یادداشت؛
شرکت‌های فروش اطلاعات از داده‌های سلامت کاربران پول درمی‌آورند
به گزارش خبرگزاری آنا به نقل از واشنگتن‌پست؛ شرکت‌های Data Brokers (دلالان داده) اطلاعات مکانی کاربران را از گوشی‌های هوشمند جمع‌آوری می‌کنند و با پیوند دادن آن به داده‌های دیگر، درباره زندگی و وضعیت سلامت افراد استنباط‌هایی به دست می‌آورند؛ سپس این اطلاعات را در قالب فهرست‌های بازاریابی و پروفایل‌های تبلیغاتی در اختیار شرکت‌ها قرار می‌دهند.
این فرایند می‌تواند حضور فرد در بیمارستان، کلینیک درمانی، مرکز ترک اعتیاد یا مراکز مرتبط با سلامت باروری را به سرنخی برای شناخت شرایط حساس زندگی او تبدیل کند؛ حتی اگر فرد هیچ اطلاعات پزشکی را به طور مستقیم در اینترنت جست‌وجو نکرده باشد.
یکی از نمونه‌های مطرح‌شده در گزارش، کریس مک‌کوئین، بیمار سابق مبتلا به سرطان خون است که پس از پایان دوره درمان، همچنان با تبلیغاتی درباره درمان‌های جعلی سرطان مواجه می‌شد. پاک‌سازی بدن با آب‌میوه، درمان‌های موسوم به طبیعی و کلینیک‌هایی که وعده درمان کامل با شیمی‌درمانی کمتر می‌دادند، از جمله تبلیغاتی بودند که در گوشی او ظاهر می‌شدند و جالب‌تر اینکه در پی مراجعه‌های معمول او به متخصص سرطان و انجام آزمایش‌های خون پدیدار شده بودند.
این مسئله فقط به تبلیغات آزاردهنده محدود نمی‌شود. مک‌کوئین نگران است که بیماران دیگر به‌جای پیروی از توصیه پزشکان، به درمان‌های اثبات‌نشده روی بیاورند و سلامت خود را به خطر بیندازند.
اطلاعات مکانی چگونه به دست دلالان داده می‌رسد؟
ردیابی مکانی گوشی‌ها می‌تواند از مسیر اپلیکیشن‌ها، ابزارهای تبلیغاتی و شرکت‌هایی انجام شود که داده‌های کاربران را جمع‌آوری یا خریداری می‌کنند. این اطلاعات با شناسه‌های تبلیغاتی دستگاه‌ها و داده‌های دیگر ترکیب می‌شود و امکان بررسی مسیر رفت‌وآمد کاربران را فراهم می‌کند.
کمیسیون تجارت فدرال آمریکا (FTC) پیش‌تر شرکت‌هایی را به دلیل فروش اطلاعات مکانی حساس مورد پیگرد قرار داده است. این نهاد در پرونده شرکت Kochava اعلام کرد داده‌های فروخته‌شده از صدها میلیون دستگاه تلفن همراه می‌توانست برای ردیابی رفت‌وآمد افراد به مراکز درمانی، مکان‌های مذهبی و دیگر مکان‌های حساس استفاده شود.
گزارش واشنگتن‌پست تاکید می‌کند که دلالان داده فقط به یک مکان مشخص توجه نمی‌کنند؛ آن‌ها می‌توانند مسیر حرکت فرد را در طول زمان بررسی کنند و از الگوهای رفت‌وآمد، اطلاعات حساس‌تری درباره زندگی او به دست آورند. حتی اگر داده مربوط به یک مرکز حساس از پروفایل فرد حذف شود، بررسی مسیر رفت‌وآمد او تا نزدیکی آن مکان و ادامه مسیر پس از خروج می‌تواند به شناسایی مقصد کمک کند.
چرا قوانین محرمانگی پزشکی از کاربران محافظت نمی‌کند؟
یکی از نکات اصلی گزارش این است که اطلاعات مکانی گوشی‌ها، برخلاف پرونده‌های پزشکی، تحت پوشش قانون فدرال آمریکا موسوم به HIPAA قرار نمی‌گیرد. این قانون از محرمانگی اطلاعات سلامت در چارچوب‌های مشخص مراقبت پزشکی محافظت می‌کند.
بنابراین ممکن است داده‌ای که نشان می‌دهد فرد به بیمارستان یا مرکز درمانی مراجعه کرده، بدون آنکه از پرونده پزشکی او به دست آمده باشد، در بازار داده‌ها خریدوفروش شود. همین شکاف قانونی باعث شده کارشناسان حریم خصوصی خواستار محدودیت‌های گسترده‌تر بر فروش و استفاده از داده‌های مکانی شوند.
تبلیغات هدفمند چگونه انجام می‌شوند؟
شرکت‌های تبلیغاتی از هدف‌گیری کاربران دفاع می‌کنند و می‌گویند تبلیغات هدفمند به مصرف‌کنندگان کمک می‌کند محصولات مرتبط‌تری پیدا کنند و امکان ارائه رایگان برخی خدمات دیجیتال را فراهم می‌سازد؛ اما کارشناسان حریم خصوصی هشدار می‌دهند که اطلاعات مکانی، وقتی در کنار سایر داده‌ها قرار می‌گیرد، می‌تواند به‌ویژه برای افراد آسیب‌پذیر خطرناک باشد. تبلیغاتی که از وضعیت سلامت افراد سوءاستفاده می‌کنند، ممکن است آن‌ها را به خرید مکمل‌ها یا درمان‌هایی سوق دهند که نه‌تنها اثربخشی آن‌ها ثابت نشده، بلکه می‌توانند با داروهای تجویزی تداخل داشته باشند یا عوارض جدی ایجاد کنند.
به گفته پزشکان مورد اشاره در گزارش، برخی از این درمان‌های جعلی ممکن است باعث مسمومیت، کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی یا اختلال در عملکرد داروهای تجویزی شوند.
واکنش نهادهای نظارتی چه بود؟
در آمریکا، برخی نهادهای نظارتی برای محدود کردن فعالیت دلالان داده اقدام کرده‌اند؛ اما کارشناسان حریم خصوصی معتقدند برخورد با چند شرکت، به تنهایی نمی‌تواند صنعتی را متوقف کند که بر جمع‌آوری و فروش اطلاعات شخصی کاربران بنا شده است.
کمیسیون تجارت فدرال آمریکا در مه ۲۰۲۶ اعلام کرد برای حل‌وفصل پرونده شرکت Kochava و زیرمجموعه آن، محدودیت‌هایی را بر فروش، اشتراک‌گذاری یا افشای اطلاعات مکانی حساس بدون رضایت صریح کاربران اعمال خواهد کرد. این پرونده به اتهام فروش داده‌هایی مربوط بود که امکان ردیابی رفت‌وآمد کاربران به مراکز درمانی و دیگر مکان‌های حساس را فراهم می‌کرد.
با این حال، توافق‌های قضایی با یک شرکت به معنای وضع قانون برای تمام بازار نیست و سایر دلالان داده را تحت تاثیر قرار نمی‌دهد.
در سطح ایالت‌ها نیز برخی محدودیت‌ها وضع شده است. طبق گزارش، ایالت‌های کانکتیکات، دلاور، مریلند، نیوجرسی، اورگن و ویرجینیا فروش داده‌های مکانی دقیق را ممنوع کرده‌اند. در مقابل، تلاش برای گسترش این محدودیت‌ها با مخالفت شرکت‌های فعال در صنعت تبلیغات دیجیتال روبه‌رو شده است.
در کالیفرنیا نیز فرماندار این ایالت در ۲۷ سپتامبر لایحه‌ای را که فروش و اشتراک‌گذاری اطلاعات مکانی و دیگر داده‌های حساس را محدود می‌کرد، وتو کرد. او این طرح را فراتر از حد لازم دانست.
فقط ۹ درصد دلالان داده به الزامات قانونی پایبندند
گزارش به پژوهشی از دانشگاه استنفورد اشاره می‌کند که نشان داده تنها ۹ درصد از ۵۲۲ دلال داده ثبت شده در کالیفرنیا، پس از اجرای قانون مربوط به حقوق حریم خصوصی، به طور کامل الزامات شفافیت را رعایت می‌کردند.
این پژوهش همچنین نشان داد ۴۳ درصد از دلالان بررسی‌شده، امکان استفاده از تمام حقوق حریم خصوصی را برای کاربران فراهم نمی‌کردند و ۶۴ درصد دست‌کم یک مانع جدی در روند ثبت درخواست کاربران ایجاد کرده بودند. این یافته‌ها نشان می‌دهد حتی در ایالتی با قوانین به نسبت سخت‌گیرانه درباره حریم خصوصی، کاربران برای اطلاع از داده‌های جمع‌آوری‌شده درباره خود یا درخواست حذف آن‌ها با دشواری مواجه‌اند.
چگونه می‌توان ردیابی را محدود کرد؟
کارشناسان توصیه می‌کنند کاربران دسترسی اپلیکیشن‌ها به موقعیت مکانی را محدود کنند و مجوز مکان را فقط در موارد ضروری در اختیار برنامه‌ها قرار دهند. همچنین غیرفعال کردن ردیابی تبلیغاتی و حذف شناسه تبلیغاتی دستگاه می‌تواند بخشی از مسیر جمع‌آوری و پیوند داده‌ها را محدود کند.
وزارت بهداشت و خدمات انسانی آمریکا نیز در راهنمای حفاظت از اطلاعات سلامت در گوشی‌های شخصی، توصیه کرده است کاربران از نصب اپلیکیشن‌های غیرضروری خودداری کنند و به برنامه‌هایی که واقعاً به مکان نیاز ندارند، مجوز دسترسی به موقعیت مکانی ندهند.
در آیفون، کاربران می‌توانند از بخش تنظیمات حریم خصوصی، دسترسی اپلیکیشن‌ها به مکان و درخواست ردیابی را مدیریت کنند. در گوشی‌های اندرویدی نیز تنظیمات مکان و شناسه تبلیغاتی در بخش حریم خصوصی یا تبلیغات قابل کنترل است. البته این اقدامات به معنای حذف کامل ردپای دیجیتال نیست؛ داده‌هایی که پیش‌تر جمع‌آوری شده‌اند ممکن است همچنان در اختیار شرکت‌ها باشند.
حریم خصوصی به کالا تبدیل شده است
وقتی گوشی هوشمند دائم موقعیت مکانی ما را ثبت می‌کند، مرز میان اطلاعات عادی و اطلاعات حساس از بین می‌رود. مراجعه به پزشک، حضور در یک مرکز درمانی یا حتی رفت‌وآمد به مکانی خاص، می‌تواند بدون اطلاع مستقیم کاربر به داده‌ای قابل خریدوفروش تبدیل شود.
مسئله فقط این نیست که تبلیغی نامرتبط روی صفحه ظاهر شود؛ مسئله این است که اطلاعاتی درباره وضعیت سلامت افراد، بدون آنکه خودشان آگاهانه منتشر کرده باشند، به ابزار کسب درآمد تبدیل می‌شود. در چنین شرایطی، کنترل حریم خصوصی نباید فقط به چند تنظیمات گوشی یا درخواست حذف اطلاعات از شرکت‌ها محدود بماند؛ شفافیت در جمع‌آوری داده و محدودیت قانونی بر فروش اطلاعات حساس، بخش ضروری حفاظت از زندگی دیجیتال کاربران است.
انتهای پیام/
