اسم ماکان به گوش شما و دوستانتان نخورده است!؟
پایان عصر مقاومت آنتیبیوتیکی با یک محصول پوستی
دانشمندان دانشگاه کنت (University of Kent) با همکاری دانشگاه کالج لندن (UCL)، موفق به شناسایی خواص ضدباکتریایی قوی در اسید مادکاسیک، ترکیبی طبیعی حاصل از گیاه دارویی «سنتلا آسیاتیکا» شدهاند. این یافته کلیدی میتواند نقطه آغازی برای توسعهی نسل جدیدی از داروها علیه باکتریهای مقاوم به آنتیبیوتیک، یکی از جدیترین تهدیدهای سلامت جهانی، باشد.
اسید مادکاسیک به طور گسترده در مراقبت پوستی کرهای به عنوان یک «ماده قهرمان» تسکیندهنده شناخته میشود؛ اما این پژوهش جدید نشان میدهد که ممکن است نقش بسیار بزرگتری داشته باشد.
براساس آنچه در ادامه گزارش «ساینسدیلی» (ScienceDaily) آمده است پژوهشگران با کمک همکارانی در دانشگاه کالج لندن (UCL)، غربالگری مبتنی بر رایانه را با آزمایشهای آزمایشگاهی ترکیب کردند تا اسید مادکاسیک را بررسی کنند. این ماده شیمیایی طبیعی از گیاه بشقابی یا «سنتلا آسیاتیکا» (Centella asiatica)، یک گیاه دارویی رایج در آسیا، به دست میآید. نتایج آنها نشان میدهد که این ترکیب دارای خواص ضدباکتریایی قوی است و میتواند نقطه آغاز توسعه داروهای جدید باشد.
این یافتهها در زمانی حساس ارائه میشود. عفونتهای مقاوم به دارو در حال تبدیل شدن به چالشی دشوارتر برای درمان هستند و کارشناسان برآورد میکنند مقاومت ضدمیکروبی میتواند بین سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۵۰ به ۳۹ میلیون مرگ منجر شود. توسعه آنتیبیوتیکهای جدید هزینهبر و زمانبر است؛ بنابراین، شناسایی ترکیبات امیدوارکننده از منابع طبیعی، گامی مهم در این مسیر محسوب میشود. این مطالعه نشان میدهد که چگونه فنّاوریهای نوین میتوانند پتانسیلهای درمانی مواد شیمیایی گیاهی را آشکار سازند.
مقاومت ضدمیکروبی چیست؟
مقاومت ضدمیکروبی (AMR) طبق گفته کارشناسان بهداشت زمانی رخ میدهد که باکتریها، ویروسها، قارچها و انگلها دیگر به داروهای ضدمیکروبی پاسخ ندهند. در نتیجه مقاومت دارویی، آنتیبیوتیکها و سایر داروهای ضدمیکروبی بیاثر میشوند و درمان عفونتها دشوار یا غیرممکن میگردد که این امر خطر گسترش بیماری، بیماریهای شدید، ناتوانی و مرگ را افزایش میدهد.
مقاومت ضدمیکروبی (AMR) فرآیندی طبیعی است که با گذشت زمان از طریق تغییرات ژنتیکی در عوامل بیماریزا رخ میدهد. ظهور و گسترش آن توسط فعالیتهای انسانی، عمدتا از طریق سوءمصرف و استفاده بیش از حد از مواد ضدمیکروبی برای درمان، پیشگیری یا کنترل عفونتها در انسان، حیوانات و گیاهان، تسریع میشود.
چگونگی هدفگیری باکتریهای خطرناک توسط اسید مادکاسیک
این پژوهش که در نشریه RSC Medicinal Chemistry منتشر شده، نشان داد که اسید مادکاسیک میتواند رشد باکتری اشرشیا کُلی یا به اختصار E.coli مقاوم به آنتیبیوتیک را متوقف کند. این ترکیب با اتصال به کمپلکس سیتوکروم bd ـ یک سامانه پروتئینی که باکتریها برای تنفس و بقا در طول عفونت به آن متکی هستند- عمل میکند. این سامانه در انسان یا حیوانات وجود ندارد، به همین علت آن را به هدفی جذاب برای درمانهای نوین تبدیل میکند.
با اختلال در این فرایند، اسید مادکاسیک توانایی باکتری اشرشیا کلی (E. coli) برای عملکرد طبیعی را مختل میکند. این امر نشان میدهد که میتواند به عنوان یک عامل ضدمیکروبی جایگزین توسعه یابد که به شیوهای متفاوت از آنتیبیوتیکهای موجود عمل میکند.
اشریشیا کلی (E. coli) طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت، باکتری است که به طور معمول در روده انسان و حیوانات خونگرم یافت میشود. اکثر سویههای E. coli بیخطر هستند. با این حال، برخی سویهها مانند E. coli تولیدکننده توکسین شیگا (STEC)، میتوانند باعث بیماریهای شدید منتقله از غذا شوند. این باکتری عمدتا از طریق مصرف غذاهای آلوده مانند محصولات گوشتی چرخکرده خام یا نیمپز، شیر خام و سبزیجات و جوانههای خامِ آلوده به انسان منتقل میشود. STEC با پختن کامل غذا تا زمانی که تمام بخشهای آن به دمای ۷۰ درجه سانتیگراد یا بالاتر برسد، از بین میرود.
نسخههای اصلاح شده اثرات قویتری نشان میدهند
یکی دیگر از مزایای کلیدی اسید مادکاسیک این است که ساختار شیمیایی آن قابل تغییر است. پژوهشگران این ترکیب را از نمونهای گیاهی در ویتنام استخراج کردند و سه نسخه اصلاح شده ایجاد کردند. هر یک از این گونهها با موفقیت کمپلکس سیتوکروم bd را مهار کرده و رشد باکتری را متوقف کردند. یکی از این نسخهها حتی توانست در غلظتهای بالاتر باکتری E. coli را از بین ببرد.
دانشمندان قصد دارند به بهینهسازی این ترکیبات ادامه دهند تا کارایی آنها را افزایش داده و ظرفیتشان را به عنوان داروهای آینده بررسی کنند.
پیامدهای بالقوه برای مراقبت پوستی و میکروبیوم پوست
فراتر از کاربردهای پزشکی، این یافتهها ممکن است درک بهتری از نحوه تاثیر اسید مادکاسیک بر باکتریهای طبیعی پوست در محصولات مراقبت پوستی ارائه دهد. این امر میتواند به پژوهشگران کمک کند اثرات زیستی گستردهتر آن را بهتر درک کنند.
مقاومت دارویی در باکتریها
براساس اعلام سازمان جهانی بهداشت، افزایش جهانی مقاومت به آنتیبیوتیک، تهدیدی جدی ایجاد کرده و اثربخشی آنتیبیوتیکهای رایج در برابر عفونتهای باکتریایی گسترده را کاهش میدهد. گزارش «سیستم جهانی نظارت بر مقاومت و مصرف ضدمیکروبی» (GLASS) در سال ۲۰۲۲، نرخهای هشداردهنده مقاومت را در میان عوامل بیماریزای باکتریایی شایع برجسته میکند. نرخهای گزارششده میانگین در ۷۶ کشور، یعنی ۴۲ درصد برای E. coli مقاوم به سفالوسپورینهای نسل سوم و ۳۵ درصد برای استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متیسیلین، یک نگرانی عمده محسوب میشود. در مورد عفونتهای مجاری ادراری ناشی از E. coli، در سال ۲۰۲۰ از هر ۵ مورد، ۱ مورد کاهش حساسیت به آنتیبیوتیکهای استاندارد مانند آمپیسیلین، کو-تریموکسازول و فلوروکینولونها را نشان داد. این مسئله، درمان موثر عفونتهای رایج را دشوارتر میسازد.
انتهای پیام/
