اصلاح مصرف انرژی نیازمند اقدامات متوازن قیمتی و غیرقیمتی است

به گزارش خبرگزاری آنا، اسماعیل سقاب اصفهانی در مراسم امضای تفاهم‌نامه همکاری میان سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری و صندوق نوآوری و شکوفایی، با اشاره به ضرورت تقویت تقاضا برای فناوری‌های دانش‌بنیان، هدف این تفاهم‌نامه را توسعه بازار خدمات فناورانه با محوریت کاهش مصرف و افزایش بهره‌وری انرژی عنوان کرد.

ضرورت اصلاح الگوی مصرف انرژی

رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، در این مراسم اظهار کرد: در جلسه پیشین مشترک میان سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری و صندوق نوآوری و شکوفایی، چارچوب همکاری مشترک میان این سه مجموعه بررسی شد و پس از گفت‌و‌گو‌های کارشناسی نمایندگان طرفین درباره مفاد تفاهم‌نامه، این همکاری وارد مرحله اجرایی می‌شود.

وی افزود: سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی بر اساس ماده ۴۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت تشکیل شده است و مطابق اساسنامه و مأموریت‌های تعیین‌شده از سوی رئیس‌جمهور، وظایف سیاست‌گذاری، تنظیم‌گری و نظارت را بر عهده دارد. این سازمان به‌جای ایجاد ظرفیت‌های سازمانی جدید، از ظرفیت‌ها و سازوکار‌های موجود کشور استفاده می‌کند و آنها را برای بهینه‌سازی و مدیریت مصرف انرژی یکپارچه می‌سازد.

رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی با اشاره به عملکرد کشور در حوزه تولید انرژی بیان کرد: با وجود تحریم‌ها و محدودیت‌های موجود، نقش‌آفرینی نخبگان کشور موجب توسعه ظرفیت‌های تولید انرژی شده است و ایران در برخی حوزه‌ها به فناوری‌هایی دست یافته که در سطح جهان کم‌نظیر است؛ با این حال، عملکرد کشور در حوزه مصرف انرژی متناسب با دستاورد‌های بخش تولید نبوده است.

سقاب اصفهانی، شاخص شدت انرژی را یکی از معیار‌های ارزیابی وضعیت مصرف انرژی دانست و گفت: در سیاست‌های کلی انرژی که در سال ۱۳۷۹ از سوی رهبر شهید ابلاغ شد، بر کاهش این شاخص تأکید شده بود؛ با این حال، وضعیت کنونی شاخص شدت انرژی و روند تغییرات آن نشان‌دهنده ناکارآمدی الگوی مصرف انرژی در کشور است.

وی افزود: این مسئله به بخش‌های مختلف اقتصادی، مسکونی و حمل‌ونقل مربوط می‌شود و اصلاح آن مستلزم مشارکت و هماهنگی همه بخش‌هاست.

تأکید بر اقدامات متوازن قیمتی و غیرقیمتی

رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی با تأکید بر ضرورت اجرای هم‌زمان برنامه‌های اصلاحی اظهار کرد: اصلاح وضعیت مصرف انرژی مستلزم ایجاد تغییرات متوازن در فناوری‌ها، خدمات، محصولات، راندمان تولید، فرهنگ‌سازی، الگوسازی مصرف و نظام قیمت‌گذاری است.

وی ادامه داد: تأکید بر اقدامات متوازن در سیاست‌های کلی نظام نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ به‌گونه‌ای که اصلاحات انرژی و مدیریت مصرف باید با اقدامات هماهنگ قیمتی و غیرقیمتی انجام شود. اجرای منفرد هر یک از این سیاست‌ها به نتایج مطلوب منجر نمی‌شود و اثربخشی اصلاحات به ترکیب و هماهنگی آنها وابسته است.

سقاب اصفهانی توسعه خدمات دانش‌بنیان و فناوری‌های جدید را از ظرفیت‌های مهم برای حل مسئله مصرف انرژی دانست و بیان کرد: ظرفیت علمی و فناورانه کشور برای توسعه فناوری‌های جدید وجود دارد و متخصصان ایرانی با وجود تحریم‌ها به دستاورد‌های قابل‌توجهی رسیده‌اند. از جمله در حوزه‌هایی مانند موتور خودرو، تلاش‌های فناورانه‌ای در کشور انجام شده است؛ با این حال، مسئله اصلی، ضعف سیاست‌گذاری در سمت تقاضا و ناتوانی در ایجاد سازوکار‌های مؤثر برای استفاده از این فناوری‌هاست.

وی افزود: هدف تفاهم‌نامه مشترک سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، معاونت علمی و صندوق نوآوری و شکوفایی، تحریک تقاضا برای خدمات دانش‌بنیان و فناوری‌های جدید با هدف کاهش مصرف و افزایش بهره‌وری انرژی در کشور است.

یکپارچه‌سازی ظرفیت‌های موجود برای توسعه بازار فناوری

رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی تصریح کرد: در چارچوب این تفاهم‌نامه، سه مجموعه با استفاده از ظرفیت‌های موجود و بدون ایجاد ساختار‌های سازمانی جدید، برای توسعه تقاضا در بازار خدمات دانش‌بنیان و فناوری‌های مرتبط با کاهش مصرف و افزایش بهره‌وری انرژی همکاری خواهند کرد.

وی با اشاره به ظرفیت‌های دستگاه‌های مشارکت‌کننده در این تفاهم‌نامه گفت: سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی در حوزه‌های سیاست‌گذاری، نظارت، تأمین مالی طرح‌ها و صدور گواهی‌های صرفه‌جویی ظرفیت‌هایی دارد. معاونت علمی نیز در حوزه سیاست‌گذاری و صندوق نوآوری و شکوفایی در زمینه تأمین منابع مالی و ابزار‌هایی مانند معافیت‌های مالیاتی از ظرفیت‌های قابل‌استفاده برخوردارند.

سقاب اصفهانی افزود: باید ظرفیت‌های موجود به شرکت‌های دانش‌بنیان و متقاضیان خدمات فناورانه معرفی شود تا علاوه بر تسهیل دسترسی به فناوری، توجیه اقتصادی استفاده از آن نیز فراهم شود. برای نمونه، سازوکار‌ها باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که خودروسازان هم امکان دسترسی به فناوری‌های جدید و هم انگیزه اقتصادی لازم برای به‌کارگیری آنها را داشته باشند.

وی ادامه داد: در برخی موارد، امکان دسترسی فنی و فناورانه وجود دارد، اما ساختار تعرفه‌ها، قیمت‌گذاری، فروش و عرضه محصولات به‌گونه‌ای طراحی شده است که انگیزه کافی برای ارتقای فناوری ایجاد نمی‌کند. هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول می‌تواند زمینه اصلاح این سازوکار‌ها و افزایش تقاضا برای فناوری‌های کارآمدتر را فراهم کند.

ارزیابی عملکرد تفاهم‌نامه بر اساس نتایج اجرایی

رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی با تأکید بر ضرورت ارزیابی نتایج تفاهم‌نامه اظهار کرد: این همکاری باید به اقدامات عملیاتی منجر شود و گزارش عملکرد آن در بازه‌های زمانی مشخص در اختیار مسئولان، اعضای دولت، مردم و اصحاب رسانه قرار گیرد. در همین راستا، دبیرخانه‌ای در معاونت علمی برای پیگیری اجرای تفاهم‌نامه پیش‌بینی شده است.

وی افزود: هدف از این همکاری، امضای یک تفاهم‌نامه تشریفاتی نیست؛ بلکه باید پس از شش ماه، گزارش مشخصی از نتایج اجرایی آن، میزان تحریک تقاضا و افزایش عرضه خدمات و محصولات دانش‌بنیان ارائه شود.

سقاب اصفهانی با اشاره به ضرورت ایجاد انگیزه برای خرید محصولات دانش‌بنیان بیان کرد: سازوکار‌های اجرایی باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که دستگاه‌های فعال در حوزه مصرف انرژی، هنگام برگزاری نمایشگاه‌های محصولات دانش‌بنیان از سوی معاونت علمی یا صندوق نوآوری و شکوفایی، انگیزه لازم برای حضور، ارزیابی محصولات و خرید فناوری‌های موردنیاز خود را داشته باشند.

ظرفیت توسعه فناوری‌های کاهش‌دهنده اتلاف انرژی

رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی با اشاره به ظرفیت توسعه خدمات دانش‌بنیان در حوزه انرژی اظهار کرد: میزان اتلاف و هدررفت انرژی، در کنار تحمیل هزینه به کشور، فرصتی برای توسعه خدمات فناورانه و ایجاد رشد اقتصادی فراهم می‌کند؛ زیرا بخشی از منابع انرژی تولیدشده به مصرف‌کنندگان نهایی رسیده و با بهینه‌سازی مصرف آنها می‌توان از ظرفیت‌های موجود بهره‌وری بیشتری به دست آورد.

وی افزود: در حوزه انرژی، زمینه‌های متعددی برای توسعه فناوری و ارائه خدمات جدید وجود دارد؛ از کنتور‌های گاز و برق و تجهیزات اندازه‌گیری گرفته تا جمع‌آوری گاز‌های مشعل، شناسایی هدررفت در خطوط لوله زیرزمینی، توسعه بخاری‌های با راندمان بالاتر، بهینه‌سازی تجهیزات صنعتی و گسترش استفاده از موتور و اسکوتر‌های برقی. این حوزه‌ها می‌توانند زمینه شکل‌گیری خدمات جدید برای مردم و کسب‌وکار‌ها را فراهم کنند.

سقاب اصفهانی خاطرنشان کرد: بازطراحی ساختار خدمات می‌تواند به تغییر الگو‌های مصرف و کاهش نیاز به حمل‌ونقل نیز کمک کند. چارچوب همکاری مشترک سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، معاونت علمی و صندوق نوآوری و شکوفایی با هدف استفاده از ظرفیت‌های موجود، کاهش اتلاف انرژی و توسعه فناوری‌های بهره‌ور تدوین شده است و اجرای آن با همکاری دستگاه‌های مسئول دنبال خواهد شد.