تقسیم هند، تراژدی تلخی که باید از آن عبرت گرفت

‌به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، می‌گویند تاریخ بزرگترین معلم بشر است و کشور‌های توسعه یافته به خوبی به اهمیت این جمله پی برده‌اند و سعی کرده‌اند با استفاده از درس‌هایی که خود در گذشته اندوخته‌اند یا با یادگیری از درس‌هایی که دیگران آموخته‌اند از تکرار اشتباهات مشابه بشر در آینده خودداری کنند. اما متاسفانه این درس مهم در کشور‌های توسعه نیافته یا در حال توسعه خریدار چندانی ندارد و این ملت‌ها و بعضاً دولت‌ها همان اشتباهات تاریخی پدران خود یا ملت‌های دیگر را تکرار می‌کنند بی آنکه درسی از آنها بیاموزند. 

یکی از مهمترین درس‌های تاریخ به بشر درخصوص تجزیه یک سرزمین است. این که تجزیه یک سرزمین بزرگ چگونه اتفاق می‌افتد، چه کسانی از این تجزیه بهره می‌برند و چه اتفاقاتی ممکن است تا سال‌ها بعد از وقوع تجزیه رخ دهند. یکی از مهمترین تجزیه‌های تاریخ معاصر مساله تقسیم هند است که در اواخر دوران حکومت راج (نماینده پادشاه بریتانیا در هندوستان) رخ و سرزمین پهناور و پرجمعیت هندوستان را به سه کشور هند، پاکستان و بنگلادش تقسیم کرد. 

یکی از مهمترین و بی طرفترین کتبی که درباره این واقعه بزرگ تاریخی نوشته شده است کتاب "تقسیم هند: داستان استقلال هند و پیدایش پاکستان در ۱۹۴۷" نوشته بارنی وایت اسپانر است. این کتاب به شکلی مفصل و مبسوط از شرح آخرین حکومت راج بر هندوستان شروع می‌شود و با بحث درباره پیامد‌های فاجعه بار تقسیم هند درحدود هفت دهه بعد به پایان می‌رسد. 

این کتاب با استفاده از اسناد مکتوب به جای مانده و مصاحبه و گفت‌و‌گو با مردمی که خود از نزدیک این اتفاق تاریخی را تجربه کردند سعی می‌کند تا روایت و گزارش موثق و دست اولی درباره آنچه در هندوستان رخ داد به خواننده خود ارائه دهد.

کتاب پر از صحنه‌های دلخراشی است که طی درگیری‌های قومی و مذهبی بین مسلمانها، هندو‌ها و سیک‌ها رخ داد که حتی امروز بعد از گذشت حدود سالها خواندنشان مو به تن هر خواننده‌ای سیخ می‌کند.

وایت اسپانر شرح می‌دهد که چگونه محمدعلی جناح علیرغم میل باطنی و اولیه خود سرانجام مجبور شد که به سمت استقلال مناطق مسلمان نشین هندوستان برآورد، بعد از این که فهمید رهبران هندوی هندوستان اعم از نهرو و پاتل قصد نداشتند نقشی برای مسلمانان در رهبری هند جدید در نظر بگیرند. 

نویسنده در پایان نتیجه گیری می‌کند که امروز بعد از گذشت بیش از هفتاد سال از تقسیم هند، دنیا هنوز شاهد تنش‌های شدید بین این دو کشور اتمی جنوب آسیا بر سر مسائل مختلف از جمله اختلافات مرزی و اختلاف بر سر منطقه کشمیر است. 

در بخشی از کتاب این طور می‌خوانیم: باورکردنی نبود. طولشان کیلومتر‌ها ادامه داشت. در هر کاروان بیست تا سی هزار نفر وجود داشت. طول هر کاروان به حدود بیست تا بیست و پنج مایل می‌رسید. مردم با گاری هایشان که تا خرتلاق از وسایل زندگی پر شده بودند حرکت می‌کردند. روی لبه گاری‌ها بچه‌ها نشسته بودند و بزرگتر‌ها کنار گاری‌ها راه می‌رفتند. در حاشیه جاده گاوها، گوسفندها، بزها، الاغ‌ها و شتر‌هایی که کمرشان از سنگینی باری که رویشان گذاشته بودند خم شده بود و ابری ازگرد و غبار به پا کرده بودند حرکت می‌کردند. محافظت از این ملغمه نکبت‌زده و فقیر وظیفه ارتشی‌ها بود. در کمپ‌های بین راهی ذخایر غذایی متشکل از برنج و حبوبات برایشان در نظر گرفته بودند. 

این کتاب در تیراژ ۵۰۰ نسخه و توسط انتشارات کتابسرای تندیس منتشر شده است.