چگونه ناپدیدسازی اجباری به ابزاری علیه خانوادههای غزه تبدیل شده است؟
به گزارش خبرگزاری آنا، در نوار غزه، جایی که بخشهای گستردهای از آن در جریان جنگ ویران شده و ساکنانش زیر فشار محاصره شدید زندگی میکنند، مسئله افراد مفقودشده به یکی از دردناکترین ابعاد بحران انسانی تبدیل شده است. این وضعیت نهتنها رنج خانوادهها را تشدید کرده، بلکه زندگی بسیاری از آنان را در حالت بلاتکلیف نگه داشته و چالشهای حقوقی و اجتماعی متعددی ایجاد کرده است.
بر اساس اعلام «مرکز فلسطینی افراد مفقود و ناپدیدشده قهری»، از آغاز جنگ در غزه تاکنون بین ۷ تا ۸ هزار فلسطینی در این منطقه مفقود شدهاند؛ آماری که نشاندهنده ابعاد گسترده این بحران انسانی است.
«ندا نبیل»، مدیر مرکز فلسطینی افراد مفقود و ناپدیدشده قهری، در گفتوگو با الجزیره میگوید هزاران خانواده در غزه همچنان از سرنوشت عزیزان خود بیاطلاع هستند. به گفته او، این باور گسترده وجود دارد که حدود ۱۵۰۰ نفر از افراد ناپدیدشده در زندانهای اسرائیل نگهداری میشوند.
نبیل تأکید میکند که عدم ارائه اطلاعات درباره بازداشتشدگان فلسطینی از سوی اسرائیل صرفاً یک خطای اداری نیست، بلکه یک تاکتیک نظامی هدفمند برای طولانیتر کردن رنج خانوادههاست. به گفته او، «سیاست سکوت و پنهانکاری کامل» بهمنظور تعمیق درد و بلاتکلیفی خانوادههایی دنبال میشود که عزیزان خود را از دست دادهاند.
وی میافزاید که ارائه فهرست اسامی بازداشتشدگان یا اجازه دسترسی به آنان برای کمیته بینالمللی صلیب سرخ اقدامی ساده است، اما در عمل چنین کاری انجام نمیشود. به گفته او، این رویکرد نوعی فشار روانی و مجازات جمعی علیه خانوادههای فلسطینی تلقی میشود.
پدیده ناپدیدسازی اجباری به شکلگیری وضعیتی انجامیده که روانشناسان از آن با عنوان «سوگ معلق» یا «فقدان مبهم» یاد میکنند؛ حالتی که زندگی هزاران خانواده در غزه را فلج کرده است.
ندا نبیل در این باره توضیح میدهد خانوادههایی که پیکر عزیزان خود را دفن میکنند، معمولاً میتوانند روند سوگواری را طی کرده و به زندگی ادامه دهند. اما خانوادههایی که از سرنوشت نزدیکانشان اطلاعی ندارند، در چرخهای از امید و ناامیدی گرفتار میشوند.
با این حال، پیامدهای ناپدیدشدن افراد تنها به بعد روانی محدود نمیشود و آثار اجتماعی و حقوقی نیز به همراه دارد. برای مثال، بسیاری از زنان نمیدانند که باید خود را بیوه بدانند یا همچنان همسر فرد مفقود؛ مسئلهای که بر موضوعاتی مانند ارث، ازدواج مجدد و وضعیت حقوقی خانواده تأثیر میگذارد.
او همچنین میگوید در شرایط دشوار آوارگی در غزه جایی که هر عضو خانواده برای تأمین آب، غذا یا برپا کردن چادرها اهمیت دارد، از دست دادن یک عضو خانواده فشار اقتصادی و جسمی سنگینی بر سایر اعضا تحمیل میکند.
بنبست بینالمللی و نگرانی خانوادهها
ندا نبیل وضعیت کنونی را نشانهای از ناتوانی نهادهای بینالمللی فعال در غزه توصیف میکند. به گفته او، از آغاز جنگ، مقامات اسرائیلی اجازه ندادهاند که صلیب سرخ از زندانها بازدید کند یا فهرستی از بازداشتشدگان دریافت کند.
او میگوید: «ما در جهانی زندگی میکنیم که بیشتر با قدرت اداره میشود تا قانون. ناتوانی جامعه جهانی در وادار کردن اسرائیل به رعایت حقوق بشردوستانه بینالمللی، قربانیان در غزه را در معرض انواع نقضها قرار داده است.»
در همین حال، بسیاری از خانوادهها از اعلام رسمی مفقود شدن عزیزانشان نیز هراس دارند؛ زیرا بیم دارند که انتشار نام آنان موجب هدف قرار گرفتن خانوادهها در حملات یا تشدید فشار بر زندانیان در بازداشتگاهها شود.
داستان جوانی که از مرگ بازگشت
خانواده «عید نائل ابوشعار» جوان ۲۵ ساله اهل غزه، ۱۸ ماه تمام با این تصور زندگی کردند که فرزندشان کشته شده است. آنان در سراسر نوار غزه به دنبال پیکر او گشتند، گواهی رسمی فوت دریافت کردند و حتی ده ماه پس از ناپدید شدنش، مجلس عزاداری برگزار کردند.
اما تماس غیرمنتظره یک وکیل همهچیز را تغییر داد؛ او خبر داد که عید زنده است و در زندان عوفر اسرائیل نگهداری میشود.
این تماس به جستوجوی طاقتفرسای یکونیمساله خانواده پایان داد، اما در عین حال بار دیگر توجهها را به سرنوشت هزاران خانواده دیگر در غزه جلب کرد که هنوز نمیدانند عزیزانشان زیر آوار ماندهاند، در گورهای جمعی دفن شدهاند یا در زندانها و بازداشتگاهها نگهداری میشوند.
عید در ۱۵ دسامبر ۲۰۲۴ زمانی ناپدید شد که برای یافتن کار و کمک به خانوادهاش به نزدیکی محور «نتساریم» در مرکز غزه رفته بود؛ منطقهای که بسیاری آن را «محور مرگ» مینامند. این منطقه نواری است که اسرائیل برای جدا کردن شمال و جنوب غزه ایجاد کرد و در آن صدها فلسطینی کشته یا ناپدید شدند.
پدر او، نائل ابوشعار، میگوید جستوجو برای یافتن پسرش خانواده را تا مرز ناامیدی برد. او میگوید: «جلوی سردخانهها و بیمارستانها میخوابیدم. هر وقت میگفتند پیکر ناشناسی آوردهاند، شب و روز خودم را میرساندم. در بیمارستانهای الاقصی، العوده و النصیرات جستوجو کردم؛ درِ یخچالهای سردخانه را با دست خودم باز میکردم تا شاید نشانی از او یا لباسهایش پیدا کنم، اما هیچ اثری نبود.»
خانواده در جریان جستوجو با صلیب سرخ و سازمانهای حقوق بشری تماس گرفتند، اما هر بار با پاسخی نامعلوم و بینتیجه روبهرو شدند. در نهایت، چون هیچ ثبت رسمی از بازداشت او وجود نداشت، خانواده تسلیم واقعیت ظاهری شدند و پس از برگزاری مراسم عزاداری، گواهی رسمی فوت او را از وزارت بهداشت دریافت کردند.
روزنهای از امید
با وجود گذشت یکونیم سال بدون هیچ خبری، مادر عید هرگز امیدش را از دست نداد. او میگوید: «همه میگفتند باید نماز میت غایب بخوانیم، اما من قبول نکردم. قلبم میگفت عید هنوز زنده است.»
حدود یک ماه پیش، روزنهای از امید پدیدار شد؛ یکی از اسرای آزادشده گفته بود در زندان با جوانی به نام عید ابوشعار ملاقات کرده است. چندی بعد، یک وکیل این خبر را تأیید کرد.
پس از انتشار این خبر، در محله خانواده ابوشعار در غزه فضای عزا به جشن تبدیل شد و همسایگان برای زنده بودن این جوان شیرینی پخش کردند؛ اتفاقی که بسیاری آن را معجزه میدانستند.
با این حال، شادی خانواده کامل نیست. مادر عید میگوید: «خوشحالم که زنده است، اما حالا بیشتر نگرانم. وقتی میدانم او زنده است، از رنجی که ممکن است در زندان تحمل کند میترسم. شادی من زمانی کامل میشود که دوباره او را در آغوش بگیرم.»
انتهای پیام/
