جزئیات آیین‌نامه جدید قانون نظام رتبه‌بندی معلمان و سازوکار ارتقای رتبه

رئیس مرکز منابع انسانی و امور اداری وزارت آموزش و پرورش با اشاره به ابلاغ قانون رتبه‌بندی معلمان در ۳۱ شهریور ۱۴۰۰ اعلام کرد که پس از اجرای مرحله تطبیق شایستگی‌ها، اکنون و با گذشت چهار سال از تصویب قانون، نظام رتبه‌بندی وارد مرحله ارتقای رتبه معلمان شده و آیین‌نامه جدید با هدف ارتقای کرامت معلم، استقرار پرداخت بر مبنای شایستگی و افزایش رضایتمندی فرهنگیان اجرا می‌شود.

به گزارش خبرنگار آنا، علی باقرزاده، رئیس مرکز منابع انسانی و امور اداری وزارت آموزش و پرورش، در برنامه خط ویژه آموزش با موضوع آیین‌نامه جدید قانون نظام رتبه‌بندی معلمان، با اشاره به پیشینه این قانون گفت: قانون نظام رتبه‌بندی معلمان در ۳۱ شهریور ۱۴۰۰ از سوی مجلس شورای اسلامی ابلاغ شد و در مرحله نخست، تطبیق شایستگی‌ها با مفاد قانون انجام گرفت. اکنون با گذشت حدود چهار سال از اجرای قانون، وارد مرحله ارتقای رتبه معلمان شده‌ایم.

وی با بیان اینکه اهداف اصلی قانون رتبه‌بندی، ارتقای کرامت و جایگاه معلم، استقرار نظام پرداخت بر اساس شایستگی و تقویت رضایتمندی معلمان است، افزود: قانون‌گذار با این رویکرد تلاش کرده است نظامی عادلانه و حرفه‌ای برای سنجش و ارتقای معلمان طراحی کند.

رئیس مرکز منابع انسانی و امور اداری درباره مشمولان این قانون اظهار کرد: تمامی معلمان مشمول قانون رتبه‌بندی هستند و معلم کسی است که رسالت آموزش را بر عهده دارد. تقریباً هر فردی که واجد شرایط باشد، حتی اگر در پست‌های سازمانی مختلف فعالیت کرده باشد، می‌تواند مشمول این قانون قرار گیرد.

باقرزاده با اشاره به مبانی ارزیابی در نظام رتبه‌بندی گفت: قانون چهار نوع شایستگی را پیش‌بینی کرده است که شامل شایستگی عمومی مانند اخلاق و رفتار حرفه‌ای، شایستگی تخصصی مرتبط با صلاحیت‌های فردی، شایستگی‌های آموزشی و شایستگی‌های پژوهشی می‌شود. نظام رتبه‌بندی تلاش می‌کند سطح این شایستگی‌ها را مشخص و معلمان را بر اساس آن طبقه‌بندی کند.

وی ادامه داد: بر همین اساس، معلمان در پنج سطح مربی، آموزشیار، دانشیار، استادیار و استاد معلم رتبه‌بندی می‌شوند. کسب رتبه بالاتر مستلزم حداقل پنج سال خدمت در هر یک از رتبه‌هاست.

رئیس مرکز منابع انسانی و امور اداری با اشاره به تبصره‌های قانونی گفت: در ماده پنج قانون، تبصره‌ای پیش‌بینی شده که بر اساس تشخیص قانون‌گذار، افرادی که به‌صورت تمام‌وقت در مناطق محروم، مدارس استثنایی، دوره ابتدایی، مناطق مرزی و مناطق عشایری خدمت می‌کنند، مشمول تسهیلات ویژه می‌شوند. به ازای هر یک سال خدمت در این مناطق، سه ماه از دوره توقف برای ارتقای رتبه کسر خواهد شد.

باقرزاده توضیح داد: معلمی که در ۳۱ شهریور رتبه‌بندی شده و چهار سال در این مدارس مشمول تبصره اشتغال داشته است، از ۳۱ شهریور می‌تواند درخواست ارتقای رتبه بدهد و در صورت احراز شرایط، رتبه بالاتر به وی اختصاص می‌یابد.

وی با اشاره به نقش هیئت ممیزه در نظام رتبه‌بندی گفت: قانون‌گذار هیئت ممیزه را پیش‌بینی کرده است و وظیفه این هیئت، اندازه‌گیری سطح شایستگی‌های معلمان با سازوکار‌های مشخص و اختصاص رتبه متناسب است. اعضای هیئت ممیزه باید افراد واجد شرایط، ارزیاب حرفه‌ای و دارای حداقل ۳۵ سال سن باشند تا بتوانند به شناخت دقیق‌تری از عملکرد معلمان برسند.

رئیس مرکز منابع انسانی و امور اداری ابزار اصلی ارزیابی را پوشه‌کار معلم دانست و افزود: پوشه‌کار مجموعه‌ای از فعالیت‌های همکاران است که از طریق آن، هیئت ممیزه شناخت لازم را به دست می‌آورد. این پوشه شامل مشاهده مستقیم تدریس، مصاحبه با معلم و شواهد و مستندات و مدارکی است که معلم ارائه می‌کند.

باقرزاده با اشاره به تدوین آیین‌نامه و شیوه‌نامه اجرایی قانون رتبه‌بندی گفت: مجموعه‌ای از راهنما‌ها تهیه شده و نحوه بارگذاری مدارک در اختیار معلمان قرار گرفته است. برای هر سطح رتبه، امتیازات مشخصی تعریف شده و مجموع امتیازات رتبه‌بندی ۱۰۰۰ امتیاز است که ۵۰۰ امتیاز به شایستگی‌های رفتاری و ۵۰۰ امتیاز به مدارک، مستندات و شواهد اختصاص دارد. علاوه بر این، ۳۰ امتیاز نیز به‌صورت تشویقی برای معلمان در نظر گرفته شده است.

وی افزود: آیین‌نامه اجرایی برای سه گروه از افراد سازوکار مشخص دارد؛ نیرو‌هایی که به‌تازگی استخدام می‌شوند، افرادی که به هر دلیلی تاکنون رتبه‌بندی نشده‌اند و همچنین افرادی که رتبه‌بندی شده‌اند.

رئیس مرکز منابع انسانی و امور اداری در پایان تأکید کرد: مسئولیت ارائه اطلاعات و مدارک برای رتبه‌بندی بر عهده خود معلم است و بارگذاری مدارک و مستندات باید توسط شخص انجام شود.

با راه‌اندازی پروفایل حرفه‌ای معلمان، همه مستندات شغلی برای همیشه یک‌بار بارگذاری و در تمام فرایند‌های اداری استفاده می‌شود

رئیس مرکز منابع انسانی و امور اداری وزارت آموزش و پرورش، در تشریح ابعاد مختلف نظام رتبه‌بندی معلمان و فرایند‌های اجرایی آن، توضیح داد که در ارزیابی‌ها، مجموعه‌ای از شایستگی‌های رفتاری، عمومی، تخصصی، حرفه‌ای، تجربی و مستندات علمی و آموزشی در نظر گرفته شده که در مجموع می‌تواند تا ۵۰۰ امتیاز برای هر معلم ایجاد کند.

وی با اشاره به بخش شایستگی‌های رفتاری گفت: در این حوزه، یکی از مهم‌ترین ابعاد، ارتباط و تعامل مؤثر و مثبت معلم با دانش‌آموزان، اولیا و همکاران است که به تنهایی ۸۰ امتیاز دارد. این مؤلفه از طریق پرسشنامه‌هایی ارزیابی می‌شود که در اختیار مدیر مستقیم یا مدیر بلافصل معلم، راهبران آموزشی و انجمن اولیای مدرسه قرار می‌گیرد. این افراد بر اساس مشاهدات و تعاملات واقعی خود، رفتار حرفه‌ای هر معلم را توصیف می‌کنند و نتایج این توصیف‌ها در نهایت با فرمول مشخصی به امتیاز عددی تبدیل می‌شود.

باقرزاده افزود: علاوه بر ارتباط مؤثر، مؤلفه‌هایی مانند نظم و انضباط، آراستگی ظاهری، پایبندی به ارزش‌های اسلامی و انقلابی، روحیه جهادی، قانون‌گرایی و رعایت اخلاق اسلامی نیز در زمره شایستگی‌های عمومی قرار می‌گیرند و در امتیازدهی رفتاری نقش دارند.

رئیس مرکز منابع انسانی وزارت آموزش و پرورش در ادامه به شایستگی‌های تخصصی اشاره کرد و گفت: تسلط بر دانش تخصصی موضوعی از الزامات اساسی است؛ به این معنا که دبیر ریاضی باید در حد نیاز آموزشی به ریاضیات مسلط باشد، دبیر زبان یا عربی و همچنین معلم پایه اول ابتدایی نیز باید متناسب با حوزه تدریس خود تخصص لازم را داشته باشند. افزون بر این، تسلط بر دانش تربیتی، شامل روانشناسی تربیتی، شناخت مراحل رشد جسمانی، عقلانی و اخلاقی دانش‌آموزان و آشنایی با مباحث تحولی در حوزه تربیت، از مؤلفه‌های مهم شایستگی تخصصی محسوب می‌شود. مجموع امتیاز این بخش نیز ۸۰ امتیاز در نظر گرفته شده است.

وی شایستگی‌های حرفه‌ای را بخش دیگری از نظام رتبه‌بندی دانست و توضیح داد: در این حوزه، به کاربست مهارت‌های یاددهی ـ یادگیری، رفتار حرفه‌ای معلم در کلاس درس و مهارت‌های شش‌گانه‌ای که به پرورش متوازن و همه‌جانبه دانش‌آموز کمک می‌کند توجه می‌شود. همچنین توانایی حل مسئله، خلاقیت و تحول‌خواهی معلم نیز امتیاز مشخصی دارد. در کنار این موارد، ۱۲ امتیاز به تجربه حرفه‌ای اختصاص داده شده است.

باقرزاده درباره تجربه و سنوات خدمت گفت: یکی از تفاوت‌های مهم این دوره با مراحل قبلی، نحوه امتیازدهی به سنوات خدمت است. در این مدل، امتیاز هر سال سابقه با افزایش سابقه خدمت بیشتر می‌شود. برای معلمان با سابقه یک تا پنج سال، هر سال ۲ امتیاز محاسبه می‌شود. در بازه شش تا ده سال، مجموعاً ۱۵ امتیاز لحاظ می‌شود که معادل سه امتیاز برای هر سال است. در پنج‌سال سوم، مجموع امتیاز به ۲۱ می‌رسد و به همین ترتیب، با افزایش سابقه، امتیاز تجربه نیز افزایش می‌یابد. این رویکرد بر اساس یافته‌های پژوهشی متعدد طراحی شده که نشان می‌دهد کیفیت و عمق عملکرد معلمان باسابقه با معلمان تازه‌استخدام‌شده متفاوت است.

وی در بخش مدارک تحصیلی نیز از تغییراتی در مقررات خبر داد و گفت: برای مدرک دیپلم ۳۰ امتیاز، فوق‌دیپلم ۵۰ امتیاز، لیسانس، فوق‌لیسانس ۹۰ امتیاز و دکترا ۱۱۰ امتیاز پیش‌بینی شده است. همچنین ۲۰ امتیاز ویژه به افرادی اختصاص می‌یابد که از مسیر تربیت معلم وارد آموزش و پرورش شده‌اند و دوره‌های آموزش معلمی را در مراکز تربیت معلم یا دانشگاه‌های مرتبط گذرانده‌اند. البته تنها مدارکی که در حکم کارگزینی ثبت و با رشته شغلی مرتبط باشند مشمول امتیاز خواهند شد.

رئیس مرکز منابع انسانی وزارت آموزش و پرورش با اشاره به مدارک و مستندات حرفه‌ای گفت: گواهی‌های تولید محتوا، طراحی و ساخت فناوری‌ها و محصولات آموزشی، فعالیت‌هایی که به بهبود جریان یادگیری دانش‌آموزان کمک می‌کند، پژوهش‌های مرتبط با ارتقای عملکرد آموزشی، تألیف کتاب و نگارش مقالات علمی، بخشی از مستنداتی هستند که مجموعاً حدود ۱۷۰ امتیاز را شامل می‌شوند. در حوزه تخصصی و حرفه‌ای، ارائه سند و مدرک معتبر ضروری است و این مستندات باید در سامانه بارگذاری شود.

وی افزود: در حوزه حرفه‌ای، همکاری در امور مدرسه و واحد‌های آموزشی، سابقه تدریس، یادگیری مستمر از طریق دوره‌های ضمن خدمت، شرکت در کارگاه‌های آموزشی و کسب رتبه یا مقام در مسابقات و رویداد‌های مختلف نیز در مجموع امتیازات این بخش مؤثر هستند.

باقرزاده در ادامه به راه‌اندازی سامانه جدید اشاره کرد و گفت: از روز یکشنبه، سامانه medu.ir فعال شده و معلمان می‌توانند با ورود به بخش پروفایل شخصی، مدارک و مستندات خود را بارگذاری کنند.

انتهای پیام/

ارسال نظر