تولیدکنندگان ایرانی ظرفیت و توان بومیسازی تجهیزات سختافزاری صنعت مخابرات را دارند
بومیسازی تجهیزات شبکه ملی اطلاعات، امروز به یکی از الزامات حیاتی برای تأمین امنیت و استقلال زیرساختهای ارتباطی کشور تبدیل شده است. شبکه ملی اطلاعات به عنوان شاهراه اصلی تبادل دادهها و اطلاعات در داخل کشور، نقش بیبدیلی در اداره امور بانکی، پیامرسانیهای داخلی، خدمات بیمارستانی و سایر فعالیتهای مبتنی بر اینترنت ایفا میکند. در شرایطی که بسیاری از تجهیزات زیرساختی از منابع خارجی تأمین میشوند، نبود نظارت کافی بر سختافزارها و نرمافزارهای وارداتی، کشور را در معرض تهدیدهای جدی امنیتی قرار میدهد.
خودداری از بومیسازی تجهیزات شبکه ملی اطلاعات میتواند پیامدهای جبرانناپذیری برای آرامش و امنیت زندگی روزمره مردم به همراه داشته باشد. تجربه جنگهای تحمیلی اخیر نشان داده است که نفوذ به تجهیزات خارجی، حتی در حالت خاموش بودن دستگاهها، امکانپذیر است و چنین نفوذی میتواند به اختلال در شبکههای بانکی، مختل شدن پرداختهای بیمارستانی و حتی عدم دسترسی شهروندان به اطلاعات ضروری منجر شود. بنابراین، حرکت به سمت تولید و استفاده از تجهیزات بومی یک ضرورت راهبردی برای حفظ امنیت ملی و معیشت مردم است.
همین دغدغه سبب شد تا سراغ «داوود ادیب»، رئیس اتحادیۀ صادرکنندگان صنعت مخابرات برویم و گفتوگویی دربارۀ تأثیر بومی سازی تجهیزات ارتباطی بر افزایش کیفیت زندگی مردم داشته باشیم.
ابتدا تعریفی کوتاه از شبکۀ ملی اطلاعات و مختصات آن برای ما داشته باشید؟
برخی برداشت نادرستی از شبکه ملی اطلاعات دارند و تصور میکنند که این شبکه قرار است جایگزین ارتباطات بینالمللی و شبکههای مجازی جهانی شود. این تصور، برداشتی غلط است که در گذشته شکل گرفته و برخی آگاهانه یا ناآگاهانه کوشیدهاند آن را پررنگتر نشان دهند.
شبکه ملی اطلاعات، یک شبکه داخلی است که بستر پیامرسانهای داخلی، شبکههای بانکی کشور و سایر شبکههای مبتنی بر اینترنت در داخل کشور را فراهم میکند. بهرهبرداران این شبکه، همه سازمانها و مردم هستند و سازمانها را میتوان در سه دستۀ سازمانهای حساس، سازمانهای حیاتی و سازمانهای استراتژیک طبقهبندی کرد.
طی چند سال گذشته، رویکرد دولت و وزارت ارتباطات و همچنین نهادهای نظارتی مانند مرکز افتا و سازمان پدافند غیرعامل کشور بر این موضوع استوار بوده که در سازمانهای مهم، حیاتی و حساس از تجهیزات بومی استفاده شود. حتی در سازمان پدافند غیرعامل کشور، طرحی چندساله به عنوان یک سند مطرح شده است که بر اساس آن، تجهیزات داخلی و بومی که قابلیت ساخت در داخل را دارند و از لحاظ امکانات، نیازمندیهای شبکه را پوشش میدهند، جایگزین تجهیزات خارجی شوند.
در حوزه تجهیزات شبکههای ثابت مخابراتی که به نوعی محلی (لوکال) هستند، در چند سال گذشته امکان افزایش سطح تعمیق صنعت داخلی فراهم شده است و عمق ساخت داخل در این حوزه افزایش یافته. در حال حاضر نزدیک به ۷۰ تا ۸۰ درصد از تجهیزات این حوزه توسط متخصصان داخل کشور تولید میشود.
باید گفت در برخی حوزهها مانند تجهیزات اپراتورهای همراه و برخی سوئیچهای شبکه، هنوز وابستگی وجود دارد، اما تلاش میشود این وابستگی به حداقل برسد. راهکار کنونی کارشناسان این است که با استفاده از سرویسهای بومی روی سختافزارهای خارجی و به کارگیری دانش امنیت، از آن تجهیزات محافظت شود.
بومیسازی چه فایدهای دارد و اگر انجام نشود چه خطراتی کشور را تهدید میکند؟
کشورهایی که زیرساخت آنها متأثر از محصولات خارجی است، همواره این نگرانی را دارند که ممکن است حملات سایبری صورت بگیرد، اطلاعات منتشر شود یا خرابکاری در تأسیسات انجام گیرد. سختافزارهای خارجی امکاناتی دارند که شرکتهای خارجی میتوانند از طریق درگاههایی حتی زمانی که سیستمها خاموش (پاور آف) هستند، به آنها وارد شوند.
طبیعتاً این قابلیت میتواند برای کشور آسیبزا باشد. با تجهیزات بومی حداقل میتوان فهمید که در داخل محصول چه فرآیندی جریان دارد. امنیت شبکههای زیرساختی، امنیت کوچکی نیست که بتوان به راحتی از آن گذشت.
بومیسازی تجهیزات ارتباطی بر زندگی مردم عادی چگونه تأثیر میگذارد؟
امنیت، چتری بزرگ بر تمام موضوعات از جمله اقتصاد کشور است. همانگونه که در جنگ اخیر مشاهده شد، هنگامی که بانکها مورد حملات سایبری قرار میگرفتند، مردم حتی نمیتوانستند حقوق خود را دریافت کنند. اگر چنین اتفاقی در شبکههای گسترده رخ دهد و دستگاههای خودپرداز و شبکههای پرداخت دچار مشکل شوند، تمام امور زندگی مردم مختل میشود.
تصور کنید در بیمارستانها امکان پرداخت پول نباشد یا برای دریافت اطلاعات ضروری در همان لحظه به اطلاعات دسترسی نباشد؛ در آن صورت زندگی روزمره با مشکل جدی مواجه میشود.
آیا ظرفیت تولید تجهیزات بومی در لایههای مختلف وجود دارد؟
باید گفت در هر حوزهای که سرمایهگذاری انجام شده و آن حوزه در اولویت قرار گرفته، موفقیت حاصل شده است. در جنگ اخیر نیز در بسیاری از حوزهها نسبت به دشمن برتریهای خاص خود را داشتیم. کشور استعدادهای بسیار زیادی دارد؛ از لحاظ دانشی حتی در حوزه هوش مصنوعی جزو ده کشور برتر جهان هستیم. اما در حوزه کاربردیسازی، در زمینههایی مانند هوش مصنوعی و نوآوری، جزو کشورهای متوسط بودهایم. ظرفیت بالقوه در کشور وجود دارد.
معتقدم اگر دولت بتواند در این حوزهها حمایت کند و سرمایهگذاری مناسب صورت گیرد، بدون تردید میتوانیم در بومیسازی موفق شویم. پیشنهاد این است که بومیسازی را طی چند سال، ابتدا از سازمانهای حساس و حیاتی شروع کنیم و سپس به سازمانهای مهم برسانیم.
انتهای پیام/
