نبرد غرب و تمدن اسلامی بر سر مهدویت/ نگاه سیاسی-امنیتی غرب به مقوله آخرالزمان

خبرگزاری آنا - علی رحمانی: با وجود سابقه پرداختن به مسئله آخرالزمان در متون قدیمی مسیحیت و یهودیت کلاسیک، باید اعتراف کرد که نگاه سیاسی- امنیتی مخلوط با انگاره‌های هزاره‌باورانه به این آموزه دیرین الهی، ریشه‌ای نه چندان قدرتمند و پیچیده در باور‌های چند سده اخیر مسیحیت انجیلی دارد که با نگرشی یهودی‌مآبانه به مسئله آخرالزمان ضمن کسب قدرت سیاسی در بخش قابل توجهی از جهان مسیحیت دست به بحران‌آفرینی در سرزمین‌های اسلامی زده است. رویکردی که به هیچ وجه از جانب نگاه تمدنی اندیشمندان مسلمان مورد تأیید نیست. برای درک این پدیده نوظهور و بغرنج با حجت‌الاسلام والمسلمین «زهیر دهقانی آرانی» پژوهشگر مهدویت و آخرالزمان به گفت‌و‌گو پرداختیم.

دهقانی آرانی در ابتدا با اشاره به وضعیت توجه به اسلام و مهدویت در دو حوزه سیاسی و دانشگاهی در غرب گفت: در شرایط کنونی توجه غرب به موضوع نگاه آخرالزمانی اسلام و آموزه‌های مهدوی آن در دو عرصه علمی-پژوهشی و سیاسی-رسانه‌ای رشد غیرقابل انکاری داشته است؛ چنان که در مراکز پرشمار علمی این قسمت از دنیا، مهدی‌پژوهی عمیق امری مشهود و متأسفانه پدیده مهدی‌ستیزی نیز در بسیاری از رسانه‌های غربی به عیان قابل مشاهده است.

انقلاب اسلامی عامل تحول نگاه غرب به مسئله مهدویت

در اد امه، استادیار دانشکده معارف و اندیشه اسلامی دانشکدگان فارابی، انقلاب اسلامی را یکی از عوامل اصلی تحول نگاه غرب به مسئله مهدویت برشمرد و گفت: رویداد‌هایی همچون وقوع انقلاب اسلامی در ایران، رشد اسلام‌خواهی در جهان، ظهور پدیده بیداری اسلامی و نیز شکل‌گیری گروه‌های افراطی به ظاهر مسلمان از جمله عوامل توجه بیشتر و نیز تغییر نگرش و نوع برخورد غرب با مقوله مهدویت و به ویژه نسخه شیعی این آموزه اسلامی محسوب می‌شوند.

تفاوت محسوس رویکرد رسانه‌ای و علمی غرب به آموزه مهدویت

پژوهشگر برتر حوزه مهدویت با اشاره به تفاوت چشمگیر موجود بین رویکرد رسانه‌ای و علمی اندیشکده‌های غربی به مسئله مهدویت گفت: برای بررسی دقیق و فهم عمیق فعالیت‌های غرب در خصوص مهدویت باید دو حوزه رویکرد رسانه‌ای و علمی-پژوهشی را از یکدیگر تفکیک کرد چراکه عدم تفکیک این دو از یکدیگر با توجه به تفاوت شیوه کار و خروجی هر یک از آنها موجب اشتباه در فهم و تحلیل فعالیت‌های غربیان می‌شود. با وجود این که تحقیقات اخیر غربی‌ها درباره مسئله مهدویت از عمق بالایی برخوردار است، در مقابل، رسانه‌های غربی با تصویری مشحون از دروغ و قلب واقعیت‌ها به استقبال مخاطبین پرتعداد خود می‌روند.

ضعف‌ها و قوت‌های مهدویت پژوهی در غرب

عضو مرکز تخصصی مهدویت ضمن اشاره به وجود نگاه مثبت مستشرقانی همچون هانری کربن، الیور لیمن و جان اسپوزیتو به مقوله مهدویت افزود: با تأمل در برخی آثار شاخص تولید شده توسط مستشرقان غربی در زمینه مهدویت به نکاتی قابل تأمل برمی‌خوریم که نشان‌دهنده اهداف و انگیزه‌های سرمایه‌گذاری مراکز پژوهشی غرب در این زمینه است؛ مواردی مثل تلاش برای کم‌رنگ کردن باور به مهدویت، اصالت دادن به نگاه خنثای شیعیان اولیه به این آموزه و بدعت معرفی کردن نگاه انقلابی شیعیان به مهدویت، برجسته‌سازی جنبه‌های حاشیه و به حاشیه بردن جواب اصلی این مسئله، تمرکز بر مهدی‌گرایی معاصر در بین شیعیان و اهل‌تسنن و انتساب این مسئله به گروه‌های افراطی نوظهور را می‌توان از اهداف تأمل‌برانگیز این مراکز برشمرد.

مهدی‌ستیزی آشکار در ادبیات رسانه‌ای دشمن

حجت الاسلام والمسلمین دهقانی آرانی در پایان با تأکید بر اوج‌گیری نوعی نگاه منفی به مسئله منجی‌باوری در غرب به ویژه پس از حوادث تروریستی ۱۱ سپتامبر سال ۲۰۰۱ م گفت: علاوه بر برنامه‌های رسانه‌ای با موضوع مهدویت‌ستیزی که طی سال‌های اخیر در برخی از رسانه‌های غربی نظیر فاکس‌نیوز و سی ان ان ساخته و پرداخته شده، شاهد ترویج موجی از کتب تدوین شده با محتوای اوانجلیستی هستیم که با اهداف ضد‌ایرانی و ضد‌اسلامی در جهت تقابل آشکار با قرائت شیعی از مهدویت ساخته و پرداخته شده‌اند. این همه در حالی است که رهبر حکیم انقلاب به عنوان سکاندار اصلی نظام جمهوری اسلامی و طراح اصلی ایده تمدن نوین اسلامی در عصر حاضر با نفی هر نوع نگاه منفی به مقوله مهدویت و منجی‌باوری ضمن نگاهی تمدنی به مقوله مهدویت، جامعه مهدوی را جامعه‌ای آرمانی و ایده‌آل دانسته و در خطبه‌های نماز جمعه تهران در تاریخ ششم تیرماه ۱۳۵۹ می‌فرمایند «[ازخصوصیّات]جامعه ایده‌آلى که امام زمان (صلوات الله علیه) می‌سازد، بالا رفتن سطح اندیشه انسان است؛ هم اندیشه علمى انسان، هم اندیشه اسلامى انسان. یعنى در دوران ولىّ عصر شما باید نشانى از جهل و بى سوادى و فقر فکرى و فرهنگى در عالم پیدا نکنید؛ آنجا مردم می‌توانند دین را بدرستى بشناسند و همچنان که همه می‌دانید.»