عراقچی: موضوع مذاکرات تنها هستهای است؛ حضور فرمانده نظامی آمریکا هیچ ارتباطی با روند گفتوگوها ندارد
وزیر امور خارجه کشورمان با رد هرگونه تغییر در دستور کار مذاکرات، تصریح کرد: موضوع مذاکره تنها مسائل هستهای است و مسئله منطقهای در آن مطرح نیست. وی درخصوص حضور فرمانده سنتکام در حاشیه مذاکرات نیز گفت: ما قاطعانه با حضور هر فرد نظامی در این روند مخالفت کردیم و از نظر ما هیچ ارتباطی بین این حضور و مذاکرات وجود ندارد.
به گزارش خبرگزاری آنا، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان امروز (۱۹ بهمن) در نشست خبری با اصحاب رسانه اظهارداشت: مذاکرات روز جمعه در مسقط صرفاً پیرامون موضوع (پرونده هستهای) انجام پذیرفت و در صورت تداوم مذاکرات در آینده نیز بر همین محور متمرکز خواهد بود. نتایج این دور از مذاکرات ارزیابی و تصمیمگیری در خصوص ادامه فرآیند بر مبنای آن اتخاذ خواهد شد. با این حال، رویکرد کلی دو کشور در پایان مذاکره جمعه مبنی بر تداوم گفتوگوها، متکی بر جمعبندیهایی است که در پایتخت به عمل خواهد آمد.
وی افزود: این دوره از مذاکرات از نظر شکل اجرا مشابه دور پیشین بوده و همچنان به صورت غیرمستقیم، با تسهیلگری و میانجیگری وزیر امور خارجه عمان در مسقط در جریان است. وجه تشابه دیگر، تمرکز انحصاری بر موضوع (هستهای) میباشد.
تفاوتهای اساسی با درسهای گذشته
عراقچی ادامه داد: اما از جنبههای دیگر، به اعتقاد اینجانب تفاوتهای اساسی نیز وجود دارد. جمهوری اسلامی ایران در طول یک سال گذشته، هم از مذاکرات قبلی و هم از جنگ رخ داده، درسهای بسیار فراوانی در حوزههای نظامی، سیاسی و دیپلماتیک فراگرفته است. ما با بصیرت کامل و با در نظر داشتن کلیه وقایع گذشته، در این مذاکرات حاضر شدهایم.
جلسه اول؛ آزمایشی برای سنجش جدیت
وزیر امور خارجه کشورمان تصریح کرد: جلسه اول، به باور بنده، عمدتاً جنبه آزمونی داشت تا میزان امکان اعتماد به طرف مقابل و سطح جدیت ایشان برای دستیابی به راهحلی مذاکرهشده مورد سنجش قرار گیرد. طرف مقابل نیز مدعی ارزیابی میزان جدیت از سوی ما بود. به نظر میرسد در صورت حصول جمعبندی در خصوص وجود جدیت لازم در طرف مقابل، مذاکرات تداوم خواهد یافت. نشانههایی دال بر وجود این جدیت مشاهده میشود و همچنین نشانههایی حاکی از ضعف آن نیز وجود دارد.
وی گفت: تداوم برخی تحریمها و اقدامات در حوزه نظامی، بر ارزیابی از میزان جدیت و آمادگی طرف مقابل برای یک مذاکره واقعی تأثیرگذار است. کلیه این موارد تحت رصد و ارزیابی دقیق قرار خواهد گرفت و تصمیمات آتی در فرآیند مذاکره مبتنی بر این ارزیابیها اتخاذ خواهد شد.
غنیسازی؛ خط قرمز غیرقابل تغییر
موضوع غنیسازی یکی از محورهای اصلی مذاکرات ماست و همانطور که در دوره پیشین مذاکرات اعلام شد، مجدداً تأکید میکنیم که دستیابی به سطح غنیسازی صفر، تحت هیچ شرایطی مورد پذیرش جمهوری اسلامی ایران نیست.
وی ادامه داد: بنابراین باید بر مباحثی متمرکز شد که تداوم غنیسازی در ایران را تضمین نموده و در عین حال اطمینان از مقاصد صلحآمیز آن را حفظ نماید. در خصوص جزئیات مرتبط با غنیسازی، قطعاً میبایست مورد توافق قرار گیرد و مذاکره در مورد جزئیات بیشتر، انشاءالله در دور بعدی ارائه خواهد شد.
دیدار مستقیم صورت نگرفت
وزیر امور خارجه کشورمان تصریح کرد: ملاقات مستقیم بین هیئتها صورت نگرفت، اما یک برخورد، به تعبیری از باب رعایت نزاکت دیپلماتیک، به میزان دست دادن و رعایت ادب ابتدایی رخ داد. این رویه در سالهای گذشته نیز سابقه داشته است.
عراقچی ادامه داد: در تمامی ادوار گذشته، مذاکرات به شکل غیرمستقیم انجام میپذیرفت، اما معمولاً هیئتها در حین ورود یا خروج با یکدیگر مواجه میشدند. این امر به هیچ وجه عجیب نیست و بارها تأکید شده که رویهای متداول در رعایت نزاکتهای دیپلماتیک در مذاکرات غیرمستقیم محسوب میشود.
شکل غیرمستقیم مذاکره؛ امری رایج در عرصه بینالملل
وزیر امور خارجه اظهارداشت: این جانب بارها اعلام کردهام که شکل مذاکره از اهمیت چندانی برخوردار نیست و محتوای مذاکره حائز اهمیت است. مذاکره غیرمستقیم به هیچ وجه پدیدهای غریب در روابط بینالملل نیست و بسیار رایج است. دلایل متعددی از جمله دلایل تاریخی، سیاسی، یا شرایط پس از یک جنگ میتواند سبب شود دو کشور نخواهند به صورت مستقیم با یکدیگر گفتوگو کنند یا رو در رو قرار گیرند. به همین دلیل نهاد میانجیگری در روابط بینالملل شکل گرفته است.
وی افزود: به عنوان مثال، مذاکرات روسیه و اوکراین که با حضور ایالات متحده آمریکا در جریان است، ابتدا به صورت غیرمستقیم آغاز شد و خود آمریکا نیز به عنوان تسهیلگر گفتوگوهای غیرمستقیم بین آن دو کشور عمل کرد.
عراقچی تأکید کرد: موارد بسیار متعددی از این گونه مذاکرات در عرصه بینالمللی قابل ذکر است. این شکل از مذاکره به خودی خود مانعی برای دستیابی به توافق نیست. موانع اصلی، مسائل محتوایی؛ شامل زیادهخواهیها، ادعاهای غیرمنطقی و خواستههای غیرواقعی است.
کلید موفقیت؛ رویکرد طرف آمریکایی
وزیر امور خارجه تأکید کرد: نکته حائز اهمیت، رویکرد طرف آمریکایی است. در صورتی که این رویکرد معطوف به دستیابی به توافقی محترمانه، عادلانه، منصفانه و مبتنی بر منافع متقابل باشد، به نظر اینجانب امکان حصول توافق وجود خواهد داشت، خواه مذاکرات به صورت مستقیم باشد یا غیرمستقیم.
اقدامات اعتمادساز و رفع تحریمها
وی افزود: به هر حال یک سری اقدامات اعتمادساز در برنامه هستهای از طرف ما مقدور است، در مقابل هم رفع تحریمها باید صورت گیرد. مجموعه اقدام مشخص خواهد شد. زمان جلسه بعدی در مشورتهایی که توسط وزیر محترم عمان صورت میگیرد، تعیین خواهد شد.
عراقچی گفت: ممکن است محل دیگری باشد، کمااینکه در دور قبلی نیز ما دو بار به محلی دیگر رفتیم. شکل مذاکره از نظر ما کماکان غیر مستقیم است و محل و زمان آن در رایزنیهای دیپلماتیک مشخص میشود.
حضور فعال و مشورتی کشورهای منطقه
وزیر امور خارجه کشورمان تصریح کرد: یکی از تفاوتهای جدی و مهم مذاکرات حاضر با طرف آمریکایی نسبت به مذاکرات سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۵ که منتهی به توافق برجام شد، در حضور جدی منطقه است. منظور از حضور جدی، دخالت و حضور در مذاکره نیست، بلکه رایزنیهای مستمر با کشورهای منطقه است. اگر در گذشته اروپاییها حضور داشتند، این بار کشورهای منطقه هستند که ما با آنان رایزنی میکنیم.
وی افزود: رایزنیهای مستمری داریم، آنان را توجیه میکنیم و آنان نیز درصدد کمک هستند. ما به حسن نیت و تلاشهای صادقانه آنان احترام میگذاریم و به نظر میرسد آنان نقش خوبی در کاهش تنشها، جلوگیری از اقدامات حاد و ترغیب طرفین به مذاکره داشتند. همانطور که در اخبار ملاحظه شد، قبل از دور اخیر مذاکره، هفت رئیس کشور منطقه با جناب دکتر پزشکیان تماس گرفتند و در خصوص مذاکره صحبت کردند، پیشنهاد دادند و درخواست داشتند که ایران پاسخ مثبت به طرف آمریکایی بدهد.
عراقچی تصریح کرد: کشورهای ترکیه، پاکستان، عربستان، امارات، قطر، مصر و آذربایجان. اینجانب نیز تماسهای تلفنی متعددی با وزرای خارجه منطقه داشتهام و کماکان خواهم داشت. به نظر میرسد یک حرکت منطقهای و جلب اعتماد منطقه نسبت به نتایج مذاکره ایران و آمریکا و توافقی که حاصل میشود، میتواند ادامه و استمرار هرگونه توافقی را نه اینکه تضمین کند، بلکه احتمال استمرار آن را افزایش دهد.
مشورت با کشورهای منطقه و شرکای راهبردی
وزیر امور خارجه کشورمان ادامه داد: این جانب روز دیروز به دوحه سفر کردم. این سفر به دلیل قراری از پیش تعیین شده برای شرکت در مجمع الجزیره (الجزیره فروم) بود که از بنده به عنوان سخنران افتتاحیه دعوت کرده بودند و من از قبل قول حضور داده بودم، بدون اینکه قرار باشد بلافاصله پس از مذاکرات باشد؛ اما این سفر فرصتی نیز فراهم آورد.
وی افزود: با وزیر خارجه قطر و نخست وزیر قطر دیداری داشتم که دیداری بسیار خوب بود. حضور کشورهای منطقه برای حمایت از این مذاکرات، حضوری بسیار مثبت بوده است و ما این مشورتها با منطقه را ادامه خواهیم داد. همچنین مشورتهای خود با چین و روسیه را نیز ادامه خواهیم داد.
وزیر امور خارجه کشورمان ادامه داد: چین و روسیه دو کشور دوست و شریک راهبردی ما هستند. همان روز دیروز، معاون اینجانب با سفرای چین و روسیه ملاقات کرد و آنان را در جریان جزئیات و روند مذاکره قرار داد. ما همچنان مشورتهای خود با آنان را ادامه خواهیم داد.
غنیسازی؛ دستاوردی تاریخی و غیرقابل چشمپوشی
عراقچی تصریح کرد: محور اصلی در مذاکرات گذشته، اصرار طرف مقابل بر دستیابی به غنیسازی صفر بود که به هیچ وجه از سوی ما قابل پذیرش نبود. ما این مواضع کشور را قاطعانه بیان کردیم و همچنان که در این جلسه نیز بیان شد، دستیابی مردم ایران به تکنولوژی پیچیده غنیسازی که محصول دانشمندان ایرانی است، امری نیست که از خارج وارد شده باشد تا بتوان از آن صرف نظر کرد یا بعداً مجدداً وارد کرد.
وی افزود: این دستاورد، یک موفقیت علمی بسیار بزرگ است که دانشمندان ما به آن نائل آمدهاند. ما خود آن را ایجاد کردیم، هزینههای بسیاری برای آن پرداختیم، دانشمندان ما به خاطر این دستاورد ترور شدند، پیش از جنگ، خون پاک دانشمندان هستهای ما پای این غنیسازی ریخته شد و سپس به خاطر آن جنگیدیم؛ دوازده روز جنگیدیم و بیش از هزار نفر از مردم این کشور در راه این دستاورد که اکنون به غرور و افتخار ملی تبدیل شده، شهید شدند.
وزیر امور خارجه کشورمان تأکید کرد: این دستاورد به هیچ وجه قابل گذشت نیست و ما هرگز از این حق مردم ایران برای برخورداری از انرژی صلحآمیز هستهای، شامل غنیسازی، صرف نظر نخواهیم کرد؛ بنابراین اگر قرار باشد مذاکرات به موفقیت بینجامد، این موضوع باید مورد توجه قرار گیرد.
تمرکز بر موضوع هستهای و عدم ارتباط حضور نظامی آمریکایی با مذاکرات
عراقچی گفت: موضوع منطقهای هرگز وارد دستور کار مذاکرات نشده که از آن خارج شود؛ چنین موضوعی هرگز نبوده و نیست. موضوع مذاکره در حال حاضر بحث هستهای است و به همین شکل ادامه خواهد یافت. حضور فرمانده سنتکام هیچ تفاوتی در اصل قضیه ایجاد نمیکند. به ما اطلاع داده شد که ایشان برای بازدید از ناو خود به آنجا آمدهاند.
وی درباره حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات جمعه هفته گذشته در مسقط افزود: درخواستی از طرف آمریکایی مطرح شد که در جریان آن ملاقات معمول نزاکتی، ایشان نیز حضور داشته باشند که ما قاطعانه با آن مخالفت کردیم و اعلام نمودیم حضور یک فرد نظامی را در روند مذاکرات خود نمیپذیریم. ایشان برای هر هدفی که آمدهاند، به هدف خود برسند، از نظر ما هیچ ارتباطی بین حضور ایشان و مذاکرات وجود ندارد.
