کولایی: در کشور تمرکز بر منافع ملی وجود ندارد/ متقی: نقطه عطف برجام در ایجاد فضای دو قطبی، انتخابات است

به گزارش خبرنگار گروه بین‌الملل خبرگزاری آنا، در این نشست الهه کولایی، استاد دانشگاه تهران و نماینده مجلس ششم، با اشاره به تحولات جهان گفت: نظام جهانی به مااجازه را نمی‌­دهد که خود را از تحولات جهان دورنگه داریم. ما در منطقه و موقعیتی قرارگرفته‌ایم
که کنش­‌های ما و حتی کنش نداشتن‌های ما،می­‌تواند در محیط پیرامونی تأثیر داشته باشد.
وی بابیان اینکه در وضع کنونی تمییزتأثیر و تأثر سیاست داخلی بر سیاست خارجی و برعکس دشوار است، اظهار کرد: رفتارکشورها بر اساس ادراک آن‌ها از محیط پیرامونی شکل می­‌گیرد.
کولایی گفت: در مورد قطعنامه 2231 مامی‌توانیم به‌گونه‌ای رفتار کنیم که این قطعنامه به نتیجه نرسد. می‌­توانیم فضا را با بدبینی به سمتی سوق دهیم که نشان بدهد این قطعنامه از ابتدابی‌­نتیجه بوده ­است.

وی تصریح کرد: بر همین مبنا با رویکرد مثبت و منفی نسبت به توافق می­‌توانیم کشور را در مسیری قرار دهیم که منجر به اجراشدن یا نشدن توافق بشود.

کولایی بابیان اینکه برخلاف ضرورت تعادل ژئوپلیتیکی که کشور باید از آن استفاده کند، همواره شاهد نوعی جهت­‌گیری غربی (از کشورهای عرب تا غرب دور)در سیاست خارجی بوده‌ایم، اظهار کرد: این فضا امکان تعادل منطقه­‌ای را از ماسلب کرده است . این درحالی‌که در دهه‌­های 40 و 50 روابط ایران با کشورکمونیست شوروی بی­‌نظیر بوده است که
این امر به دلیل وزن ژئوپلیتیکی کشور مااست.

وی تصریح کرد: برجام می‌­تواندمقدمه­‌ای برای کنار گذاشته شدن سیاست انزوای ایران باشد تا ایران بتواند از منابع ژئوپلیتیک طبیعی که در اختیار دارد، استفاده کند.

کولایی با انتقاد از برخی فرصت­‌های ازدست‌رفته در منطقه بیان کرد: در سطوح تصمیم­‌گیری نگاه به مرزهای شمالی کشور نامناسب و غیرواقع رایانه بوده است.

وی با تأکید بر اینکه ادراک از برجام وپیامدهای آن نیز مبتنی بر اجماع نبوده است، تصریح کرد: در کشور تمرکز بر منافع ملی وجود ندارد . البته این ویژگی همه کشورهای منطقه خاورمیانه است.

این استاد دانشگاه بابیان اینکه باید در برجام از ساده‌­سازی پرهیز کرد، گفت: موازنه قدرت به‌سادگی اتفاق نخواهد افتاد . اگر به اعتمادسازی اعتقادداریم باید آن را در داخل کشور الگو قرار دهیم.با روند تعاملبا جهان به نتیجه نخواهیم رسید.

وی در پاسخ به سؤالی درباره تعامل ایران وآمریکا و تأثیرگذاری آن بر روابط ایران و روسیه بیان کرد: تعامل ایران و آمریکا نیازمند بازنگری است . رهبران روسیه تعامل ایران و آمریکا را جدی می­‌گیرند.

کولایی با اشاره به اینکه روس‌­ها به‌شدت متوجه گرایش­‌های جامعه ایران،هم در ساختار حکومتی و هم ساختارهای قدرت، هستند، افزود: ما باید با روسیه به‌صورت گسترده و همه­‌جانبه رابطه داشته باشیم چراکه هم به لحاظ نیازمندی­‌ها به این روابط احتیاج داریم و هم اینکه این روابط می‌­تواند اهرم چانه­‌زنی ما در تنظیم روابط با غرب باشد.

وی تأکید کرد: اما در صورت ادامه روند توافق، روس‌ها در روابط با ایران دست بالاتر را از دست خواهند داد.

در سیاست خارجی بازی برد- برد وجود ندارد

در ادامه این نشست، ابراهیم متقی، دیگر استاد دانشگاه تهران با اشاره به فضای دو قطبی موجود در جامعه گفت: در فضای برجام فضای کشور بیش از گذشته دو قطبی خواهد شد و من فضای سیاست داخلی را مقدمه‌ای برای سیاست خارجی می‌­دانم.

متقی با بیان اینکه فضای قطبی شدن صرفاً اجتماعی نیست و از حوزه نهادی به ساختاری تسری پیدا می‌­کند، ادامه داد: اجرای برجام آغاز شده است، سانتریفیوژها برداشته شده و مجلس واکنش نشان داده است. دولت اگر به مجلس توجه کند نمی­‌تواند کاری انجام دهد و اگر توجه نکند پیامدهای خاص خود را دارد.

وی تصریح کرد: به اعتقاد من برجام پایان کار نیست. برجام از نقاط عطف تاریخ سیاسی ایران است.

متقی با اشاره به سخنان معاون وزیر امور خارجه مبنی بر اینکه ایران در وین در موضوع سوریه با آمریکا مذاکره‌­ای نداشته است، گفت: اگر تنها از بعد سیاست خارجی به مسئله بنگریم، حرف معاون وزیر امور خارجه قابل قبول است اما از نگاه فرهنگ و ساختاری ممکن نیست. ساختارها انعکاس فضای فرهنگی است که در فضای عمومی وجود دارد و خود را در عرصه­‌های مختلف منعکس می‌کند.

وی ادامه داد: بر همین اساس، هر مجموعه‌­ای که به قدرت می‌­رسد، مجموعه دیگر را تبدیل به other می­کند. در سال‌­های 85 تا 88 تمام ادبیات کشور علیه اصلاح‌طلب‌ها بود و آن‌ها بزرگ­ترین دشمنان امنیت ملی کشور معرفی می‌شدند. امروز روند دیگری وجود دارد و این نتیجه ذهن اعتراضی و رویکرد انتقادی ماست.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: نقطه عطف برجام در ایجاد فضای دو قطبی انتخابات چهار ماه آینده کشور خواهد بود که اصلاً فضای آرامی در کشور ایجاد نمی‌­شود و هیچ ائتلافی بین اصلاح­‌طلبان یا در بین اصول‌گرایان شکل نخواهد گرفت.

متقی گفت: واقعیت تفصیلی برجام این نیست که آمریکایی‌­ها به قول خود عمل کنند و تحریم‌­ها برداشته شود. لغو تحریم‌­ها معطوف به شرایط و فضای خاصی درباره راستی­‌آزمایی و شفاف­‌سازی است و نتیجه گزارش بازرسی آژانس تأیید ایران نخواهد بود.

وی ادامه داد: امکان شکل­‌گیری تحریم­‌های جدید در حوزه حقوق بشر یا به قول آمریکایی­‌ها تروریسم وجود دارد و این تحریم­‌ها اعلام نمی­‌شود چراکه آمریکایی­‌ها می­‌خواهند سانتریفیوژها برداشته و اورانیوم غنی‌شده خارج شود و بعد از اینکه دست ایران خالی شد تحریم­‌های جدید اعمال می­‌شود.

متقی با بیان اینکه در نامه 9 ماده­‌ای رهبری هم آمده است که در صورت اعمال تحریم­‌های جدید، برجام لغو خواهد شد، افزود: سؤال اینجاست که اگر تحریم جدید اعمال شود در چه وضعی خواهیم بود؟

وی تصریح کرد: نکته دیگر خروج ایران از وضع امنیتی است که ما همچنان در این وضع هستیم. قطعنامه 2231 در فصل 7 ماده 41 صادر شده است و در حوزه تسلیحاتی این قطعنامه محدودیت­‌های بیشتری از 1929 دارد. اگر ما موشک دیگری مانند «عماد» را آزمایش کنیم لغو قطعنامه است. در حال حاضر می­‌توانیم بگوییم که آزمایش موشک قبل از برجام بوده است.

متقی با بیان اینکه بر اساس ماده 25 منشور ملل قطعنامه­‌های شورای امنیت برای همه کشورها لازم‌الاجراست، گفت: محدودیت­‌های بین‌‌المللی علیه ایران در حال افزایش است و اگر عربستان چندی دیگر اعلام کند که ایران به یمن سلاح داده است، قطعنامه 2231 لغو می‌شود و تحریم­‌ها برداشته نخواهد شد.

وی گفت: متأسفانه نخبگان در کشور وضع تراژیک را درک نمی­‌کنند. حوزه ایده­‌آل­‌های ما با واقعیت­‌های قدرت راهبردی­‌مان متفاوت است. از یک طرف فکر می­‌کنیم قدرت جهانی و منطقه‌ای هستیم و از طرف دیگر در حوزه بحران­‌های منطقه درگیر شده­‌ایم.

در نیویورک وزیر خارجه کشورمان چهار باز از وزیر امور خارجه عربستان درخواست ملاقات می­‌کند و زمانی که «جبیر» پاسخ منفی می­‌دهد، وزیر امور خارجه اعلام می­‌کند که هیئت نمایندگی درخواست داده است نه او.

متقی بیان کرد: ما احساس می­‌کنیم بازی برد-‌برد است، در حالی که در سیاست خارجی بازی برد-‌برد وجود ندارد و سیاست خنده حداکثر ظرف یک سال و یک سال و نیم آینده پایان خواهد یافت.

بهسازی نهادهای اجتماعی و سیاسی و اصلاح ساختارها ضروری است

کاووس سیدامامی، استاد دانشگاه با بیان اینکه برجام فرصتی فراهم می­‌کند تا در صورت وجود اراده سیاسی ایران به اقتصادی نوظهور در دنیا تبدیل شود، گفت: بخشی از توسعه و پیشرفت جامعه به دلیل نهادسازی‌هایی است که از ابتدای انقلاب در کشور صورت گرفته است و این نهادها حتی آن‌هایی که مانع دموکراسی هستند برای توسعه جامعه مفیدند.

وی ادامه داد: در صورت انتخاب سیاست گفت‌وگو و تعامل امکان اصلاح این نهادها فراهم می­‌شود.

سید امامی با اشاره به اینکه برخی از این نهادها همچنان با اصول و اهداف اولیه کارمی‌کنند، اظهار کرد: می­‌توان این نهادها را در مسیری قرار داد که با منافع کشور و بقای آن هم‌خوانی داشته باشند.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: بهسازی نهادهای اجتماعی و سیاسی و اصلاح ساختارها متناسب با تغییرات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ضروری است و کسانی که دستی در قدرت دارند و منافع را خوب درک می‌کنند می‌توانند در این مسیر بسیار مؤثر باشند.

در هیچ کجای دنیا 20 اصل قانون اساسی به سیاست خارجی اختصاص ندارد

در ادامه این نشست مجتبی مقصودی، استاد دانشگاه، به نگاه‌ها و رویکرهای ابتدای انقلاب اشاره کرد.

وی گفت: نگاه و رویکردی در ابتدای انقلاب اسلامی در محیط‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه حاکم بوده است و در سایه تجربه تاریخی و جامعه‌شناختی نگاه ما به بیرون از کشور تیره و تاریک است.

مقصودی با اشاره به بی‌اعتمادی حاکم بر جامعه بیان کرد: قانون اساسی کشور نیز بر همین پایه نگاشته شده است و چنین نگاهی در قانون هم وجود دارد.

وی تأکید کرد: در هیچ کجای دنیا 20 اصل قانون اساسی به سیاست خارجی اختصاص نمی‌یابد چراکه این مسئله در عمل دست دولت و دستگاه سیاست خارجی را برای اقدام مقتضی خالی می‌کند.

این استاد دانشگاه بیان کرد: بیگانه‌ستیزی از جمله فرمول‌های سیاسی در بدنه کشور است که بسیار به کار گرفته می‌شود.

وی افزود: اگر پسابرجام را نیز با عینک بدبینی که از اول انقلاب بر چشم داشته‌ایم بنگریم، طبیعی است که برآیند و نتیجه آن ناشی از همین نگاه خواهد شد.

مقصودی با تأکید بر این امر که مهم است که ادراک و نگاه ما به پسابرجام چگونه است، گفت: قالب توافق هسته‌ای تعاملی است. بر این اساس دو طرف توافق صورت‌گرفته را به رسمیت شناخته و بده بستانی انجام داده‌اند.

به گفته وی، با چنین رویکردی که در توافق دیده می‌شود فرمول‌های گذشته برای پسابرجام کارایی ندارد و در آن فرمول‌ها نمی‌گنجد. منافع ملی در چارچوب مذاکرات با غرب به دست می‌آید.

این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه برای بهبود شرایط و پیگیری بهتر منافع ملی باید در فرمول سیاسی اولیه بازبینی صورت گیرد، تصریح کرد: اگر بپذیریم یکی از ابزارهای جابه‌جایی نخبگان صندوق آراست و اینکه مردم در سال 92 به دیدگاه‌های اعتدالی رأی داده­‌اند؛ باید بپذیریم که این دیدگاه سعی دارد تا در فرمول اولیه اصلاحاتی انجام دهد و معتقد است منافع ملی از راه مذاکره به دست می‌آید.