوری هنوز نرسیده، اما صدای هشدارش در شهر پیچیده است. هفته گذشته انفجاری در یکی از خانههای قدیمی حوالی مولوی تهران رخ داد؛ خانهای کوچک که به جای محل زندگی، به کارگاه تولید و نگهداری مواد محترقه تبدیل شده بود. سه نفر مصدوم شدند، ساختمان آسیب دید و شعلهها تا دقایقی از زیر آوار زبانه میکشید. حادثه مهار شد، اما پیام آن باقی ماند: پیش از بروز فاجعه از وقوع آن جلوگیری کنید.
به گفته جلال ملکی، سخنگوی سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران، محل حادثه یک واحد مسکونی کوچک بوده که برای تولید مواد محترقه استفاده میشد. ترکیب فضای بسته، مواد قابل انفجار و شبکه گاز شهری، همان فرمولی است که هر سال در روزهای پایانی اسفند تکرار میشود؛ فرمولی که گاهی فقط به مصدومیت ختم میشود و گاهی به فاجعه.
اما این حادثه، فقط یک خبر در ستون حوادث نیست؛ نشانهای است از روندی که زیر پوست شهر جریان دارد.
خانههایی که به کارگاه تبدیل میشوند
در هفتههای منتهی به چهارشنبهسوری، برخی واحدهای مسکونی بهویژه در بافتهای متراکم و قدیمی به محل تولید یا انبار مواد محترقه تبدیل میشوند. فضاهایی ۴۰ یا ۵۰ متری، با پنجرههای کوچک، سیمکشیهای قدیمی و لولههای گاز عبوری. محیطهایی که برای زندگی طراحی شدهاند، نه برای نگهداری ترکیبات شیمیایی حساس.
کارشناسان ایمنی میگویند خطر اصلی، فقط «شدت انفجار» نیست؛ بلکه «فضای بسته» است. موج انفجار در محیط محدود، فشار چندبرابری ایجاد میکند و همین مسئله میتواند باعث تخریب دیوارها، شکستن شیشهها و حتی آسیب سازهای شود. در چنین شرایطی، آسیب محدود به تولیدکننده مواد نمیماند؛ همسایهها، رهگذران و حتی خودروهای پارکشده در کوچه نیز در معرض خطر قرار میگیرند.
هیجانِ بیمحاسبه؛ عامل تکرار حوادث
چهارشنبهسوری در اصل آیینی برای روشنایی و گذر از تاریکی بوده است. اما در سالهای اخیر، برای برخی به رقابتی بر سر «صدای بلندتر» و «انفجار مهیبتر» تبدیل شده است. همین تغییر معنا، رفتارهای پرخطر را عادی کرده است.
بسیاری از مصدومان این حوادث، نوجوانان و جوانانی هستند که تصور میکنند کنترل شرایط را در دست دارند. در حالی که مواد محترقه دستساز، رفتاری غیرقابل پیشبینی دارند. کوچکترین جرقه، اصطکاک یا حتی تغییر دما میتواند واکنشی زنجیرهای ایجاد کند.
حادثه هفته گذشته نیز نمونهای از همین بیمحاسبگی بود؛ جایی که ترکیب چند اشتباه کوچک، به انفجاری بزرگ انجامید.
زنجیره خطا؛ از خرید تا انفجار
بررسی پروندههای مشابه در سالهای گذشته نشان میدهد حوادث چهارشنبهسوری معمولاً نتیجه یک اشتباه لحظهای نیست، بلکه حاصل زنجیرهای از تصمیمهای نادرست است:
خرید مواد ناشناخته و غیراستاندارد
نگهداری در محیط مسکونی و کنار وسایل گازسوز
بیتوجهی به تهویه و ایمنی برق
آزمایش مواد در فضای بسته
نبود تجهیزات اولیه اطفای حریق
وقتی این حلقهها کنار هم قرار میگیرند، حادثه دیگر «احتمال» نیست؛ «زمان» است.
پیشگیری کنید؛ قبل از آنکه دیر شود
کارشناسان آتشنشانی تأکید میکنند پیشگیری باید از همین حالا آغاز شود، نه در شب چهارشنبهسوری. چند اقدام عملی میتواند خطر را بهطور محسوسی کاهش دهد:
ایمنسازی ساختمانها:
بررسی شارژ بودن کپسولهای آتشنشانی، اطمینان از باز بودن مسیرهای خروج اضطراری، پاکسازی انباریها از مواد قابل اشتعال و هماهنگی میان ساکنان برای مراقبت از فضاهای مشاع.
نظارت هوشمند والدین:
گفتوگوی صریح با نوجوانان درباره پیامدهای واقعی سوختگی، قطع عضو و آسیب چشمی، مؤثرتر از تهدید و ممنوعیت صرف است. آگاهی، قدرت بازدارندگی بیشتری دارد.
تفکیک جشن از خطر:
اگر قرار است مراسمی برگزار شود، باید در فضای باز، به دور از خودروها، کابلهای برق و ساختمانهای مسکونی باشد. استفاده از مواد ناشناخته یا دستساز، ریسک غیرقابلقبولی ایجاد میکند.
بیتفاوت نبودن شهروندان:
در بسیاری از حوادث، نشانههایی پیش از انفجار وجود داشته است؛ بوی مواد شیمیایی، رفتوآمد مشکوک یا انبار غیرمعمول. اطلاعرسانی بهموقع میتواند از یک فاجعه جلوگیری کند.
هزینههایی که دیده نمیشود
خسارتهای چهارشنبهسوری فقط به همان شب محدود نمیشود. سوختگیهای عمیق، آسیبهای دائمی چشم، قطع انگشتان، تخریب واحدهای مسکونی و هزینههای درمانی سنگین، بخشی از پیامدهای این حوادث است. در برخی موارد، خانوادهها ماهها با تبعات روحی و مالی آن دستوپنجه نرم میکنند.
از سوی دیگر، ساختمانهای فرسوده در برابر موج انفجار آسیبپذیرترند. ترکهای پنهان سازهای ممکن است در همان لحظه دیده نشوند، اما بعدها به مشکلات جدی منجر شوند.
هشدار جدی در آستانه یک جشن کهن
حادثه هفته گذشته در حوالی مولوی، خوشبختانه تلفات جانی نداشت. اما میتوانست به شکل دیگری رقم بخورد. این حادثه، زنگ هشداری بود برای شهری که هر سال در روزهای پایانی اسفند با افزایش حوادث مشابه روبهرو میشود.
چهارشنبهسوری میتواند شبی کوتاه از شادی باشد یا سرآغاز سالی با خاطرهای تلخ. فاصله این دو، در تصمیمهای امروز ماست؛ تصمیم به تولید نکردن، انبار نکردن و بیتفاوت نبودن.
زنگ خطر به صدا درآمده است. پرسش اینجاست: آیا اینبار، پیش از آنکه صدای انفجار و آژیر در کوچهها بپیچد، صدایش را میشنویم؟
انتهای پیام/
