واکاوی استانداردهای دوگانه در مواجهه با تهدیدات امنیت ملی
جزئیات جدید از توزیع سبد کالای رایگان درب منزل
از نخستوزیری امام (ره) تا پژواک پهلوی| بیانیهای برای «هیچ»
اخلال در تنگه هرمز چه بلایی بر سر اقتصاد جهان میآورد؟
به گزارش خبرگزاری آنا؛ تنگه هرمز، بهعنوان یکی از راهبردیترین گلوگاههای انرژی جهان، بار دیگر در کانون توجهات سیاسی و اقتصادی قرار گرفته است. هرگونه تنش یا اختلال مقطعی در این گذرگاه حیاتی که حدود یکپنجم نفت مصرفی جهان از آن عبور میکند، میتواند پیامدهایی فراتر از منطقه خلیج فارس داشته باشد و بازارهای جهانی را بهسرعت تحت تأثیر قرار دهد.
تجربههای پیشین نشان میدهد که واکنش بازار انرژی، زنجیرههای تأمین و بازارهای مالی به تحولات تنگه هرمز، یکسان و همزمان نیست و شدت اثرگذاری بر کشورها نیز تفاوت معناداری دارد. از افزایش انتظارات تورمی در کشورهای واردکننده انرژی گرفته تا تغییر محاسبات سیاستگذاران اقتصادی و حتی بازتعریف مسیر گذار انرژی در جهان، همگی از تبعات بالقوه تشدید تنش در این آبراه راهبردی هستند.
در همین چارچوب، خبرگزاری آنا در گفتوگویی با یک کارشناس ، ابعاد مختلف تأثیر تنشهای احتمالی در تنگه هرمز بر اقتصاد جهانی و ایران را بررسی کرده است؛ از ظرفیت واقعی مسیرهای جایگزین و ذخایر استراتژیک گرفته تا پیامدهای روانی این تحولات بر بازارها و نقش سیاستگذار در مدیریت شوکهای انتظاری را بررسی کنیم.
منصور معظمی، استاد دانشگاه و معاون اسبق بازرگانی و امور بینالملل وزارت نفت، با اشاره به تحولات اخیر در بازار جهانی نفت و کاهش قیمتهای جهانی، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری آنا به بررسی پیامدهای احتمالی هرگونه اختلال در تنگه هرمز پرداخت و تأکید کرد: حتی اخلال مقطعی در این آبراه بینالمللی میتواند واکنشهای سریع، شدید و چندلایهای در اقتصاد جهانی ایجاد کند.
تنگه هرمز؛ آبراهی فراتر از یک گذرگاه انرژی
وی با بیان اینکه تنگه هرمز صرفاً یک مسیر انتقال نفت نیست، اظهار داشت: این تنگه از نظر اقتصادی، ژئوپلیتیکی و امنیت بینالمللی جایگاهی بسیار ویژه دارد و همواره در کانون توجه قدرتهای جهانی بوده است. جمهوری اسلامی ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی، اشراف کامل بر این منطقه دارد و همواره بهعنوان یک تولیدکننده انرژی، رویکردش تأمین امن و آرام انرژی برای مصرفکنندگان جهانی بوده است.
اولویت ایران؛ امنیت کشتیرانی و آرامش بازار جهانی
معظمی تصریح کرد: تولیدکننده نفت، بهطور طبیعی علاقهمند است که مشتری بتواند در شرایطی امن و بدون اضطراب، انرژی مورد نیاز خود را دریافت کند. از این رو، باید همه تلاشها در جهت حفظ باز بودن و امنیت تنگه هرمز بهعنوان یک آبراه بینالمللی صورت گیرد تا حملونقل و کشتیرانی بدون تنش انجام شود. بنابراین بدیهی است که ایران نیز همواره در این مسیر تلاش کرده و سابقه سال ها حکمرانی ایران بر این تنگه نیز موید همین مطلب است.
وی ادامه داد: اما موضوعی که هم اکنون با آن مواجه هستیم شخصی است که هیچ قید و قانونی در رفتار خود نداشته و فردی جنایتکار و خطاپیشه است که جز تنش آفرینی به هیچ چیزی نمی اندیشد. بدیهی است که ایران نیز در مقابل چنین فرد رذل و بی قیدی که جهان تاکنون کمتر به خود دیده است با قدرت دفاع خواهد کرد و در صورت دست درازی به منافع ایران تنگه هرمز صحنه رویایی خواهد شد.
اختلال در هرمز؛ واکنش همزمان همه بخشهای اقتصاد
وی در پاسخ به این پرسش که کدام بخش اقتصاد جهانی سریعتر واکنش نشان میدهد، گفت: تفاوتی ندارد که بازار انرژی، بازار پول و سرمایه یا زنجیره تأمین کالاها را بررسی کنیم؛ همه این بخشها زیرمجموعه اقتصاد هستند و هرگونه ناامنی در تنگه هرمز، آثار فوری و مستقیم بر تمامی آنها خواهد داشت. بنابراین بدیهی است که تنش افروزی های ترامپ در تضاد با منافع اقتصادی تمام جهان است.
عبور روزانه ۳۰ میلیون بشکه نفت؛ عددی تعیینکننده
استاد دانشگاه با اشاره به حجم بالای انتقال انرژی از این آبراه افزود: روزانه حدود ۲۵ تا ۳۰ میلیون بشکه نفت خام از تنگه هرمز عبور میکند و کشورهای متعددی بهعنوان مصرفکننده اصلی، وابستگی جدی به این مسیر دارند. بنابراین، هرگونه اخلال، بهسرعت اقتصاد این کشورها را تحت تأثیر قرار میدهد.
پیامدهای جهانی ناامنی؛ حتی برای کشورهای غیرمرتبط
معظمی خاطرنشان کرد: حتی کشورهایی که مستقیماً نفت خود را از تنگه هرمز تأمین نمیکنند نیز از تبعات این ناامنی متأثر میشوند، چراکه آثار آن به کل اقتصاد جهانی سرایت میکند. به همین دلیل، همه دولتها باید از ایجاد یا تشدید ناامنی در این منطقه پرهیز کنند.
خطوط لوله جایگزین؛ ناکافی در برابر حجم واقعی انتقال نفت
وی در پاسخ به پرسشی درباره کاهش ۱۰ تا ۲۰ درصدی عبور نفت از تنگه هرمز و نقش خطوط لوله جایگزین گفت: برخی کشورها تلاش کردهاند با احداث خطوط لوله، وابستگی خود را کاهش دهند، اما حجم نفتی که از این آبراه عبور میکند، چندین برابر ظرفیت این مسیرهای جایگزین است. بنابراین، این خطوط تنها نقش مسکن کوتاهمدت دارند و پاسخگوی بحران واقعی نیستند.
آثار روانی؛ محرک اصلی بیثباتی بازارها
معظمی با تأکید بر نقش انتظارات روانی در اقتصاد جهانی اظهار داشت: هرگونه اخلال، علاوه بر اثر واقعی، یک شوک روانی شدید به بازار وارد میکند. این شوک روانی بهسرعت به بازارهای مالی، سرمایهگذاری و قیمتها منتقل میشود و حتی میتواند از خود اختلال فیزیکی، مخربتر باشد.
وی با بیان اینکه در چنین شرایطی برندهای وجود ندارد، گفت: تمام تولیدکنندگان و مصرفکنندگان انرژی متضرر خواهند شد و آثار آن بهطور مستقیم در اقتصاد ملی کشورها نمایان میشود. از این رو، توصیه من این است که همه کشورها برای حفظ امنیت این آبراه بینالمللی همکاری کنند.
اختلال در عرضه؛ زمینهساز تورم جهانی
معاون اسبق وزارت نفت با اشاره به پیامدهای تورمی ناامنی در تنگه هرمز گفت: افزایش قیمت نفت، هزینه تولید، حملونقل و قیمت تمامشده کالاها را بالا میبرد و در نهایت مصرفکننده نهایی متضرر میشود. این فرآیند میتواند موج جدیدی از تورم جهانی ایجاد کند.
وی در ادامه افزود: هرچند چنین تنشهایی ممکن است انگیزه کشورها برای کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی را تقویت کند، اما در کوتاهمدت امکان جایگزینی کامل وجود ندارد. نفت خام همچنان سهم غالب سبد انرژی جهانی را دارد و دستکم تا دهههای آینده نقش محوری خود را حفظ خواهد کرد.
انتهای پیام/
