آیا هوش مصنوعی به جای انسان پذیرفته شده است؟

به گزارش خبرگزاری آنا، به نقل از «Deloitte»؛ پژوهش سالانه «روندهای مصرف‌کننده دیجیتال ۲۰۲۶» تصویری از شیوه استفاده مردم بریتانیا از فناوری، رسانه و خدمات آنلاین ارائه می‌دهد که در آن هوش مصنوعی به بخشی از تجربه روزمره کاربران تبدیل شده، اما پذیرش آن هنوز با تردیدهایی درباره اعتماد، دقت و نقش انسان همراه است.

این پژوهش در مه ۲۰۲۶ و با مشارکت ۴۱۵۰ نفر از شهروندان ۱۶ تا ۷۵ ساله بریتانیا انجام شده است. پاسخ‌دهندگان بر اساس شاخص‌هایی مانند سن، جنسیت، منطقه و وضعیت اشتغال وزن‌دهی شده‌اند. Deloitte در هفدهمین سال اجرای این پژوهش، موضوعاتی همچون هوش مصنوعی مولد، تجربه آنلاین، شبکه‌های اجتماعی، دستگاه‌های دیجیتال و سرگرمی را بررسی کرده است.

آیا هوش مصنوعی مانند یک موتور جست‌وجو مانند گوگل فراگیر شده است؟

بر اساس یافته‌های Deloitte، تا مه ۲۰۲۶، ۶۳ درصد از مصرف‌کنندگان بریتانیایی دست‌کم یک‌بار از برنامه‌های هوش مصنوعی مولد مانند ChatGPT، Google Gemini یا Claude استفاده کرده‌اند. با این حال، فقط ۱۰ درصد کاربران هر روز از یک اپلیکیشن مستقل هوش مصنوعی استفاده می‌کنند؛ سهمی که در لندن بزرگ به ۱۸ درصد می‌رسد.

این ارقام نشان می‌دهد آشنایی با هوش مصنوعی فراگیر شده، اما استفاده روزانه از آن هنوز با سرویس‌هایی مانند موتورهای جست‌وجو و شبکه‌های اجتماعی فاصله دارد؛ پلتفرم‌هایی که از مدت‌ها قبل در عادت‌های دیجیتال کاربران جا گرفته‌اند.

پژوهش «روندهای مصرف‌کننده دیجیتال ۲۰۲۶» توسط یک موسسه مستقل در بازه ۶ تا ۱۵ مه ۲۰۲۶ انجام شده و نمونه‌ای ملی از ۴۱۵۶ نفر ۱۶ تا ۷۵ ساله در بریتانیا را در بر می‌گیرد. نتایج بر اساس شاخص‌های جمعیت‌شناختی از جمله سن، جنسیت، منطقه و وضعیت اشتغال وزن‌دهی شده‌اند.

در این گزارش، نسل زد شامل افراد ۱۶ تا ۳۰ سال، نسل هزاره ۳۱ تا ۴۶ سال، نسل ایکس ۴۷ تا ۶۰ سال و بیبی‌بومرها ۶۱ تا ۷۵ سال هستند. یافته‌ها مربوط به مصرف‌کنندگان بریتانیایی است و نمونه‌ای کوچک از کل کاربران جهان است.

یک تصور نادرست درباره دقت هوش مصنوعی

یکی از یافته‌های نگران‌کننده گزارش به اعتماد کاربران به پاسخ‌های هوش مصنوعی مربوط می‌شود. ۲۷ درصد از کاربران هوش مصنوعی، از جمله افرادی که در محیط کار از آن استفاده می‌کنند، هنوز به این موضوع توجه ندارند که AI بر اساس الگوهای احتمالاتی پاسخ می‌دهد و ممکن است اطلاعات نادرست تولید کند؛ بنابراین پاسخ‌های آن باید بررسی شود.

این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که کاربران برای موضوعات حساس از این ابزارها کمک می‌گیرند. در گزارش تکمیلی، حدود یک‌چهارم کاربران هوش مصنوعی گفته‌اند برای دریافت توصیه‌های سلامت یا مسائل شخصی از این ابزارها استفاده کرده‌اند. از میان کاربرانی که برای دریافت توصیه‌های سلامت سراغ هوش مصنوعی رفته‌اند، ۳۸ درصد باور دارند اطلاعات ارائه‌ شده همیشه از نظر Factual accuracy (درستی اطلاعات از نظر واقعیت) دقیق است.

حتی نسل جوان هم خواهان محدودیت است

گزارش Deloitte به نگرش مصرف‌کنندگان درباره استفاده افراد زیر ۱۶ سال از شبکه‌های اجتماعی نیز پرداخته است. ۶۹ درصد از بزرگسالان بریتانیایی از ممنوعیت استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای افراد زیر ۱۶ سال حمایت کرده‌اند.

حمایت از این محدودیت در میان زنان به ۷۵ درصد می‌رسد؛ در حالی که ۵۲ درصد از نسل زد نیز با ممنوعیت استفاده افراد زیر ۱۶ سال موافق‌اند. این در حالی است که نسل زد از نخستین گروه‌هایی است که در محیط شبکه‌های اجتماعی رشد کرده است.

داده‌های این پژوهش همچنین نشان می‌دهد ۶۶ درصد از پاسخ‌دهندگان نسل زد اغلب بیش از زمانی که قصد دارند، در شبکه‌های اجتماعی می‌مانند و ۴۳ درصد معتقدند این شبکه‌ها برای سلامت روان آن‌ها مضرند.

دستگاه‌های تازه هنوز زندگی دیجیتال را متحول نکرده‌اند

با وجود تبلیغات گسترده درباره نسل جدید ابزارهای دیجیتال، گزارش Deloitte نشان می‌دهد بازار دستگاه‌های مصرفی به مرحله‌ای نسبتا تثبیت‌ شده رسیده است و هیچ دسته جدیدی از دستگاه‌ها در این دهه به جریان اصلی بازار راه نیافته‌اند.

برای نمونه، با وجود آنکه عینک‌های هوشمند حدود ۱۴ سال است در بازار حضور دارند، فقط ۲ درصد از مصرف‌کنندگان شرکت‌کننده در این پژوهش از آن‌ها استفاده می‌کنند. این یافته نشان می‌دهد معرفی فناوری جدید به‌ تنهایی برای تبدیل آن به ابزار روزمره مردم کافی نیست؛ محصول باید با نیازها و عادت‌های کاربران نیز سازگار شود.

آیا هوش مصنوعی به جای انسان پذیرفته شده است؟

در حوزه فیلم و تلویزیون، مخاطبان میان استفاده عملیاتی از هوش مصنوعی و دخالت آن در فرایند خلاقانه تفاوت قائل‌اند. نزدیک به ۶ نفر از هر ۱۰ مصرف‌کننده، استفاده از AI برای ترجمه زبان و زیرنویس را می‌پذیرند و ۴۵ درصد نیز با استفاده از آن برای کارهای اداری غیرمرتبط با تولید محتوا موافق‌اند؛ اما در مقابل، ۸۱ درصد معتقدند هوش مصنوعی نباید جای بازیگران مطرح را بگیرد و ۶۲ درصد با کمک گرفتن از آن برای نوشتن فیلم‌نامه یا متن نمایش مخالف‌اند.

این یافته‌ها نشان می‌دهد بخش بزرگی از مخاطبان با استفاده از هوش مصنوعی برای امور تکراری و پشت‌صحنه مخالفتی ندارند، اما همچنان می‌خواهند انسان در نقش‌های اصلی، صدا و نوشتن اثر حضور داشته باشد.

جست‌وجو دشوارتر شده است

اشتراک در سرویس‌های پولی فیلم و تلویزیون دوباره افزایش یافته است. بر اساس گزارش Deloitte، ۷۸ درصد مصرف‌کنندگان به سرویس‌های ویدئویی پولی دسترسی دارند؛ رقمی که از رکورد قبلی ۷۶ درصد در سال ۲۰۲۱ بالاتر رفته است.

میانگین تعداد اشتراک‌های فیلم و تلویزیون هر خانوار به ۲.۸۶ رسیده؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۱۸، ۱.۴۵ بود. بخشی از این افزایش به خرید اشتراک از طریق واسطه‌ها و بسته‌های تجمیعی مربوط می‌شود.

با وجود گسترش سرویس‌ها، یافتن محتوای موردنظر برای کاربران به چالشی تازه تبدیل شده است. ۴۰ درصد از مصرف‌کنندگان به طور معمول جست‌وجوی فیلم را با باز کردن یک اپلیکیشن مشخص و جست‌وجو در همان برنامه آغاز می‌کنند و ۳۶ درصد نیز ابتدا سراغ پیشنهادهای همان اپلیکیشن می‌روند.

به این ترتیب، رقابت پلتفرم‌ها فقط بر سر داشتن محتوای بیشتر نیست؛ دیده‌شدن محتوا و قرار گرفتن در مسیر نخست جست‌وجوی کاربر نیز اهمیت پیدا کرده است.

مصرف‌کنندگان از خدمات دیجیتال چه می‌خواهند؟

یک گزارش دیگر از Deloitte تصویری از مصرف‌کننده‌ای ارائه می‌دهد که از ابزارهای دیجیتال استفاده می‌کند، اما هر فناوری تازه‌ای را بدون پرسش نمی‌پذیرد. کاربران در استفاده از هوش مصنوعی به‌تدریج تجربه بیشتری کسب می‌کنند، در موضوعات حساس همچنان با مسئله اعتماد مواجه‌اند، درباره ایمنی کودکان در شبکه‌های اجتماعی نگرانی دارند و در سرگرمی، نقش انسان را مهم می‌دانند.

این پژوهش برای شرکت‌های فناوری، رسانه‌ها و ارائه‌دهندگان خدمات دیجیتال نیز پیام روشنی دارد: افزایش قابلیت‌ها و عرضه محصولات تازه به‌تنهایی تضمین‌کننده پذیرش نیست. تجربه کاربری، اعتماد، ایمنی و هماهنگی با نیازهای واقعی مصرف‌کنندگان همچنان در تصمیم‌گیری آن‌ها نقش دارد.

آیا استفاده از فناوری به معنای اعتماد به آن است؟

گزارش Deloitte نشان می‌دهد فراگیر شدن فناوری به معنای پذیرش بی‌چون‌وچرای آن نیست. مصرف‌کنندگان هوش مصنوعی را امتحان می‌کنند، اما هنوز بسیاری از آن‌ها از محدودیت‌هایش آگاه نیستند؛ از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند، اما درباره تاثیر آن بر کودکان و سلامت روان نگرانی دارند؛ و به سرویس‌های سرگرمی آنلاین دسترسی بیشتری پیدا کرده‌اند، اما برای یافتن محتوای دلخواه با دشواری روبه‌رو هستند.

این فاصله میان استفاده و اعتماد، یکی از مهم‌ترین نشانه‌های تغییر زندگی دیجیتال است. در چنین شرایطی، موفقیت فناوری‌های آینده فقط به قابلیت‌های تازه وابسته نیست؛ بلکه به میزان پاسخ‌گویی آن‌ها به نیازهای کاربران، حفظ امنیت و حریم خصوصی و نگه داشتن انسان در مرکز تجربه دیجیتال بستگی دارد.