اعتراض یک ویراستار به نادیده گرفته شدن حقوق ویراستاران/ در برنامه خندوانه چه گذشت؟

به گزارش خبرنگار فرهنگی آنا، متن این یادداشت به شرح زیر است:

موجود اضافه‌ای به‌نام ویراستار

۱. در یک دهه‌ی گذشته تعداد زیادی کتاب ویرایش کرده‌ام که شمار و نام بسیاری از آن‌ها را در ذهن ندارم. در این میان بوده‌اند کتاب‌هایی که ویرایش زمان‌بَر و پُرمشقتی داشته‌اند که البته دیرتر به‌دست فراموشی سپرده خواهند شد. یکی از آن‌ها کتابی بود به نام «سرگذشت خانه‌ی سفید» که در ابتدای کار بالغ بر هزار صفحه بود و مجموعه‌ای بود از خاطرات واقعی نویسنده از سال‌های کودکی و نوجوانی‌اش در پرورشگاه. حجم کار زیاد بود و به‌علاوه توجه نویسنده، به‌طریق معهود نوقلمان آموزش‌ندیده، بیشتر معطوف به ماجراها و رخدادها بود تا روایت و زبان و اصول داستان‌نویسی. باری نزدیک به یک سال کار ویرایش داستانی، فنی و ادبی اثر به‌طول انجامید و ماحصل کار قریب به هشتصد صفحه شد که در آن ساختار فصول و روایت، زبان و لحن، زاویه‌دید و... شکل گرفت تا «کتاب» به هیات رمان درآید. سرنوشت «سرگذشت خانه‌ی سفید» سیاه شد و ارشاد دولت دهم آن را رد کرد که در آن دوران اتفاق غریبی نبود.

۲. دیشب از قضای روزگار برخوردم به برنامه‌ی خندوانه که میهمانی داشت به‌نام خانم محبوبه بهزادفرشید و او را نویسنده‌ای معرفی کرد که به‌واسطه‌ی کتاب زندگی‌اش پشت حصار معروف شده است. وقتی خانم بهزادفرشید در این برنامه صفحه‌ای از کتاب را خواند، دریافتم که «پشت حصار» همان «سرگذشت خانه‌ی سفید» است که سال گذشته با نام جدید در انتشارات روشنگران منتشر شده، اما تا پایان برنامه هرچه صبر کردم، اشارتی به چگونگی کتاب شدن کتاب نشد.

۳. بعد از پایان برنامه در سایت خانه‌ی کتاب، صفحه‌ی شناسنامه این کتاب را دیدم. کتاب حدود سیصد صفحه کم شده بود و نامی هم از من به‌عنوان ویراستار نبود. کم شدن حجم را به خواست احتمالی ناشر ربط دادم تا کتاب در بازار راحت‌تر بفروشد؛ اما نیامدن نام ویراستار اصلی را جز به نسیان نویسنده به چیز دیگری نتوانستم ربط بدهم، حال آن‌که حضور ایشان در یک برنامه پربیننده‌ی تلویزیونی مدیون همین کتاب بوده است.

۴. در طول یک دهه‌ی گذشته و ویرایش کتاب‌های بسیار، شاهد همه‌گونه برخورد نویسندگان و مترجمان با چیستی ویرایش و کیستی ویراستار بوده‌ام. بودند بزرگانی که می‌خواستند نام ویراستار درج نشود تا بر بزرگی‌شان خدشه نیفتد یا تازه‌ازراه‌رسیدگانی که معتقد بودند «پول» ویراستار را داده‌اند و دیگر چه لازم که اسم ویراستار توی کتاب بیاید؟! ویرایش شدن اثر یا دست‌کم اعلام آن هنوز کسر شأن نویسنده است، آن هم نویسنده‌ای که می‌خواهد جلوی دوربین تلویزیون خودش را «نویسنده» جلوه بدهد.