استاد معارف دانشگاه علوم پزشکی آزاد تهران در گفت‌وگو با آناتک:
نایب رئیس دوم کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها در گفت‌وگو با آناتک:
چرا برخی از پشه‌ها شما را دوست دارند و برخی دیگر نه؟
به گزارش خبرگزاری آنا به نقل از «ساینس دیلی» (ScienceDaily)؛ در پژوهشی که نتایج آن در مجله علمی «آی‌ساینس» (iScience) منتشر شده است، پژوهشگران دانشگاه بین‌المللی فلوریدا (FIU) واکنش سه گونه از خطرناک‌ترین پشه‌های جهان را در برابر ۱۱۹ داوطلب انسانی بررسی کردند. نکته شگفت‌انگیز این بود که حتی یک نفر از شرکت‌کنندگان نیز وجود نداشت که هر سه گونه پشه را به خود جذب کند. در عوض، هر گونه گروه متفاوتی از افراد را ترجیح می‌داد که این ترجیح عمدتا بر اساس ترکیب شیمیایی منحصر‌به‌فرد بدن آنها و بو‌های طبیعی پوستشان شکل می‌گرفت.
این کشف می‌تواند رویکرد دانشمندان به پیشگیری از بیماری‌های منتقل‌شونده از طریق پشه‌ها را تغییر دهد. از آنجا که گونه‌های مختلف پشه به سیگنال‌های شیمیایی متفاوتی که از پوست انسان منتشر می‌شود واکنش نشان می‌دهند، پژوهشگران ممکن است در نهایت بتوانند نسل جدیدی از مواد دافع پشه را طراحی کنند که مختص گونه‌های خاص باشند و محافظتی هدفمندتر ارائه دهند.
«متیو دِجِنارو»، عصب‌ژنتیک‌دان و سرپرست گروه تحقیقاتی که مدیریت موسسه علوم زیست‌مولکولی دانشگاه بین‌المللی فلوریدا، دانشگاه دولتی شهر میامی، را نیز بر عهده دارد، می‌گوید: «جداسازی ترکیبات موجود در بوی بدن انسان که پشه‌ها را جذب یا از آنها دور می‌کنند، می‌تواند به ابداع راهبرد‌های جدیدی برای مقابله با بیماری‌های منتقل‌شونده از طریق ناقلان بیماری منجر شود».
گونه‌های مختلف پشه، افراد متفاوتی را ترجیح می‌دهند
پژوهشگران سه گونه پشه را بررسی کردند که مسئول انتقال بیماری‌های جدی، از جمله تب زرد، تب دنگی، زیکا، نیل غربی و بیماری‌های دیگر هستند. این سه گونه عبارت بودند از: پشه تب زرد، پشه ببری و پشه خانگی جنوبی.
این پژوهش به سرپرستی «کیلی ماررو»، دانشجوی مقطع دکتری، نخستین مطالعه‌ای بود که واکنش چندین گونه پشه را در برابر گروهی یکسان از شرکت‌کنندگان انسانی به‌طور مستقیم با یکدیگر مقایسه می‌کرد. یافته‌ها تفاوت‌های غیرمنتظره‌ای را در سیگنال‌های شیمیایی و میکروبی آشکار کرد که به نظر می‌رسید هر گونه برای انتخاب افرادی که قصد نیش زدن آنها را دارد، از آنها استفاده می‌کند.
ماررو می‌گوید: «هنگامی که مطالعه را آغاز کردیم، انتظار نداشتیم گونه‌های مختلف، افراد متفاوتی را ترجیح دهند. اینکه هر گونه دارای امضای میکروبی متمایزی است که از آن به‌عنوان یک نشانه استفاده می‌کند، برای من بسیار شگفت‌انگیز بود».
هر گونه پشه ترجیحات منحصر‌به‌فرد خود را نشان داد:
- پشه تب زرد (Aedes aegypti): این گونه افرادی را ترجیح می‌داد که از مواد معطر افزوده‌شده استفاده نمی‌کردند و پوستشان حاوی مقادیر کمتری از برخی ترکیبات شیمیایی فرار بود. این پشه معمولا در طول روز نیش می‌زند و ترجیح اندکی به مردان در مقایسه با زنان نشان داد.
- پشه ببری (Aedes albopictus): این گونه که با نام پشه ببری آسیایی نیز شناخته می‌شود، در طول روز تغذیه می‌کند و به‌ویژه به افرادی جذب می‌شد که پوستشان مقادیر بیشتری از کتون‌ها و ترکیبات فرار طبیعی با منشأ گیاهی منتشر می‌کرد.
- پشه خانگی جنوبی (Culex quinquefasciatus): برخلاف دو گونه دیگر، این پشه خانگی جنوبی پس از تاریک شدن هوا تغذیه می‌کند و به نظر می‌رسید به‌ویژه به میکروبیوم پوست حساس است؛ یعنی مجموعه باکتری‌ها، قارچ‌ها و سایر میکروارگانیسم‌هایی که به‌طور طبیعی روی پوست انسان زندگی می‌کنند. برخی خانواده‌های باکتریایی افراد را برای این پشه جذاب‌تر می‌کردند، در حالی که به نظر می‌رسید برخی دیگر آنها را از نیش زدن منصرف می‌کنند.
شیمی پنهان در پسِ جذابیت انسان برای پشه‌ها
بوی بدن انسان بسیار پیچیده‌تر از چیزی است که ممکن است به نظر برسد. پوست ما ترکیبی از بیش از هزار ماده آلی فرار منتشر می‌کند که دانشمندان هنوز بسیاری از آنها را به‌طور کامل شناسایی نکرده‌اند یا به شناخت کاملی از آنها دست نیافته‌اند.
پژوهشگران دریافتند که این سه گونه پشه، ترجیح مشترکی برای افراد خاص نداشتند. در عوض، هر گونه به‌طور مداوم زیرمجموعه متفاوتی از داوطلبان را ترجیح می‌داد. این موضوع نشان می‌دهد که گونه‌های مختلف در جریان تکامل، روش‌های متمایزی برای شناسایی و تفسیر بوی بدن انسان پیدا کرده‌اند.
برای بررسی عواملی که باعث جذاب‌تر شدن برخی افراد برای پشه‌ها می‌شد، گروه تحقیقاتی همزمان با انجام آزمایش‌های مربوط به ترجیحات پشه‌ها، نمونه‌هایی از بوی بدن و میکروبیوم پوست شرکت‌کنندگان جمع‌آوری کرد. سپس ترکیبات شیمیایی و میکروارگانیسم‌های موجود در این نمونه‌ها را بررسی و میزان فراوانی نسبی هر یک را اندازه‌گیری کرد.
نتایج نشان داد که میان ترجیحات پشه‌ها و تفاوت‌های موجود در ترکیب شیمیایی و میکروبی پوست افراد، ارتباطات قوی وجود دارد.
دجِنارو می‌گوید: «این موضوع به‌خوبی با تفاوت‌های موجود در باکتری‌های پوست و بو‌ها مطابقت داشت. اکنون برای من روشن است که میکروبیوم‌های پوست ما، امضای بویایی منحصر‌به‌فرد انسان را تعیین می‌کنند. هر گونه راه خاص خود را برای رمزگشایی از این امضا پیدا کرده بود».
آیا این کشف می‌تواند به تولید مواد دافع پشه مؤثرتر منجر شود؟
درک این موضوع که چرا یک گونه پشه فردی را جذاب می‌داند، در حالی که گونه‌ای دیگر چنین برداشتی ندارد، می‌تواند راه‌های تازه‌ای را برای پیشگیری از عفونت‌های خطرناک پیش روی پژوهشگران قرار دهد.
پژوهشگران دانشگاه بین‌المللی فلوریدا با شناسایی ترکیبات شیمیایی خاص و باکتری‌های پوستی که گونه‌های مختلف پشه را جذب می‌کنند یا از آنها دور نگه می‌دارند، به ایجاد زیربنای علمی لازم برای تولید مواد دافع هدفمندتر و دقیق‌تر کمک می‌کنند.
این یافته‌ها همچنین می‌توانند با فراهم کردن امکان تمرکز جوامع بر گونه‌های خاص پشه که مسئول انتقال بیماری در منطقه آنها هستند، راهبرد‌های بهداشت عمومی را بهبود ببخشند.
به جای این فرض که همه پشه‌ها به دلایل یکسان به سوی افراد یکسان جذب می‌شوند، ممکن است روش‌های پیشگیری در آینده بر اساس ترجیحات شیمیایی متمایز هر گونه طراحی شوند.
انتهای پیام/
