«در سپهر ایران» روایتی از همزیستی ایرانیان/ کریمی: مستند فرصت تماشا می‌خواهد

به گزارش خبرگزاری آنا، مجید کریمی کارگردان مستند سینمایی «در سپهر ایران» که در چهل‌وچهارمین جشنواره ملی فیلم فجر حضور دارد درباره موضوع این فیلم توضیح داد: مستند «در سپهر ایران» به رد پای نور و اندیشه نور در دوره‌های مختلف تاریخ ایران می‌پردازد؛ از ورود آریایی‌ها به فلات ایران تا دوران اسلامی. فیلم، بازشناسی فرهنگ و تمدن ایران را از منظر باستان‌شناسی، اسطوره‌شناسی و معماری دنبال می‌کند و به چهار عنصر مقدس آب، باد، خاک و آتش می‌پردازد.

وی در ادامه با اشاره به مطالعات تخصصی در حوزه سینما بیان کرد: من مدرک کارشناسی ارشد کارگردانی سینما از دانشکده سینما و تئاتر دانشگاه هنر دارم و هم‌اکنون دانشجوی دکترای پژوهش هنر هستم. ۱۳ سال است که در دانشگاه، در رشته کارگردانی فیلم‌سازی، هم در حوزه داستانی و هم مستند، تدریس می‌کنم.

وی افزود: این دومین حضور من در جشنواره فیلم فجر است و دو سال پیش، در سال ۱۴۰۲، با فیلم سینمایی «نفرین آرتا» در جشنواره حضور داشتم.

کریمی درباره شکل‌گیری دغدغه تاریخی خود توضیح داد: ساخت مستند «در سپهر ایران» ریشه در تجربه‌های ابتدایی فیلم‌سازی من دارد. در سال ۱۳۸۶، زمانی که روی مجموعه مستند «سنگ‌نگاره‌ها» کار می‌کردم و داریوش ارجمند راوی آن مجموعه بود، متوجه علاقه عمیق مردم ایران به تاریخ و هویت فرهنگی‌شان شدم. آن مجموعه ۱۱ قسمتی بود و از همان زمان، نگاه من به تاریخ ایران جدی‌تر و متمرکزتر شد.

این مستندساز ادامه داد: از مجموع ۳۲ پروژه‌ فیلم سینمایی و مجموعه‌های مستند، حدود ۲۷ پروژه به‌طور مستقیم به تاریخ و تمدن ایران می‌پردازد. موضوعاتی مانند کبوترخانه‌ها، غار نخجیر، شهر زیرزمینی رباط‌آباد، تدفین‌های خمره‌ای، تپه‌های باستانی، و دیگر آثار تاریخی، همگی در همین راستا بوده‌اند.

این کارگردان مستند درباره شکل‌گیری ایده اصلی «در سپهر ایران» گفت: حدود هشت سال پیش با مؤسسه باستان‌شناسی دانشگاه تهران آشنا شدم و همین آشنایی منجر به همکاری با پژوهشگرانی چون مصطفی ده‌پهلوان و مجید منتظرظهوری شد. پژوهشی از منتظر ظهوری درباره شهر دایره‌ای اردشیرخوره و همچنین مفهوم «اندیشه نور» در معماری ایران باستان دیدم که توجه مرا جلب کرد و نقطه آغاز این پروژه شد.

وی افزود: در ابتدا قرار بود این پروژه به‌صورت یک مجموعه مستند ساخته شود، اما با پیشنهاد مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، تصمیم بر ساخت یک فیلم مستند سینمایی گرفته شد. نگارش فیلمنامه حدود شش ماه زمان برد و در مجموع، نزدیک به سه سال صرف تحقیق، پژوهش و نگارش شد.

کریمی با اشاره به فرآیند تولید اثر بیان کرد: تصویربرداری پروژه حدود دو سال و نیم به طول انجامید و پس‌تولید شامل تدوین، صداگذاری و مراحل فنی، بین سه تا پنج ماه زمان برد. دلیل طولانی شدن تصویربرداری، گستردگی جغرافیایی پروژه بود؛ ما در ۲۶ شهر ایران و حدود ۹۴ لوکیشن فیلم‌برداری کردیم.

او ادامه داد: از آذربایجان و معابد مهر در آذرشهر و مراغه گرفته تا تخت سلیمان، حسنلو، نوشیجان ملایر، تخت‌جمشید، نقش رستم، پاسارگاد، جیرفت، کرمان، و غار هوتو در مازندران، همگی جزو لوکیشن‌های ما بودند. این حجم سفر، آن هم با تیم زمینی و هوایی و تجهیزات تخصصی، طبیعتاً زمان‌بر است.

کریمی درباره دشواری‌های اداری پروژه گفت: اخذ مجوزها یکی از پیچیده‌ترین بخش‌های کار بود. برای برخی لوکیشن‌ها، مانند برج خاموشان یزد، حداقل چهار مجوز لازم بود. هرکدام از این مراحل، هفته‌ها و گاهی ماه‌ها زمان می‌برد.

کریمی با اشاره به مولفه های مستند بیان کرد: آتشکده‌ها، چهارتاقی‌ها و حتی بازتاب این مفاهیم در معماری و تزیینات مساجد دوران اسلامی نشان دهنده اهمیت نور برای ایرانیان است. فرهنگ ایرانی همواره بر همزیستی و تداوم استوار بوده است.

وی در ادامه گفت: یکی از محورهای اصلی فیلم، همزیستی مسالمت‌آمیز ادیان در ایران است؛ از دوران کوروش تا امروز. نمونه بارز آن، وجود کلیسا، کنیسه، آتشکده و مسجد در کنار یکدیگر در خیابان سی‌تیر تهران است که نشان‌دهنده ریشه عمیق تساهل مذهبی در فرهنگ ایرانی است.

کریمی درباره نگاه بین‌المللی فیلم اظهار کرد: با توجه به کیفیت تولید، حضور عوامل حرفه‌ای، استفاده از انیمیشن، هوش مصنوعی و روایت سینمایی، این مستند ظرفیت اکران و پخش بین‌المللی را دارد و می‌تواند نماینده شایسته‌ای برای معرفی فرهنگ و تمدن ایران به مخاطبان جهانی باشد.

وی در پایان گفت: من فیلمساز جشنواره‌ای نیستم و جایزه نگرفتن ناامیدم نمی‌کند. با دریافت جایزه هم اثرم را برتر از دیگران نمی‌دانم. تنها انتظارم این است که «در سپهر ایران» توسط مخاطبان، رسانه‌ها و مسئولان فرهنگی دیده شود.