ویستا؛ سیستمعاملی که چهرۀ محصولات مایکروسافت را تغییر داد
به گزارش خبرگزاری آنا؛ ویندوز ویستا یکی از مهمترین نسخههای سیستمعامل مایکروسافت در مسیر تحول ویندوز بود؛ نسخهای که پس از سالها توسعه و تغییرات گسترده در معماری سیستمعامل، سرانجام در سال ۲۰۰۷ در اختیار کاربران قرار گرفت. ویستا قرار بود نسل جدیدی از تجربه کار با رایانه شخصی را شکل دهد و در کنار ظاهر تازه، امنیت، جستوجوی اطلاعات، مدیریت فایلها و پشتیبانی از سختافزارهای جدید را متحول کند.
ویستا از دل یک پروژۀ طولانی متولد شد
داستان ویندوز ویستا به سالهایی بازمیگردد که مایکروسافت در حال برنامهریزی برای نسل بعدی ویندوز پس از XP بود. توسعه این نسخه برخلاف بسیاری از بهروزرسانیهای معمول سیستمعامل، با تغییرات گسترده و بازنگریهای متعدد همراه شد و در نهایت عرضه محصول چندین بار به تعویق افتاد.
نام ویستا در ابتدا قرار نبود به این زودی وارد بازار شود. مایکروسافت در طول فرآیند توسعه، بخشهایی از برنامه اولیه خود را تغییر داد و برخی قابلیتها نیز از برنامه انتشار کنار گذاشته شدند تا محصول نهایی به مرحله عرضه برسد.
اهمیت این پروژه برای مایکروسافت تا حدی بود که شرکت در سال ۲۰۰۶، پیش از عرضه عمومی، نسخههای آزمایشی را در اختیار گروههای مختلف کاربران و متخصصان قرار داد. در سپتامبر همان سال نیز انتشار Release Candidate ۱ نشان داد که ویستا به مراحل پایانی توسعه نزدیک شده است. مایکروسافت در آن مقطع عرضه عمومی را برای ژانویه ۲۰۰۷ هدفگذاری کرده بود.
سرانجام نسخه تجاری ویستا برای مشتریان دارای مجوزهای حجمی در نوامبر ۲۰۰۶ عرضه شد و نسخه عمومی آن از ۲۵ ژانویه ۲۰۰۷ در دسترس قرار گرفت. مایکروسافت ویستا را یکی از بزرگترین عرضههای تاریخ خود در آن زمان معرفی کرده بود؛ محصولی که قرار بود همراه با نسل جدید Office، فصل تازهای را در محصولات اصلی شرکت رقم بزند.
شش نسخۀ مختلف برای کاربران مختلف
مایکروسافت برای ویستا مجموعهای از نسخههای مختلف را طراحی کرد تا سیستمعامل بتواند گروههای متفاوت کاربران را پوشش دهد. در زمان معرفی، این مجموعه شامل ویندوز ویستا ویژۀ کسب و کار، ویندوز ویستا Enterprise، ویندوز ویستا ویژۀ کاربران خانگی، ویندوز نسخۀ پرمیوم ویژۀ کاربران خانگی، ویندوز ویستا Ultimate و ویندوز ویستا Starter بود. سه نسخه برای مصرفکنندگان، دو نسخه برای کسبوکارها و یک نسخه برای بازارهای نوظهور در نظر گرفته شده بود.
این تقسیمبندی نشان میداد که مایکروسافت ویستا را فقط یک سیستمعامل خانگی نمیدانست. امکانات مدیریتی و امنیتی برای سازمانها در کنار قابلیتهای چندرسانهای و سرگرمی برای کاربران خانگی، بخشی از تصویری بود که شرکت برای نسل جدید ویندوز ترسیم کرده بود.
در میان این نسخهها، Ultimate جایگاه متفاوتی داشت و مجموعه گستردهتری از قابلیتهای خانگی و تجاری را در یک نسخه ارائه میکرد. همین تنوع بعدها باعث شد ویستا با تعداد قابل توجهی ویرایش و ترکیب سختافزاری و نرمافزاری شناخته شود.
ظاهر ویندوز وارد دورۀ تازهای شد
یکی از نخستین چیزهایی که کاربران هنگام کار با ویستا متوجه میشدند، تفاوت ظاهری آن با ویندوز XP بود. مایکروسافت در این نسخه رابط کاربری را به شکل محسوسی بازطراحی کرد و مجموعهای از عناصر بصری جدید را در اختیار کاربران قرار داد.
رابط Aero یکی از شناختهشدهترین بخشهای این تحول بود. پنجرههای شفاف، جلوههای گرافیکی، پیشنمایش پنجرهها و انیمیشنهای بیشتر باعث شدند رابط کاربری ویستا فاصله قابل توجهی با ظاهر کلاسیکتر XP پیدا کند.
این تغییر صرفاً یک تغییر تزئینی نبود. ویستا در دورهای عرضه شد که کارتهای گرافیکی قدرتمندتر و نمایشگرهای با وضوح بالاتر به تدریج در رایانههای شخصی گسترش پیدا میکردند و مایکروسافت میخواست سیستمعامل جدید خود را با این نسل از سختافزار هماهنگ کند.
همین موضوع سبب شد تجربه کار با ویستا بیش از گذشته به توان سختافزاری رایانه وابسته باشد؛ مسئلهای که بعدها یکی از مهمترین موضوعات پیرامون این سیستمعامل شد.
جستوجو و پیدا کردن فایلها سادهتر شد
ویستا در بخش مدیریت اطلاعات نیز تغییرات مهمی داشت. مایکروسافت تلاش کرد پیدا کردن فایلها و اطلاعات ذخیرهشده روی رایانه از طریق جستوجوی داخلی سریعتر و کاربردیتر شود.
ویندوز Search در ویستا نقش پررنگتری پیدا کرد و کاربران میتوانستند هنگام کار با منوی Start و پوشههای سیستم، اطلاعات موردنظر خود را جستوجو کنند.
این تغییر با روندی هماهنگ بود که در آن حجم اطلاعات ذخیرهشده روی رایانههای شخصی به سرعت افزایش مییافت. دیگر پیدا کردن یک فایل صرفاً با باز کردن چند پوشه و به خاطر سپردن محل ذخیره آن انجام نمیشد و جستوجوی محتوای دیجیتال به بخشی جدیتر از تجربه کار با رایانه تبدیل شده بود.
ویستا برای عصر جدید سختافزارها آماده شد
یکی دیگر از اهداف ویستا، هماهنگی بیشتر با نسل جدید سختافزارها و استانداردهای رایانهای بود. پشتیبانی از معماری ۶۴ بیتی در نسخههای مختلف، امکانات گرافیکی جدید و پشتیبانی از سختافزارهای تازه، بخشی از این مسیر بود.
البته همین مسئله یک واقعیت مهم را نیز آشکار کرد، رایانهای که برای ویندوز XP مناسب بود، الزاماً تجربه مطلوبی از ویندوز ویستا ارائه نمیداد.
ویستا در مقایسه با XP منابع بیشتری میخواست و اجرای برخی قابلیتهای گرافیکی آن به سختافزار مناسب نیاز داشت. همین موضوع موجب شد هنگام خرید رایانههای جدید، توجه به مشخصات سختافزاری اهمیت بیشتری پیدا کند.
مایکروسافت در ادامه تلاش کرد با بهروزرسانیهای سیستمعامل، بخشی از مشکلات عملکردی و سازگاری را برطرف کند.
سرویس پک اول؛ تلاش برای پختگی ویستا
پس از عرضه اولیه، مایکروسافت بازخورد کاربران و سازمانها را دریافت کرد و توسعه سرویس پک ۱ را در دستور کار قرار داد.
ویندوز ویستا سرویس پک ۱ در فوریه ۲۰۰۸ به مرحله انتشار رسید و از مارس همان سال در دسترس مشتریان قرار گرفت. مایکروسافت اعلام کرد که این بهروزرسانی روی موضوعاتی مانند قابلیت اطمینان، عملکرد، سازگاری، پشتیبانی از سختافزارهای جدید و استانداردهای تازه تمرکز دارد.
سرویس پک ۱ در واقع فقط مجموعهای از وصلههای امنیتی نبود. مایکروسافت در این بسته تغییراتی برای بهبود عملکرد عملیات مختلف سیستم، مدیریت و سازگاری سختافزارها و استانداردهای جدید ارائه کرد.
انتشار سرویس پک ۱ نشان داد ویستا همچنان در حال تکامل است و مایکروسافت تلاش میکند فاصله میان طراحی اولیه سیستمعامل و تجربه واقعی کاربران را کاهش دهد.
سرویس پک دوم، آخرین فصل بزرگ ویستا
در آوریل ۲۰۰۹، سرویس پک ۲ برای ویستا منتشر شد. این بهروزرسانی ادامه مسیر اصلاح و تکمیل سیستمعامل بود و در نهایت آخرین مرحله مهم پشتیبانی از ویستا را شکل داد.
ویستا در سالهای بعد همچنان روی میلیونها رایانه مورد استفاده قرار گرفت، اما بازار رایانههای شخصی به سمت نسل بعدی ویندوز حرکت کرده بود. ویندوز ۷ در سال ۲۰۰۹ وارد بازار شد و بخش قابل توجهی از توجه کاربران و تولیدکنندگان رایانه را به خود اختصاص داد.
در نتیجه، ویستا به تدریج جایگاه خود را به عنوان یک مرحله گذار در تاریخ ویندوز پیدا کرد؛ نسخهای که بسیاری از ایدهها و تغییرات فنی آن بعدها در نسلهای بعدی ویندوز ادامه یافتند.
پایان پشتیبانی؛ پایان یک دوره
مایکروسافت پشتیبانی اصلی از ویستا را در سال ۲۰۱۲ به پایان رساند و پشتیبانی گسترده آن تا ۱۱ آوریل ۲۰۱۷ ادامه پیدا کرد. بر اساس جدول رسمی چرخه عمر محصولات مایکروسافت، پشتیبانی نسخه اصلی ویستا در سال ۲۰۱۰ پایان یافته بود، در حالی که سرویس پک ۲ تا ۱۱ آوریل ۲۰۱۷ تحت پشتیبانی قرار داشت.
پایان پشتیبانی به معنای از کار افتادن رایانههای مجهز به ویستا نبود؛ این سیستمعامل همچنان میتوانست اجرا شود، اما مایکروسافت دیگر برای آن بهروزرسانیهای امنیتی و اصلاحات جدید ارائه نمیکرد.
ویستا در نهایت در تاریخ ویندوز جایگاهی متفاوت پیدا کرد. این سیستمعامل با وجود عمر نسبتاً کوتاهتر از برخی نسلهای موفق ویندوز، مجموعهای از تغییرات مهم را وارد ساختار ویندوز کرد؛ از رابط گرافیکی جدید و جستوجوی گستردهتر گرفته تا معماری امنیتی متفاوت و آمادهسازی سیستمعامل برای نسل تازه سختافزارها در همین دوره توسط مایکروسافت به سیستمعاملهای رایانهای اضافه شد.
مسیر ویستا در سال ۲۰۰۹ با ورود ویندوز ۷ وارد مرحلۀ تازهای شد، اما بسیاری از تغییراتی که کاربران ابتدا در ویستا تجربه کردند، در نسلهای بعدی ویندوز باقی ماندند و به تدریج به بخش عادی تجربه کار با سیستمعامل تبدیل شدند. از این منظر، ویستا را میتوان یکی از حلقههای مهم میان ویندوز XP و نسل مدرنتر ویندوز دانست؛ نسلی که شاید بیش از آنکه مقصد نهایی باشد، نقش یک پل فناورانه را در تاریخ ویندوز ایفا کرد.
انتهای پیام/
