اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی علائم بیش‌فعالی را در نوجوانان تشدید می‌کند

به گزارش خبرگزاری آنا به نقل از «Medical xpress»؛ شبکه‌های اجتماعی به بخش مهمی از زندگی نوجوانان تبدیل شده‌ و این حضور پررنگ سال‌هاست که محل بحث و اختلاف نظر است. بسیاری از والدین از میزان استفاده فرزندان خود از این پلتفرم‌ها راضی نیستند و به همین علت، شماری از کشورها در حال تصویب یا بررسی قوانینی برای محدود کردن دسترسی کودکان و نوجوانان به شبکه‌های اجتماعی هستند. در حالی که برخی معتقدند این پلتفرم‌ها جنبه‌های مختلف زندگی نوجوانان را تحت تأثیر قرار داده‌اند، پژوهشی تازه به بررسی ارتباط میان اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی و اختلال کم‌توجهی/بیش‌فعالی (ADHD) پرداخته است.

این پژوهش تازه نشان می‌دهد در سال‌هایی که نوجوانان نشانه‌های بیشتری از استفاده مشکل‌ساز از شبکه‌های اجتماعی بروز می‌دهند، مانند فکر کردن مداوم به این پلتفرم‌ها، ناتوانی در کاهش زمان استفاده یا احساس نیاز روزافزون به حضور در این برنامه‌ها، احتمال بروز علائم بیشتر ADHD در آینده زندگی آنها نیز افزایش می‌یابد. در مقابل، شواهد مربوط به اینکه علائم ADHD زمینه‌ساز مشکلات بعدی در استفاده از شبکه‌های اجتماعی باشد، بسیار ضعیف‌تر و ناپایدارتر بوده است.

هوش‌ مصنوعی خطر ابتلا به بیش‌فعالی را سال‌ها زودتر پیش‌بینی می‌کند

پلتفرم‌ها برای درگیر کردن مخاطب طراحی شده‌اند

پژوهشگران معتقدند بخشی از این ارتباط به شیوه طراحی شبکه‌های اجتماعی بازمی‌گردد. قابلیت‌هایی مانند دریافت لایک، محتواهای نامحدود و دریافت مداوم پاداش‌های اجتماعی، سیستم پاداش مغز را به شکل مستمر فعال نگه می‌دارد و میل به بازگشت دوباره به این پلتفرم‌ها را افزایش می‌دهد. این سازوکار با برخی ویژگی‌های شناخته‌شده افراد مبتلا به ADHD نیز همخوانی دارد. این افراد معمولاً واکنش شدیدتری به پاداش‌های فوری نشان می‌دهند و در به تعویق انداختن لذت یا انتظار برای دریافت پاداش بزرگ‌تر، دشواری بیشتری دارند؛ ویژگی‌هایی که می‌تواند آنها را در برابر جذابیت شبکه‌های اجتماعی آسیب‌پذیرتر کند.

بررسی‌ها همچنین نشان داد این ارتباط در پسران نوجوان قوی‌تر از دختران است؛ به این معنا که استفاده مشکل‌ساز از شبکه‌های اجتماعی در پسران بیشتر با افزایش علائم بعدی ADHD همراه بوده است. با این حال، دخترانی که از قبل علائم ADHD داشتند، بیش از دیگران با مشکلات مرتبط با استفاده از شبکه‌های اجتماعی دست‌وپنجه نرم می‌کردند.

طراحی شبکه‌های اجتماعی ریشه در صنعت قمار دارد

این پژوهش از نوع مطالعه طولی و بلندمدت است و شرکت‌کنندگان از حدود ۱۲ سالگی تا میانه دوره نوجوانی در این پژوهش شرکت داشته‌اند. نوجوانان درباره میزان وابستگی خود به شبکه‌های اجتماعی پرسشنامه‌هایی را تکمیل و والدین نیز با استفاده از ابزار‌های استاندارد، رفتار‌هایی مانند بی‌توجهی، تکانشگری و دشواری در تمرکز را ارزیابی کردند. قوی‌ترین ارتباط میان استفاده از شبکه‌های اجتماعی و افزایش علائم ADHD در فاصله سنی ۱۴ تا ۱۶ سالگی مشاهده شد؛ دوره‌ای که نوجوانان معمولاً آزادی بیشتری برای حضور در فضای مجازی پیدا می‌کنند، اما بخش‌هایی از مغز که مسئول کنترل تکانه‌ها است، هنوز به اندازه سیستم پاداش رشد نکرده است.

یکی دیگر از یافته‌های جالب پژوهش این بود که افزایش علائم ADHD بیشتر در ارزیابی والدین دیده شد تا در اظهارات خود نوجوانان. به عبارت دیگر، پس از یک سال استفاده بیشتر از شبکه‌های اجتماعی، والدین از افزایش مشکلات فرزندانشان در تمرکز و کنترل تکانه‌ها خبر دادند، اما بیشتر نوجوانان چنین تغییری را گزارش نکردند.

پژوهشگران معتقدند این یافته‌ها نشان می‌دهد متخصصان سلامت روان هنگام ارزیابی نوجوانان، به‌ویژه افرادی که با ADHD یا دیگر اختلال‌های مرتبط با نقص توجه روبه‌رو هستند، باید الگوی استفاده از شبکه‌های اجتماعی را نیز در نظر بگیرند. البته آنها تأکید می‌کنند که اثر مشاهده‌شده چندان بزرگ نبوده و تنها در برخی دوره‌های زمانی دیده شده است؛ بنابراین، این نتایج به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری قطعی یا تدوین سیاست‌های جدید کافی نیست و باید با احتیاط تفسیر شود.