ایران به دنبال ایجاد «قطب جاذبه تخصصی» برای نخبگان جهان

به گزارش خبرنگار سرویس اجتماعی خبرگزاری آنا، مهاجرت، پدیده‌ای سیال در جهان امروز است، اما آنچه یک کشور را در رقابت جهانی متمایز می‌کند، توانایی آن در ایجاد جاذبه تخصصی و حفظ پیوند عاطفی و حرفه‌ای با سرمایه‌های انسانی است. 
نخبگان خارج از کشور، سرمایه‌هایی ملی هستند که نه با شعار، بلکه با احترام تخصصی و امنیت حقوقی به چرخه توسعه بازمی‌گردند. هدف ما باید تبدیل ایران به قطبِ پروژه‌هایی باشد که در تراز جهانی، چالش‌برانگیز و برای متخصص، اقناع‌کننده باشند.

ضرورت عبور از بروکراسی فرسوده

بزرگ‌ترین مانع در مسیر جذب و نگهداشت نخبگان، بروکراسی‌های صلب و نگاه‌های یکسان‌ساز اداری است. نخبگانی که در لبه‌های دانش جهانی فعالیت می‌کنند، نمی‌توانند در چارچوب‌های محدود و دست‌وپاگیر اداری محصور شوند.

•    اصلاح ساختار پارک‌های فناوری: این مراکز باید از کالبد "اجاره‌دهنده دفتر" خارج شده و به "شتاب‌دهنده‌های حقوقی و مالی" تبدیل شوند که از ایده تا محصول، چتر حمایتی خود را بر سر متخصص بگسترانند.

•    پایان نگاه کارمندی: باید پذیرفت که یک پژوهشگر تراز اول، نیازمند ساختاری منعطف و پروژه‌محور است. موفقیت در این مسیر، مستلزم آن است که نهاد‌های اجرایی، جایگاه نخبه را از یک "نیروی انسانی صرف" به یک "استراتژیست فناور" ارتقا دهند.

صیانت از مالکیت معنوی

ایجاد انگیزه برای بازگشت یا همکاری، از مسیر تضمین منافع می‌گذرد. دکترین نوین پیشنهادی، بر پایه مدل مشارکت در منافع استوار است. وقتی یک متخصص بداند که در ایران می‌تواند بر روی نتایج پژوهش خود مالکیت داشته باشد و ثمره دانش او مستقیماً در صنایع سنگین یا پدافندی به کار گرفته می‌شود، پیوند او با ساختار قدرت ملی ناگسستنی خواهد شد. این مدل، نخبه را از یک فرد منتظرِ بودجه، به یک "مالک ذینفع" تبدیل می‌کند که رشد خود را در رشد صنعت ملی می‌بیند.

شکستن مرز‌های جغرافیایی دانش

در عصر ارتباطات، بازگشت لزوماً به معنای جابجایی فیزیکی نیست. مهاجرت مجازی معکوس راهکاری است که به متخصصان ایرانی مقیم خارج اجازه می‌دهد بدون قطع پیوند‌های فعلی خود، در پروژه‌های هایتک داخلی به عنوان مشاور ارشد یا مدیر پروژه ایفای نقش کنند. پلتفرم‌های امن ارتباطی می‌توانند پلی باشند برای انتقال دانش روز به بدنه صنایع داخلی. این همکاری‌های پروژه‌ای، به تدریج اعتماد متقابل را بازسازی کرده و زمینه‌ساز بازگشت‌های دائمی برای تأسیس استارتاپ‌های بومی خواهد بود.

آزمایشگاه ملی برای چالش‌های بزرگ

صنایع هوافضا، دفاعی و هوش مصنوعی در ایران، به دلیل دستیابی به استاندارد‌های بالای علمی، جذاب‌ترین میدان برای نخبگانی هستند که به دنبال آزمایشگاه‌های بزرگ و چالش‌های علمیِ تراز اول می‌گردند. گشودن در‌های این صنایع به روی متخصصان (با رعایت پروتکل‌های امنیتی و هوشمند)، فرصتی بی‌نظیر برای دور زدن محدودیت‌های علمی بین‌المللی ایجاد می‌کند. این یک تعامل دوجانبه است؛ صنعت از دانش روز بهره‌مند می‌شود و نخبه ایرانی در مقیاسی ملی فعالیت می‌کند که دسترسی به آن در بسیاری از مراکز خصوصی جهان غیرممکن است.