گزارش ویدئویی؛
ناسا به سراغ دالان‌های زیرزمینی ماه برای سکونت انسان می‌رود
به گزارش خبرگزاری آنا؛ ناسا به‌تازگی سه مجموعه ابزار علمی جدید را برای بررسی سطح و زیرسطح ماه انتخاب کرده است؛ برنامه‌ای که بخشی از تلاش این سازمان برای آماده‌سازی مقدمات ایجاد یک پایگاه انسانی روی ماه است. یکی از این مجموعه‌ها با نام «جیملی» (GIMLI) قرار است در منطقه «تپه‌های ماریوس» (Marius Hills) مستقر شود و بررسی کند که آیا یک گودال شناخته‌شده در سطح ماه به یک دالان گدازه‌ای بزرگ در زیر زمین راه دارد یا نه.
وقتی خانه آینده انسان می‌تواند زیر پای او باشد
در بیانیه ناسا، «جیملی» یکی از سه مجموعه پژوهشی تازه‌ای است که از طریق برنامه «پریزم» (PRISM) برای فرود روی سطح ماه انتخاب شده است. هدف این ابزار، بررسی زیر سطح ماه و جست‌وجوی دالان‌های گدازه‌ای در منطقه تپه‌های ماریوس است.
«ناتانیل پوتزیگ»، پژوهشگر اصلی این پروژه از مؤسسه علوم سیاره‌ای، مسئولیت این بررسی را بر عهده دارد. ابزار جیملی قرار است بررسی کند که آیا «گودال تپه‌های ماریوس» به یک دالان گدازه‌ای بزرگ در زیر سطح متصل می‌شود یا خیر. ناسا می‌گوید تأیید وجود چنین فضا‌هایی می‌تواند بر برنامه‌ریزی زیستگاه‌های آینده اثر بگذارد؛ زیرا این ساختار‌ها ممکن است مانند پناهگاه‌هایی طبیعی، ثبات حرارتی و محافظت در برابر تابش یون‌ساز و ریزشهاب‌سنگ‌ها فراهم کنند.
«نیکی فاکس»، معاون اداره مأموریت علمی ناسا، این مجموعه مأموریت‌ها را بخشی از تلاش برای فراهم کردن اطلاعات، منابع و ملاحظات ایمنی مورد نیاز فضانوردان آینده توصیف کرده است. به گفته او، هدف این برنامه کاهش خطر‌هایی است که فضانوردان در مأموریت‌های آینده با آنها روبه‌رو خواهند شد.
دالان گدازه‌ای چگونه شکل می‌گیرد؟
ایده وجود غار در ماه از یک پدیده آتشفشانی شناخته‌شده می‌آید. همان‌طور که در زمین تونل‌هایی به نام «دالان‌های گدازه‌ای» شکل می‌گیرند، در ماه نیز جریان گدازه‌های آتشفشانی می‌تواند چنین ساختار‌هایی ایجاد کرده باشد.
در گزارش بخش علمی ناسا درباره شواهد تازه از غار‌های ماه آمده است که غار‌های ماه، مانند «دالان‌های گدازه‌ای» روی زمین، احتمالا زمانی شکل گرفته‌اند که گدازه مذاب در زیر لایه‌ای از گدازه سردشده جریان داشته یا پوسته‌ای روی رودخانه‌ای از گدازه شکل گرفته و در نتیجه تونلی طولانی و توخالی ایجاد شده است. اگر سقف این دالان گدازه‌ای جامدشده فروبریزد، گودالی شبیه یک نورگیر ایجاد می‌شود که می‌تواند به بخش دیگری از این ساختار غارمانند راه داشته باشد.
این همان دلیلی است که گودال‌های سطح ماه برای دانشمندان اهمیت پیدا کرده‌اند: شاید آنچه از بالا یک فرورفتگی ساده به نظر می‌رسد، ورودی یک ساختار بسیار بزرگ‌تر در زیر سطح باشد.
یک تونل احتمالی ۶۰ کیلومتری زیر ماه
پژوهش‌های پیشین نیز شواهدی از وجود چنین ساختار‌هایی در ماه ارائه کرده‌اند. در یک مطالعه که با استفاده از داده‌های مأموریت «گِریل» (GRAIL) ناسا انجام شد، پژوهشگران میدان گرانشی ماه را در منطقه تپه‌های ماریوس بررسی کردند.
پژوهشگران با بررسی تغییرات میدان گرانشی ماه در این منطقه، الگویی را شناسایی کردند که با وجود یک دالان گدازه‌ای احتمالی سازگار بود. آنها با استفاده از محاسبات، ابعاد این ساختار احتمالی را حدود ۶۰ کیلومتر طول، ۹ کیلومتر عرض، ۶۰۵ متر عمق و ۵۵ متر ارتفاع برآورد کردند. این نتیجه با ویژگی‌های زمین‌شناختی اطراف و داده‌های بازتاب راداری ماه نیز پشتیبانی شد.
اما این اعداد را نباید به معنای اندازه‌گیری مستقیم یک غار دانست. پژوهشگران از داده‌های گرانشی و راداری برای شناسایی یک ساختار احتمالی استفاده کرده‌اند و اکنون مأموریت جیملی قرار است بررسی مستقیم‌تری انجام دهد.
غار‌هایی که سال‌هاست دانشمندان به دنبالشان هستند
دانشمندان چند دهه است احتمال وجود غار‌های زیرسطحی در ماه را مطرح می‌کنند. ناسا می‌گوید پیش از فرود‌های انسانی آپولو نیز برخی گودال‌های سطحی در تصاویر مدارگرد‌های ماه به‌عنوان ورودی‌های احتمالی غار‌ها مطرح شده بودند. سپس در سال ۲۰۰۹، وجود یک گودال با استفاده از تصاویر مدارگرد «کاگویا» آژانس فضایی ژاپن تأیید شد و پس از آن، تصاویر و اندازه‌گیری‌های حرارتی مدارگرد شناسایی ماه، گودال‌های بیشتری را در نقاط مختلف ماه آشکار کردند.
در سال‌های بعد، داده‌های راداری نیز تصویر دقیق‌تری ارائه کردند. ناسا گزارش کرده است که بررسی دوباره داده‌های راداری ابزار «مینی‌آر‌اف» (Mini-RF) مدارگرد LRO شواهدی از غاری را نشان داده که بیش از ۲۰۰ فوت، معادل حدود ۶۱ متر از پایه یک گودال در منطقه «دریای آسایش» (Mare Tranquillitatis) امتداد دارد. البته اندازه کامل این غار هنوز مشخص نیست و ممکن است تا مسافت بسیار بیشتری در زیر سطح ادامه داشته باشد.
چرا زیر سطح ماه از روی سطح آن جذاب‌تر است؟
یکی از مهم‌ترین مشکلات زندگی روی ماه، شرایط بسیار متغیر محیطی است. پژوهشی که با داده‌های مدارگرد LRO و مدل‌سازی رایانه‌ای انجام شد، نشان داد بخش‌هایی از گودال‌های ماه که همیشه در سایه قرار دارند، دمای نسبتا پایداری دارند؛ حدود ۱۷ درجه سانتی‌گراد.
این وضعیت با سطح ماه تفاوت چشمگیری دارد. دمای سطح در طول روز قمری می‌تواند تا حدود ۱۲۷ درجه سانتی‌گراد افزایش یابد و در شب به حدود منفی ۱۷۳ درجه سانتی‌گراد برسد. یک روز قمری نیز تقریبا ۱۵ روز زمینی طول می‌کشد و پس از آن شبی تقریبا به همین طول ادامه پیدا می‌کند.
پژوهشگران بر این اساس معتقدند گودال‌ها و غار‌های احتمالی می‌توانند نسبت به سطح ماه محیطی با ثبات حرارتی بیشتری ایجاد کنند. افزون بر این، چنین ساختار‌هایی می‌توانند تا حدی در برابر پرتو‌های کیهانی، تابش خورشیدی و ریزشهاب‌سنگ‌ها محافظت ایجاد کنند.
هنوز تا «خانه ماه» فاصله زیادی وجود دارد
با وجود این شواهد، هنوز نمی‌توان گفت انسان خانه‌ای آماده در زیر سطح ماه پیدا کرده است. حتی در مورد ساختار ۶۰ کیلومتری تپه‌های ماریوس نیز آنچه تاکنون به دست آمده، شواهدی از وجود یک دالان گدازه‌ای احتمالی است و ناسا اکنون می‌خواهد با مأموریت جیملی بررسی کند که آیا این گودال واقعا به یک ساختار زیرزمینی بزرگ متصل می‌شود یا خیر.
در واقع، مسیر ساخت یک زیستگاه انسانی از پیدا کردن یک حفره آغاز نمی‌شود؛ نخست باید شکل، اندازه، پایداری و شرایط واقعی آن مشخص شود. ناسا هم‌زمان در دو مأموریت دیگر خود به دنبال شناخت محیط ماه است: ابزار «لمس-اس‌پی» (LEMS-SP) قرار است خطر‌هایی مانند ریزشهاب‌سنگ‌ها و فعالیت‌های لرزه‌ای را پایش کند و ابزار «دیسکو» (DISCO) نیز به دنبال اندازه‌گیری مستقیم یخ پنهان در مناطق بسیار سرد و بررسی رفتار سطح ماه خواهد بود.
بنابراین، آنچه اکنون در زیر سطح ماه جست‌و‌جو می‌شود، فقط یک غار نیست؛ بخشی از تلاش برای پاسخ دادن به یک پرسش بزرگ‌تر است: اگر قرار باشد انسان اقامت طولانی‌تری روی ماه داشته باشد، آیا می‌تواند به جای ساختن همه چیز از صفر، از پناهگاه‌هایی استفاده کند که میلیاردها سال پیش فرایند‌های آتشفشانی برای او ساخته‌اند؟
انتهای پیام/
