۶۶ سال مقاومت؛ کوبا زیر شدیدترین محاصره آمریکا از زمان بحران موشکی ۱۹۶۲

به گزارش خبرگزاری آنا، دولت آمریکا با اعمال محاصره‌ای تقریباً کامل علیه کوبا، ورود هرگونه سوخت به این کشور را ممنوع کرده است. رسانه تحلیلی کانورسیشن نوشته است کوبا اکنون با بحران کمبود نفت و رکود شدید اقتصادی روبه‌روست، و نزدیک به ۱۱ میلیون نفر از مردم این کشور درگیر کمبود سوخت، مواد غذایی و افزایش قیمت‌ها هستند.

یک نفتکش روسی در حال حرکت به سمت کوبا برای شکستن محاصره گزارش شده، اما به‌گفته منابع غربی، ایالات متحده پیش‌تر چندین کشتی سوخت‌رسان را توقیف کرده است. واشنگتن حتی کشور‌هایی را که قصد همکاری نفتی با هاوانا دارند، به اعمال تعرفه و تحریم تهدید کرده و آنان را در موقعیتی دشوار میان فشار آمریکا و الزامات انسانی قرار داده است.

«دونالد ترامپ» با ادعای اینکه دولت کوبا در آستانه فروپاشی قرار دارد، تهدید به اجرای عملیات نظامی برای ربودن «میگل دیاز کانل» رئیس‌جمهور کوبا کرده است؛ اقدامی که وی آن را مشابه “عملیات موفق ونزوئلا” توصیف کرده است. هم‌زمان وزیر خارجه آمریکا reportedly در حال انجام تماس‌های محرمانه با نوه «رائول کاسترو» برای تضعیف دولت فعلی کوباست.

در مقابل، رئیس‌جمهور مکزیک، کلودیا شینبائوم، این تحریم‌ها را “ناعادلانه و غیرانسانی” توصیف کرده، اما کوشیده است از تحریک مستقیم رئیس‌جمهور آمریکا خودداری کند. تحلیلگران می‌گویند واشنگتن بار دیگر تلاش دارد کشور‌های آمریکای لاتین را وادار به همراهی سیاسی با سیاست‌های ضدکوبایی کند؛ همان الگویی که در دهه ۱۹۶۰ اجرا شده بود.

از انقلاب ۱۹۵۹ تا بازگشت دور تازه فشار

انقلاب کوبا در سال ۱۹۵۹، که به سرنگونی حکومت دیکتاتور مورد حمایت آمریکا، «فولخنسیو باتیستا» انجامید، نقطه آغاز تنش تاریخی میان واشنگتن و هاوانا بود. اصلاحات اقتصادی و اجتماعی فیدل کاسترو، از جمله ملی‌سازی صنایع و حمایت از اقشار فقیر، خشم آمریکا را برانگیخت و به تحریم واردات شکر کوبا در سال ۱۹۶۰ انجامید.

در پی این اقدام، کاسترو به اتحاد جماهیر شوروی نزدیک شد و پالایشگاه‌های آمریکایی و بریتانیایی را ملی کرد. ایالات متحده در سال ۱۹۶۱ تهاجم نیرو‌های آموزش‌دیده سیا را در خلیج خوک‌ها سازمان داد که با شکست روبه‌رو شد. این شکست به اوج تقابل کوبا و آمریکا انجامید و نهایتاً بحران موشکی معروف سال ۱۹۶۲ شکل گرفت.

پس از آن، جان اف کندی کوبا را از «سازمان کشور‌های آمریکایی» اخراج کرد و محاصره تجاری کامل (به‌جز غذا و دارو) را تصویب نمود، سیاستی که تا امروز ادامه یافته است.

با وجود تحریم‌ها، کوبا در طول جنگ سرد توانست سطح سواد و خدمات بهداشتی همگانی را ارتقا دهد و پزشکان و معلمان خود را به کشور‌های مختلف اعزام کند. در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ عملکرد اقتصادی این کشور با همسایگان منطقه قابل‌مقایسه بود.

اما فروپاشی اتحاد شوروی در دهه ۱۹۹۰ فشاری سنگین بر اقتصاد کوبا وارد کرد. تولید مواد غذایی ۴۰ درصد کاهش یافت و ده‌ها هزار کوبایی ناگزیر به فرار با قایق به فلوریدا شدند. کشور در اوایل دهه ۲۰۰۰ با حمایت «هوگو چاوز» در ونزوئلا توانست تا اندازه‌ای از بحران عبور کند؛ چاوز نفت در اختیار کوبا قرار می‌داد و در مقابل از خدمات پزشکی این کشور بهره می‌برد.

از دوره گرم‌شدن روابط تا بازگشت به خصومت

در دوره ریاست‌جمهوری «باراک اوباما»، بخشی از محدودیت‌ها کاهش یافت و روابط دیپلماتیک میان واشنگتن و هاوانا بهبود پیدا کرد. با این حال، دولت ترامپ از سال ۲۰۲۴ به‌بعد بار دیگر مسیر دشمنی را در پیش گرفت و کوبا را «تهدید غیرعادی و فوق‌العاده» برای آمریکا خواند.

اکنون واشنگتن با تکرار همان الگوی جنگ سرد، به توقیف کشتی‌های روسی و تهدید کشور‌هایی که قصد کمک دارند روی آورده است. «ولادیمیر پوتین» رئیس‌جمهور روسیه این تحریم‌ها را محکوم کرده و از ادامه حمایت مالی و انرژی از کوبا خبر داده است.

کارشناسان هشدار می‌دهند که ادامه این روند ممکن است عملاً روسیه را به حیاط‌خلوت آمریکا بازگرداند و زمینه‌ساز تنشی مشابه دوران جنگ سرد شود؛ وضعیتی که مردم کوبا بار دیگر قربانی اصلی آن خواهند بود.