دارورسانی دیجیتال تابآوری نظام سلامت ایران را افزایش خواهد داد
به گزارش خبرگزاری آنا، سلامت دیجیتال دیگر یک ایده آیندهنگرانه نیست؛ بخشی از زندگی روزمره مردم شده است. ثبت نسخه الکترونیکی، دریافت نوبت پزشک، انجام آزمایش در منزل و حالا دارورسانی برخط، نشان میدهد فناوری به تدریج در حال کوتاهکردن فاصله میان بیمار و خدمات درمانی است.
دارورسانی آنلاین؛ پیوند فناوری، داروخانه و آرامش خانوادهها
توسعه سکوهای دارورسان در چنین شرایطی میتواند علاوه بر کاهش رفتوآمدهای غیرضروری، دسترسی مردم به دارو را آسانتر کند، هزینههای زمانی و اقتصادی خانوادهها را کاهش دهد و در شرایط بحرانی نیز تداوم خدمترسانی را تضمین کند. با وجود این ظرفیتها، اختلافنظر میان برخی نهادهای تنظیمگر و فعالان اقتصاد دیجیتال باعث شده است مسیر توسعه این خدمت همچنان با کندی و چالشهایی روبهرو باشد؛ چالشهایی که کارشناسان معتقدند با تنظیمگری هوشمند، مشارکت بخش خصوصی و بهرهگیری از توان فناوری بومی قابل رفع است.
تجربه سالهای اخیر نشان داده است هر زمان کشور با بحرانهای فراگیر روبهرو شده، اهمیت خدمات غیرحضوری بیش از گذشته خود را نشان داده است. همهگیری کرونا نخستین آزمون جدی برای سلامت الکترونیک بود؛ آزمونی که ثابت کرد فناوری میتواند مراجعه حضوری بیماران به مراکز درمانی و داروخانهها را کاهش دهد و در عین حال کیفیت خدمترسانی را حفظ کند. پس از آن نیز شرایط خاص ناشی از جنگ ۱۲ روزه، بار دیگر نقش زیرساختهای دیجیتال را در استمرار ارائه خدمات عمومی آشکار کرد؛ زیرساختهایی که اگر بهدرستی توسعه پیدا کنند، میتوانند بخشی از تابآوری نظام سلامت کشور را شکل دهند.
دارورسانی آنلاین در نگاه نخست شاید تنها خدمتی برای تحویل دارو درب منزل به نظر برسد، اما در عمل بخشی از زنجیره بزرگ سلامت دیجیتال است؛ زنجیرهای که از نسخهنویسی الکترونیکی آغاز میشود، از بسترهای امن تبادل اطلاعات عبور میکند، به داروخانههای دارای مجوز متصل میشود و در نهایت داروی تجویزشده را با حفظ ضوابط حرفهای به دست بیمار میرساند. همین اتصال میان فناوری اطلاعات، داروخانهها، سامانههای سلامت و شبکه حملونقل هوشمند، ارزش واقعی این خدمت را شکل میدهد؛ ارزشی که تنها به آسایش بیماران محدود نمیشود و میتواند بهرهوری نظام سلامت را نیز افزایش دهد.
رشد اقتصاد دیجیتال در سالهای اخیر انتظارات مردم از کیفیت خدمات عمومی را نیز تغییر داده است. شهروندی که امروز بسیاری از امور بانکی، خریدهای روزمره، آموزش، حملونقل و خدمات اداری را بهصورت برخط انجام میدهد، طبیعی است که انتظار داشته باشد برای تهیه داروی تجویزشده نیز ساعتها در ترافیک، صف داروخانه یا مسیرهای متعدد جستوجوی دارو معطل نشود. همین تغییر انتظار اجتماعی، سلامت دیجیتال را از یک انتخاب اختیاری به یکی از نیازهای واقعی جامعه تبدیل کرده است.
کارشناسان حوزه سلامت معتقدند بیشترین بهره این تحول را گروههایی میبرند که دسترسی آسان به مراکز درمانی برای آنان دشوارتر است. سالمندان، بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن، افراد دارای معلولیت، مادران دارای کودک خردسال، بیماران بستری در منزل و ساکنان شهرهای بزرگ، از جمله گروههایی هستند که با استفاده از دارورسانی برخط میتوانند بدون تحمل رفتوآمدهای مکرر، خدمات دارویی مورد نیاز خود را دریافت کنند. این موضوع علاوه بر صرفهجویی در زمان، از ازدحام در داروخانهها نیز میکاهد و فرصت بیشتری برای ارائه خدمات تخصصی به مراجعهکنندگان حضوری فراهم میکند.
توسعه این خدمات البته تنها به رفاه مردم محدود نمیشود. بسیاری از کشورها طی سالهای گذشته سرمایهگذاری گستردهای روی سلامت دیجیتال انجام دادهاند، زیرا معتقدند فناوری میتواند هزینههای نظام سلامت را کاهش دهد، مدیریت منابع را بهبود بخشد و امکان نظارت دقیقتر بر فرآیندهای درمانی را فراهم کند. ایران نیز طی سالهای اخیر با توسعه نسخه الکترونیکی، سامانههای سلامت و افزایش ظرفیت شرکتهای دانشبنیان، زیرساختهای قابل توجهی در این حوزه ایجاد کرده است؛ زیرساختهایی که اکنون میتوانند زمینهساز گسترش خدمات دارورسانی برخط باشند.
البته توسعه فناوری همیشه با پرسشها و نگرانیهایی نیز همراه بوده است. مهمترین دغدغه مطرحشده درباره دارورسانی آنلاین، نحوه حفاظت از اطلاعات بیماران، حدود مسئولیت سکوهای دیجیتال، نقش داروخانهها و شیوه تنظیمگری این خدمات است. اختلاف دیدگاه میان برخی دستگاههای مسئول و فعالان اقتصاد دیجیتال نیز باعث شده است اجرای برخی مصوبات و آییننامهها با تأخیر همراه شود؛ موضوعی که از نگاه کارشناسان، سرعت بهرهمندی مردم از مزایای این فناوری را کاهش داده است.
فعالان حوزه سلامت دیجیتال، اما معتقدند اصل موضوع نباید در اختلافهای اجرایی خلاصه شود؛ زیرا مسئله اصلی، ارتقای کیفیت خدمترسانی به مردم است. آنان تأکید میکنند که فناوری قرار نیست جای پزشک یا داروساز را بگیرد، بلکه نقش آن ایجاد ارتباطی سریعتر، دقیقتر و هوشمندتر میان بیمار، پزشک و داروخانه است. به بیان دیگر، دارورسانی آنلاین زمانی معنا پیدا میکند که تخصص داروساز، زیرساختهای دیجیتال، سامانههای سلامت و شبکه حملونقل هوشمند در کنار یکدیگر قرار گیرند و تجربهای ساده، ایمن و مطمئن برای مردم ایجاد کنند.
همین نگاه، زمینه شکلگیری گفتوگوهای گستردهای میان فعالان بخش خصوصی، مدیران حوزه فناوری و مسئولان تنظیمگر را فراهم کرده است؛ گفتوگوهایی که محور مشترک آنها یافتن راهکاری برای توسعه قانونمند سلامت دیجیتال، حفظ حقوق بیماران، تقویت جایگاه داروخانهها و بهرهگیری از ظرفیت شرکتهای فناور ایرانی است؛ مسیری که در صورت همافزایی همه بازیگران، میتواند آینده خدمات درمانی کشور را متحول کند.
فناوری مسیر دسترسی مردم به دارو را کوتاهتر کرده است
دارورسانی برخط زمانی معنا پیدا میکند که نقش فناوری در هر حلقه از زنجیره درمان بهدرستی شناخته شود. برخلاف تصور رایج، سکوهای دیجیتال وارد فرآیند تشخیص بیماری یا تجویز دارو نمیشوند؛ بلکه با اتصال هوشمند بیمار، داروخانه، سامانههای نسخه الکترونیکی و شبکه حملونقل، فرآیندی را که پیشتر مستلزم چندین مراجعه حضوری بود، به خدمتی سریع، شفاف و قابل رهگیری تبدیل میکنند. همین تغییر، سلامت دیجیتال را از یک خدمت رفاهی به بخشی از زیرساخت خدمات عمومی کشور تبدیل کرده است.
علیرضا جاوید عربشاهی، مدیرکل اقتصادی و امور زیربنایی مرکز ملی فضای مجازی، در گفتوگو با خبرنگار آناتک، با تأکید بر همین تفاوت بنیادین میگوید: «سکوها دارو را تجویز نمیکنند، بلکه دارورسانی انجام میدهند؛ یعنی حمل دارو صورت میگیرد. تجویز دارو توسط پزشک انجام میشود و دارو نیز از داروخانه به دست بیمار یا فرد متقاضی میرسد.»
این تفکیک، یکی از مهمترین نکات در شناخت جایگاه فناوری در نظام سلامت است. پزشک همچنان مسئول تشخیص و تجویز دارو است، داروساز مسئول بررسی نسخه و تحویل داروی صحیح باقی میماند و سکوی دیجیتال، تنها نقش هماهنگکننده و تسهیلگر را برعهده دارد. در واقع، فناوری به جای ورود به حوزههای تخصصی درمان، زمان و هزینه دسترسی مردم به همان خدمات تخصصی را کاهش میدهد.
جاوید عربشاهی با اشاره به نقش این سکوها در زندگی روزمره مردم میافزاید: «کاری که پلتفرمها انجام میدهند، تسهیل دسترسی مردم به داروهایی است که پزشک برای آنها تجویز کرده است. یعنی به جای آنکه خود فرد در ترافیک و در شرایط سخت، حتی در شرایط بحرانی و جنگی، مسیرهای مختلفی را طی کند، به داروخانه مراجعه کند، دارو را تهیه کرده و به منزل بازگردد، این سکوها همان نقش تسهیلگر را ایفا میکنند.»
همین چند جمله، فلسفه وجودی دارورسانی آنلاین را توضیح میدهد. فناوری قرار نیست نسخهای جدید برای درمان بنویسد؛ قرار است مسیر رسیدن بیمار به داروی تجویزشده را کوتاهتر، سریعتر و کمهزینهتر کند. این تفاوت شاید در نگاه نخست ساده به نظر برسد، اما در عمل میتواند ساعتها زمان بیماران را ذخیره کند و هزاران مراجعه غیرضروری به داروخانهها را کاهش دهد.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر آشکار میشود که بیمار به دلیل شرایط جسمی، سن بالا یا محدودیت حرکتی امکان مراجعه آسان به داروخانه را نداشته باشد. سالمندی که بهتنهایی زندگی میکند، بیماری که بهتازگی از بیمارستان مرخص شده، مادری که کودک خردسال در خانه دارد یا فردی که در اوج ترافیک شهری باید برای تهیه یک قلم دارو چندین داروخانه را جستوجو کند، همگی میتوانند با استفاده از خدمات دارورسانی برخط، همان خدمت را با صرف زمان و هزینه کمتر دریافت کنند.
نقش فناوری فقط به تحویل دارو محدود نمیشود. اتصال سکوهای دیجیتال به سامانههای نسخه الکترونیکی، امکان رهگیری سفارش، اطلاعرسانی لحظهای، پرداخت الکترونیکی، ثبت سوابق و مدیریت هوشمند فرآیند تحویل، مجموعهای از خدمات را شکل میدهد که کیفیت تجربه بیمار را نسبت به شیوههای سنتی ارتقا میدهد. این همان نقطهای است که فناوری اطلاعات، از یک ابزار ارتباطی به زیرساخت مدیریت خدمات سلامت تبدیل میشود.
دارورسانی دیجیتال؛ پشتوانه خدمترسانی در روزهای بحران
کارکرد سکوهای دارورسان تنها در روزهای عادی قابل ارزیابی نیست. تجربه سالهای اخیر نشان داده است که هر زمان کشور با بحرانهای گسترده روبهرو شده، خدمات غیرحضوری بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کردهاند. همهگیری کرونا، محدودیتهای تردد، فشار بر مراکز درمانی و حتی شرایط خاص ناشی از جنگ ۱۲ روزه، ضرورت بهرهگیری از ظرفیتهای سلامت دیجیتال را بیش از گذشته آشکار کرد.
مراجعه حضوری همه بیماران به داروخانهها، در چنین شرایطی علاوه بر افزایش ترددهای شهری، میتواند ازدحام در مراکز ارائه خدمت را نیز افزایش دهد. دارورسانی برخط این امکان را فراهم میکند که بیمار، بدون حضور غیرضروری در سطح شهر، داروی مورد نیاز خود را از داروخانه مجاز دریافت کند و در مقابل، داروخانه نیز بتواند خدمات خود را با نظم و برنامهریزی بیشتری ارائه دهد.
جاوید عربشاهی با اشاره به همین موضوع، این خدمت را همسو با منافع عمومی توصیف میکند و میگوید: «این فرایند دقیقاً مشابه همان خدمات کالارسانی است که امروز در حوزههای مختلف وجود دارد و نقش آن تسهیلگری است. در دارورسانی نیز نسخه توسط پزشک تجویز میشود، کد نسخه الکترونیکی برای داروخانه ارسال میشود و سپس دارورسان، با حفظ محرمانگی محتوای دارو که در باکسهای مخصوص قرار میگیرد، دارو را از داروخانه دریافت و به بیمار تحویل میدهد.»
این توصیف نشان میدهد که فناوری در این مدل، جایگزین نظام سلامت نیست؛ بلکه بازوی اجرایی آن برای ارائه خدمات بهتر به مردم است. همانگونه که نسخه الکترونیکی، مراجعه برای دریافت دفترچه کاغذی را حذف کرد، دارورسانی آنلاین نیز میتواند بخشی از مراجعات غیرضروری را کاهش دهد و ظرفیت داروخانهها را برای ارائه خدمات تخصصیتر آزاد کند.
کارشناسان اقتصاد دیجیتال معتقدند تابآوری نظام سلامت تنها به تعداد بیمارستانها یا تجهیزات درمانی وابسته نیست؛ توانایی استمرار خدمترسانی در شرایط بحرانی نیز بخشی از این تابآوری محسوب میشود. هرچه زیرساختهای دیجیتال گستردهتر و یکپارچهتر باشند، احتمال اختلال در ارائه خدمات کاهش مییابد و مردم با آرامش بیشتری میتوانند نیازهای درمانی خود را تأمین کنند.
همین نگاه باعث شده است که سلامت دیجیتال در بسیاری از کشورها به یکی از محورهای اصلی برنامههای تحول نظام سلامت تبدیل شود. ایران نیز با توسعه نسخه الکترونیکی، افزایش ظرفیت شرکتهای دانشبنیان، رشد سکوهای خدمات سلامت و گسترش زیرساختهای ارتباطی، بخشی از این مسیر را طی کرده است. اکنون بسیاری از متخصصان معتقدند گام بعدی، تکمیل همین زنجیره و فراهم کردن بستر قانونی و فنی برای توسعه گستردهتر دارورسانی برخط است؛ مسیری که در صورت همگرایی دستگاههای مسئول، میتواند هم رضایت بیماران را افزایش دهد و هم بهرهوری نظام سلامت را ارتقا بخشد.
امنیت دادهها و همکاری داروخانهها؛ دو ضلع تحول سلامت دیجیتال
گسترش هر فناوری نوین، در کنار فرصتهای تازه، پرسشها و نگرانیهایی نیز به همراه دارد. دارورسانی برخط نیز از این قاعده مستثنا نیست. در ماههای اخیر، یکی از مهمترین مباحث مطرحشده درباره فعالیت سکوهای دیجیتال، موضوع حفاظت از اطلاعات بیماران و حدود دسترسی این سکوها به دادههای سلامت بوده است. همزمان، برخی نیز این پرسش را مطرح کردهاند که آیا توسعه پلتفرمهای دارورسان، جایگاه داروخانههای کشور را تضعیف میکند یا میتواند به ابزاری برای تقویت خدمات آنها تبدیل شود؟
فعالان حوزه سلامت دیجیتال معتقدند پاسخ هر دو پرسش را باید در معماری فنی این سامانهها و شیوه طراحی فرآیند خدمترسانی جستوجو کرد؛ معماریای که به گفته آنان، نقش هر بازیگر را بهطور دقیق از دیگری تفکیک کرده است.
مهدی خدادادی، رئیس کمیسیون سلامت دیجیتال سازمان نظام صنفی رایانهای، در گفتوگو با خبرنگار آناتک، درباره نگرانیهای مطرحشده پیرامون محرمانگی اطلاعات بیماران توضیح میدهد: «ادعای دسترسی پلتفرم به اطلاعات حساس نسخهها کاملاً نادرست است. روند کار به این شکل مدیریت میشود که درگاه پلتفرم فقط کد ملی و شماره نسخه را دریافت کرده و فوراً به داروخانه ارسال میکند. پلتفرمهای ما به هیچ وجه نمیدانند چه اقلامی در نسخه بیمار وجود دارد.»
این توضیح، یکی از مهمترین تفاوتهای سلامت دیجیتال با تصور رایج را روشن میکند. برخلاف آنچه گاهی مطرح میشود، سکوی دارورسان به محتوای نسخه پزشکی دسترسی ندارد و تنها بستر ارتباطی میان بیمار و داروخانه را فراهم میکند. بررسی نسخه، تطبیق اقلام دارویی، کنترل تداخلات احتمالی، تأیید نهایی و تحویل دارو، همچنان در اختیار داروساز و داروخانه دارای مجوز باقی میماند.
خدادادی در تشریح ادامه این فرآیند نیز میگوید: «داروخانه پس از بررسی داروها، هزینه پرداختی را اعلام کرده و لینک پرداخت صادر میشود. بیمار مبلغ را پرداخت میکند و سپس داروخانه داروها را بستهبندی کرده و از طریق سکوی دارورسان به دست بیمار میرساند.»
همین تفکیک مسئولیتها سبب شده است که فناوری در این مدل، نقش یک «واسطه امن» را ایفا کند؛ واسطهای که ارتباط، پرداخت، رهگیری سفارش و هماهنگی حمل را مدیریت میکند، اما در تصمیمهای تخصصی درمانی مداخلهای ندارد. چنین معماریای، علاوه بر حفظ محرمانگی اطلاعات بیماران، امکان ثبت و رهگیری همه مراحل خدمت را نیز فراهم میکند؛ موضوعی که میتواند شفافیت و قابلیت نظارت بر فرآیندهای درمانی را افزایش دهد.
همافزایی سکوها و داروخانهها کیفیت خدمترسانی را افزایش میدهد
بخش دیگری از بحثهای مطرحشده درباره دارورسانی آنلاین، به جایگاه داروخانهها در این زیستبوم مربوط میشود. برخی تصور میکنند توسعه سکوهای دیجیتال به معنای حذف داروخانهها از زنجیره ارائه خدمات است، اما کارشناسان اقتصاد دیجیتال، این برداشت را با واقعیتهای فنی و اقتصادی منطبق نمیدانند.
علیرضا بهرامی، مدیر گروه اقتصاد دیجیتال اندیشکده اقتصاد دانشبنیان، معتقد است فناوری زمانی بیشترین اثرگذاری را خواهد داشت که در کنار دانش تخصصی داروسازان قرار گیرد، نه در برابر آن.
او در گفتوگو با آناتک میگوید: «سکوهای شناختهشده در سطح جامعه به جهت تجربه کاری و شناخت از سلایق کاربران، امکان ارائه خدمات باکیفیت، سرعت بالاتر و هزینه کمتر را دارند. در مقابل، داروخانهها نیز دانش تخصصی و مسئولیت حرفهای ارائه خدمات دارویی را برعهده دارند؛ بنابراین تلفیق تجربه سکوهای بومی با تجربه فنی داروسازان، امکان ایجاد ظرفیت جدید برای ارائه خدمات باکیفیتتر به بیماران را فراهم میکند.»
این دیدگاه، رابطه میان فناوری و داروخانه را از «رقابت» به «همکاری» تغییر میدهد. در چنین مدلی، داروخانه همچنان مرجع قانونی عرضه دارو باقی میماند و سکوی دیجیتال، امکان دسترسی سریعتر بیماران به همان داروخانه را فراهم میکند. نتیجه این همکاری، کاهش هزینههای آغاز فعالیت اینترنتی برای داروخانهها، افزایش دامنه دسترسی بیماران و بهبود تجربه دریافت خدمات خواهد بود.
آمارها نیز نشان میدهد که مدل فعلی فعالیت اینترنتی داروخانهها نتوانسته است ظرفیتهای اقتصاد دیجیتال را بهطور کامل فعال کند. به گفته بهرامی، از حدود ۱۶ هزار داروخانه فعال کشور در سال ۱۴۰۴، تنها حدود ۵۶۰ داروخانه موفق به دریافت مجوز فعالیت اینترنتی شدهاند و بررسیها نشان میدهد تنها حدود ۱۳۳ تارنمای فعال در این حوزه وجود دارد. این ارقام نشان میدهد که بخش بزرگی از داروخانههای کشور، به دلایل اقتصادی یا فنی، امکان حضور مؤثر در فضای دیجیتال را پیدا نکردهاند.
او معتقد است الزام هر داروخانه به راهاندازی و نگهداری یک تارنمای اختصاصی، برای بسیاری از داروخانههای کوچک و متوسط، صرفه اقتصادی ندارد؛ در حالی که حضور در سکوهای معتبر میتواند این هزینه را به میزان قابل توجهی کاهش دهد و فرصت برابر برای ارائه خدمات اینترنتی را در اختیار داروخانههای سراسر کشور قرار دهد.
الگوی مذکور در بسیاری از بخشهای اقتصاد دیجیتال نیز تجربه شده است. همانگونه که فروشگاههای کوچک با حضور در بازارگاههای اینترنتی توانستهاند دامنه مشتریان خود را گسترش دهند، داروخانهها نیز میتوانند با حفظ هویت حرفهای و مسئولیت قانونی خود، از ظرفیت سکوهای بومی برای ارائه خدمات بهتر بهره ببرند.
تنظیمگری هوشمند، شرط تکمیل زنجیره سلامت دیجیتال
کارشناسان در کنار مزایای فناوری، بر ضرورت تنظیمگری دقیق و مشارکت همه ذینفعان نیز تأکید دارند. از نگاه آنان، توسعه سلامت دیجیتال زمانی پایدار خواهد بود که ضوابط اجرایی با مشارکت دولت، داروخانهها، متخصصان حوزه سلامت و فعالان بخش خصوصی تدوین شود.
مهدی خدادادی در این زمینه با اشاره به روند تصمیمگیریهای اخیر میگوید: «قانون بهبود فضای کسبوکارها به صراحت بر لزوم دریافت نظر بخش خصوصی تأکید دارد؛ با وجود این، برخی جلسات بدون حضور نمایندگان بخش خصوصی برگزار شد.»
او همچنین با اشاره به تشکیل کارگروه هفتنفره برای تدوین ضوابط اجرایی دارورسانی برخط، اظهار میکند: «موضوع از آن تاریخ تا امروز کاملاً رها شده و دوستان هیچ اقدامی برای پیشبرد آن انجام ندادهاند. پیگیریهای فراوانی کردیم تا دستکم جلسات کارگروه برگزار شود.»
فعالان این حوزه معتقدند تسریع در اجرای مصوبات، شفافسازی ضوابط و ایجاد سازوکارهای مشترک میان دستگاههای مسئول، میتواند هم نگرانیهای موجود را برطرف کند و هم مسیر توسعه قانونمند سلامت دیجیتال را هموار سازد. به باور آنان، هرچه این فرآیند با مشارکت بیشتر ذینفعان انجام شود، اعتماد عمومی نیز نسبت به خدمات نوین سلامت افزایش خواهد یافت.
بررسی تجربه کشورهای مختلف نیز نشان میدهد موفقترین الگوهای سلامت دیجیتال، محصول همکاری میان دولت، نهادهای تنظیمگر، مراکز درمانی، داروخانهها و شرکتهای فناور بودهاند؛ همکاریای که فناوری را نه رقیب نظام سلامت، بلکه ابزاری برای ارتقای کیفیت خدمات، افزایش عدالت در دسترسی و پاسخگویی بهتر به نیازهای مردم میداند.
همگرایی دستگاهها مسیر توسعه سلامت هوشمند را هموار میکند
تجربه کشورهای پیشرو در حوزه سلامت دیجیتال نشان میدهد موفقیت این خدمات تنها به توسعه فناوری وابسته نیست، بلکه هماهنگی میان نهادهای تنظیمگر، بخش خصوصی، مراکز درمانی و ارائهدهندگان خدمات نیز نقشی تعیینکننده دارد. هر اندازه قوانین شفافتر، مسئولیتها مشخصتر و تعامل میان بازیگران این زیستبوم بیشتر باشد، سرعت توسعه خدمات نوین نیز افزایش خواهد یافت و مردم زودتر از مزایای آن بهرهمند خواهند شد.
موضوع تسهیل فعالیت سکوهای دارورسان در ایران نیز طی ماههای گذشته، در دستور کار برخی نهادهای مسئول قرار گرفته است. مرکز ملی فضای مجازی اعلام کرده که از سال گذشته، تنظیمگری این حوزه را با هدف ایجاد چارچوبی قانونمند و شفاف دنبال میکند تا ضمن حفظ استانداردهای نظام سلامت، مسیر فعالیت کسبوکارهای دیجیتال نیز هموار شود.
علیرضا جاوید عربشاهی، مدیرکل اقتصادی و امور زیربنایی مرکز ملی فضای مجازی، در این باره به خبرنگار آناتک میگوید: «ما از سال گذشته در مرکز، موضوع تنظیمگری این حوزه را در دستور کار قرار دادیم، آییننامههای مربوطه ابلاغ شده و جلسات متعددی نیز در این زمینه برگزار شده است.»
وی با اشاره به حمایتهای پیشبینیشده برای فعالان این حوزه ادامه میدهد: «کسبوکارهایی که در حوزه دارورسانی فعالیت میکنند، اگر با مانعی از سوی هر دستگاهی مواجه شوند، میتوانند موضوع را در کمیته تسهیل کسبوکارهای اقتصاد دیجیتال مطرح کنند تا برای آنها پرونده تشکیل و رسیدگی لازم انجام شود.»
به گفته او، این کمیته با هدف رفع موانع پیشروی کسبوکارهای اقتصاد دیجیتال شکل گرفته و مصوبات آن نیز برای دستگاههای اجرایی لازمالاجراست؛ موضوعی که میتواند بسیاری از اختلافهای اجرایی را در چارچوب قانون حلوفصل کند.
جاوید عربشاهی همچنین با اشاره به پیگیریهای انجامشده درباره اجرای طرح دارورسانی برخط اظهار میکند: «در حال حاضر یک یا دو مطالبه جدی از سازمان غذا و دارو در این زمینه داریم که در کمیته در حال پیگیری است و انشاءالله در صحن اصلی کمیته تسهیل، تصمیمگیری درستی در این حوزه انجام خواهد شد.»
سلامت دیجیتال؛ سرمایهگذاری برای آینده خدمترسانی به مردم
نگاهی به روند جهانی تحول نظامهای سلامت نشان میدهد آینده این حوزه بیش از هر زمان دیگری به فناوری گره خورده است. توسعه پرونده الکترونیک سلامت، نسخهنویسی الکترونیکی، هوش مصنوعی، اینترنت اشیای پزشکی، پایش از راه دور بیماران و خدمات غیرحضوری، همگی اجزای یک زیستبوم واحد هستند که هدف مشترک آنها افزایش کیفیت خدمات، کاهش هزینهها و تسهیل دسترسی مردم به امکانات درمانی است.
دارورسانی برخط نیز یکی از مهمترین حلقههای همین زنجیره به شمار میرود؛ حلقهای که اگر بر پایه زیرساختهای امن، ضوابط شفاف و همکاری نزدیک میان داروخانهها، شرکتهای فناور و دستگاههای مسئول توسعه یابد، میتواند بخشی از چالشهای دیرینه نظام سلامت را کاهش دهد.
البته بزرگترین مزیت این فناوری، صرفاً تحویل دارو در منزل نیست؛ بلکه ایجاد یک شبکه هوشمند برای مدیریت فرآیند خدمترسانی است. شبکهای که میتواند زمان دسترسی بیماران به دارو را کاهش دهد، مراجعات غیرضروری را کم کند، امکان رهگیری خدمات را افزایش دهد، هزینههای عملیاتی را پایین بیاورد و در شرایط بحرانی نیز استمرار خدمترسانی را تضمین کند.
همین ویژگیها باعث شده است سلامت دیجیتال، امروز بیش از آنکه یک پروژه فناورانه باشد، به بخشی از زیرساخت توسعه ملی تبدیل شود؛ زیرساختی که آثار آن تنها در حوزه فناوری اطلاعات باقی نمیماند و بهطور مستقیم بر کیفیت زندگی مردم، بهرهوری نظام سلامت، رضایت بیماران و حتی مدیریت منابع عمومی کشور اثر میگذارد.
هرچند تحقق کامل این چشمانداز، نیازمند استمرار گفتوگو میان همه ذینفعان است. داروخانهها، پزشکان، شرکتهای دانشبنیان، سکوهای بومی، نهادهای تنظیمگر و دستگاههای اجرایی، هر یک بخشی از این زنجیره را تشکیل میدهند و هرگونه تصمیمگیری درباره آینده سلامت دیجیتال، زمانی موفق خواهد بود که بر پایه اعتماد متقابل، شفافیت و استفاده از تجربههای تخصصی همه این بخشها انجام شود.
تجربه سالهای اخیر نیز نشان داده است هر زمان فناوری در کنار دانش تخصصی حوزه سلامت قرار گرفته، نتیجه آن افزایش رضایت مردم و ارتقای کیفیت خدمات بوده است. نسخه الکترونیکی، نوبتدهی اینترنتی، مشاوره پزشکی از راه دور و خدمات آزمایش در منزل، نمونههایی از همین روند هستند که امروز برای بسیاری از شهروندان به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شدهاند.
دارورسانی آنلاین نیز اکنون در نقطهای قرار گرفته است که میتواند به یکی از ارکان سلامت هوشمند کشور تبدیل شود؛ خدمتی که نه جای پزشک را میگیرد، نه جای داروساز را و نه نقش داروخانه را کمرنگ میکند، بلکه با بهرهگیری از فناوری، فاصله میان این اجزای نظام سلامت و مردم را کوتاهتر میکند.
اگر زیرساختهای فنی، الزامات حقوقی و همکاری میان دستگاههای مسئول با همین مسیر تکمیل شود، دارورسانی برخط میتواند از یک خدمت نوآورانه فراتر رود و به بخشی از خدمات پایه نظام سلامت تبدیل شود؛ خدمتی که در روزهای عادی، آسایش بیشتری برای خانوادهها به همراه دارد و در روزهای بحران نیز با حفظ جریان تأمین دارو، تابآوری نظام سلامت و آرامش جامعه را تقویت میکند. چنین مسیری، نه فقط گامی در توسعه اقتصاد دیجیتال، بلکه سرمایهگذاری برای سلامت، رفاه و امنیت خدمات درمانی نسلهای آینده خواهد بود.
انتهای پیام/
