پیروزی سیاست وحشت در انتخابات ترکیه

به گزارش خبرنگار گروه بین‌الملل خبرگزاری آنا به نقل از روزنامه نیویورک تایمز، برای رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، خشونت همه چیز را عوض کرد. باعث شد «ثبات» به واژه اصلی انتخاباتی تبدیل شود که پیروزی چشمگیری برای حزب حاکم عدالت و توسعه رقم زد؛ موضوعی که ترک‌ها در انتخابات هفتم ژوئن برخلاف آن رای دادند. دولت تک‌حزبی بار دیگر به ترکیه بازگشت و یک نفر بیش از همیشه احساس قدرت می‌کند.

به طرز عجیبی اردوغان توانست از مفهوم ثبات سوءاستفاده کند و این در حالی است که سیاست بی‌ثباتی ویژگی اصلی پنج ماه گذشته ترکیه بوده است. اردوغان به‌خوبی روانشناسی ترس را درک کرد و از حس ملی‌گرایی ترک‌ها در زمانی که مناقشه با کردها به اوج خود رسیده بود، در جهت اهداف خود استفاده کرد.

درواقع رئیس‌جمهور ترکیه طی این مدت با آتش‌ بازی کرد. موضع او در قبال تهدیدهای تروریستی همچون داعش به‌گونه‌ای بود که زمینه‌ساز بروز دو حادثه تروریستی در ترکیه شد؛ یکی در 20 جولای در مرز با سوریه و دیگری ماه گذشته در آنکارا که نزدیک به 130 کشته بر جای گذاشت. بیشتر قربانیان این دو حادثه کردها بودند. تحریک و حمله در چند جبهه در ماه‌های اخیر در داخل و خارج مرزهای ترکیه، شبه‌نظامیان حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) را دوباره به سمت خشونت کشاند که براثر آن ده‌ها نیروی ارتش و پلیس کشته شدند. جنگ قدیمی دولت و کردها در ترکیه دوباره شدت گرفت. این وضعیت به اردوغان اجازه داد خود را تنها فردی معرفی کند که بین ترکیه و همسایگان ناآرامش محکم ایستاده است.

این مجموعه اتفاقاتی است که بین ماه ژوئن تا به امروز تغییر ایجاد کرد. اردوغان به خواست و اراده مردمی که همواره از آنها صحبت می‌کند، احترام نگذاشت. نتایج انتخابات ماه ژوئن باب میل او نبود و به همین دلیل از تمام ابزارها استفاده کرد تا بار دیگر اکثریت پارلمان را به دست آورد. بی‌ثباتی و آشوب، شریک سیاسی او طی این مدت شد. حزب حاکم ترکیه در انتخابات روز یکشنبه توانست 49.3 درصد آرا به دست آورد که این میزان در انتخابات گذشته 40.9 درصد بود. به‌جای 258 کرسی انتخابات ژوئن، این حزب توانست 317 کرسی را در انتخابات اخیر به دست آورد. حزب راست‌گرای حرکت ملی و حزب دموکراتیک خلق‌ها وابسته به کردها، آرای انتخابات پنج ماه پیش خود را از دست دادند زیرا ملی‌گراهای افراطی و کردهای محافظه‌کار این بار از اردوغان حمایت کردند.

یکی از نکات مهم این بود که حزب دموکراتیک خلق‌ها توانست با کسب حدنصاب 10 درصد وارد پارلمان شود. بدون حضور این حزب در پارلمان، برتری حزب حاکم این فرصت را به اردوغان می‌داد که قانون اساسی را تغییر داده و اختیارات خود را افزایش دهد. البته به‌احتمال‌زیاد او در این مسیر تلاش خواهد کرد ولی راه دشواری پیش رو دارد. ترکیه تحت اداره حزب عدالت و توسعه که درزمانی نه‌چندان دور الگویی برای کشورهای عرب مسلمان در نظر گرفته می‌شد، حالا در لبه پرتگاه دیکتاتوری قرارگرفته است.

صلاح‌الدین دمیرتاش رهبر حزب دموکراتیک خلق‌ها پس از اعلام نتایج گفت: «درست است که حدود یک میلیون رای را از دست دادیم، اما این حزب توانست در مقابل تمام سیاست‌های خشونت‌بار بایستد که این خود یک پیروزی بزرگ است». این حزب آسیب دید اما از بین نرفت. آینده سیاسی آن به این موضوع بستگی دارد که دمیرتاش تا چه اندازه می‌تواند الگوی تازه‌ای را ترسیم کند که جامع و به دور از خشونت باشد.»

اما کارشناسان بر این باورند که دمیرتاش در مقابل توطئه‌های اردوغان آسیب‌پذیر است. هنوز مشخص نیست که فضای متلاطم و پرآشوب پنج ماه گذشته تا چه زمانی ادامه خواهد داشت. رفتارهای خشونت‌آمیز رئیس‌جمهور تازه آغاز شده است. او طی این مدت به آزادی بیان حمله کرد، حکومت قانون را ضایع ساخت، کشور را به فضای دوقطبی کشاند و فضایی را ایجاد کرد که هر مخالفی با برچسب خائن و ضد ملت شناخته می‌شود.

احمد داوود اوغلو، نخست‌وزیر ترکیه پس از پیروزی گفت: «بیایید به سمت ترکیه‌ای حرکت کنیم که تنش، درگیری و فضای دو قطبی دیگر در آن وجود ندارد». این سخنان وقتی از طرف نزدیکان و یاران اردوغان شنیده می‌شود، بیشتر بوی ریاکاری می‌دهد. مجموعه این شرایط پیروزی را برای حزب عدالت و توسعه رقم زد که به‌واسطه زیر پا گذاشتن اصول دموکراسی به دست آمد.

احمد هاکان یکی از روزنامه‌نگاران سرشناس ترکیه است که در جریان مبارزات انتخاباتی توسط گروهی ناشناس مورد حمله قرار گرفت. او که زمانی یکی از طرفداران پر و پا قرص حزب حاکم بود، حالا به یکی از منتقدان سرسخت آن تبدیل‌شده است. او در این مورد می‌گوید: بزرگ‌ترین انتقاد من این است که آنها به‌هیچ‌وجه انتقادپذیر نیستند. من اساسا مخالف دولت نیستم، اما آنها به‌قدری متعصب هستند که همین را نیز قبول ندارند. تصور می‌کردم این حزب ترکیه را به سمت دموکراسی کامل می‌برد، اما گام‌به‌گام به حزبی تک‌نفره تبدیل شد. وقتی از او پرسیده می‌شود آیا طرفداران دولت به وی حمله کرده‌اند، از جواب دادن طفره رفته و می‌گوید: فضای سیاسی که دولت ایجاد کرده، احتمال این مساله را افزایش می‌دهد.