اسم ماکان به گوش شما و دوستانتان نخورده است!؟
هجوم اخبار منفی، توان تصمیمگیری را مختل میکند
در روزهایی که بحران، ذهن و زندگی مردم را احاطه کرده، مغز انسان رفتاری از خود نشان میدهد که میتواند آرامش را بازگرداند یا اضطراب را چند برابر کند. گفتوگوی پیش رو نشان میدهد چگونه پیگیری وسواسگونه اخبار، مرز باریک میان آگاهی و آسیب را از میان برمیدارد و چرا مدیریت هیجان و سواد رسانه میتواند نقش نجاتبخش داشته باشد.
در پژوهشهای روانشناسی بحران، مشخص شده است که مغز انسان هنگام مواجهه با تهدید، علاوه بر فعالسازی سیستم هشدار، دچار «سوگیری توجه» میشود؛ یعنی بهطور ناخودآگاه محرکهای منفی، اخبار تهدیدکننده و نشانههای خطر را سریعتر و شدیدتر پردازش میکند. این سوگیری باعث میشود فرد نتواند میان اطلاعات ضروری و اطلاعات آسیبزا تمایز بگذارد و در نتیجه، چرخهای از جستوجوی مداوم اخبار، افزایش برانگیختگی فیزیولوژیک و کاهش توان تنظیم هیجان شکل بگیرد. در چنین وضعیتی، حتی پیامهای تکراری یا مبهم نیز میتوانند واکنشهای شدید عاطفی ایجاد کنند، زیرا مغز در حالت «آمادگی برای خطر» باقی میماند و هر نشانهای را بهعنوان تهدید بالقوه تفسیر میکند.
مریم شالیها، مشاور و روانشناس، در گفتوگویی تفصیلی با خبرنگار آناتک، درباره رفتارهای روانی افراد در شرایط بحران سخن میگوید. او توضیح میدهد چرا مغز انسان به پیگیری وسواسگونه اخبار گرایش پیدا میکند، این رفتار چه پیامدهایی برای سلامت روان دارد، سواد رسانهای چگونه میتواند اضطراب را کاهش دهد، چه تکنیکهایی برای تنظیم هیجان موثر است و افراد دور از خانواده یا وطن چگونه میتوانند مراقبت روانی روزانه داشته باشند. این گفتوگو نشان میدهد چگونه میتوان در میان هجوم اخبار تلخ، مرزی سالم میان آگاهی و آسیب ایجاد کرد.
در شرایط بحران، چرا مغز ما تمایل دارد بهطور وسواسگونه اخبار را چک کند و این رفتار چه پیامدهایی برای سلامت روان دارد؟
در شرایط بحران، مغز ما به دلیل دلواپسی و نگرانیهای زیاد، بهصورت ناخواسته هورمونهای استرس را تشدید میکند و همین امر باعث میشود افراد بهطور مداوم اخبار را لحظهبهلحظه چک کنند تا بتوانند نوعی آرامش خاطر برای خود ایجاد کنند یا از بروز حالتهای پنیکی جلوگیری کنند. این وضعیت برای تمام اعضای خانواده، از کودکان تا افراد مسن، با رنجهای سنی متفاوت رخ میدهد.
برای مدیریت بحران، مهمترین اقدام برای سلامت روان، آموزش خودمدیریتی است. باید بتوانیم کنترل لحظه داشته باشیم و از دیدن و شنیدن پیامهای تکراری خودداری کنیم. همچنین نباید این پیامها را میان اعضای خانواده ترویج کنیم، چون تکرار مسائل اضطراب را افزایش میدهد. برای کودکان لازم است مسائل را در کوتاهترین زمان و بهصورت جزئی توضیح دهیم تا احساس خطر نکنند و آرامش داشته باشند. البته برخی موارد ضروری را باید برای آنها توضیح داد تا خودایمنی و آمادگی لازم را کسب کنند.
سواد رسانهای در دوران بحران چه نقشی در کاهش اضطراب و جلوگیری از انتشار اطلاعات نادرست ایفا میکند؟
برای مدیریت بحران، مهمترین اقدام برای سلامت روان، آموزش خودمدیریتی است. باید بتوانیم کنترل لحظه داشته باشیم و از دیدن و شنیدن پیامهای تکراری خودداری کنیم. همچنین نباید این پیامها را میان اعضای خانواده ترویج کنیم، چون تکرار مسائل اضطراب را افزایش میدهد
سواد رسانهای در دوران بحران نقش بسیار مهمی در کاهش اضطراب و جلوگیری از انتشار اطلاعات نادرست دارد. حضور بیش از حد در فضای رسانهای باعث میشود افراد ناخواسته در معرض خبرهایی قرار بگیرند که ممکن است برخی از آنها کذب باشد و با هدف ایجاد رعب و وحشت منتشر شده باشد. این نوع خبرها پیام را بهصورت واقعبینانه منتقل نمیکنند و همین امر اضطراب و استرس را افزایش میدهد.
هرچه بتوانیم مدیریت کنیم و برخی موارد را در شبکههای مجازی بیش از حد دنبال نکنیم، اضطراب ما کاهش پیدا میکند. هرچه اطلاعات را درستتر و صحیحتر دریافت کنیم، میتوانیم کمک بسیار موثری به اعضای خانواده نیز داشته باشیم.
چه تکنیکهای ساده تنظیم هیجان میتواند به افراد کمک کند هنگام مواجهه با اخبار تلخ، واکنشهای شدید عاطفی را مدیریت کنند؟
در چنین شرایطی، تکنیکهای تنفسی بسیار کمککننده است. زمانی که اضطراب ایجاد میشود، انجام تنفس دیافراگمی و تنفسهای عمیق همراه با شمارش دم و بازدم میتواند به کاهش اضطراب کمک کند. این روش باعث میشود افراد بتوانند در مواجهه با اتفاقهای نامطلوب، کنترل بیشتری بر واکنشهای خود داشته باشند.
چگونه میتوانیم بین آگاهبودن و در معرض آسیب قرار گرفتن، مرزی سالم و عملی ایجاد کنیم؟
برای ایجاد مرزی سالم میان آگاهبودن و در معرض آسیب قرار گرفتن، باید توجه داشت که آگاهی در شرایط بحران ضروری است، چون افراد باید از مواردی که در رسانهها مطرح میشود مطلع باشند تا بتوانند خودایمنی و مدیریت بحران را برای خود فراهم کنند. این آگاهی نسبی لازم است تا آمادگی لازم برای مواجهه با اتفاقهای احتمالی ایجاد شود.
اما زمانی که این پیگیری بیش از حد و بهصورت مکرر انجام شود، آسیبزا خواهد بود و باعث اضطراب و بروز پنیک میشود. این وضعیت عملکرد روزمره را مختل میکند و روند طبیعی زندگی را دچار اختلال میسازد؛ بنابراین لازم است مرزبندی مشخصی میان آگاهی و قرار گرفتن مداوم در معرض اخبار ایجاد کنیم تا بتوانیم سلامت روان خود را حفظ کنیم.
برای افرادی که به دلیل دوری از خانواده، حساسیت بیشتری نسبت به اخبار دارند، چه توصیههایی برای مراقبت روانی روزانه دارید؟
برای افرادی که دور از خانواده هستند و حساسیت بیشتری نسبت به اخبار دارند، بهتر است ارتباط با خانواده از طریق شبکههای مجازی بهصورت مختصر و کنترلشده برقرار شود. پیگیری مداوم این ارتباط میتواند اضطراب آنها را افزایش دهد.
باید به این افراد آموزش داد که از تکنیکهای تنفس عمیق برای کاهش اضطراب استفاده کنند و آگاهی لازم را داشته باشند که اگر اتفاقی رخ دهد، چه اقدامات خودایمنی باید انجام دهند. خودمدیریتی و مراقبت از اعضای خانواده، حتی از راه دور، میتواند به آنها کمک کند تا این بحران را با آرامش بیشتری سپری کنند.
انتهای پیام/
